Thứ Năm, 13 tháng 7, 2017

GIỚI THIỆU TẠP CHÍ CHƯ YANG SIN SỐ: 298 - THÁNG 6 NĂM 2017 VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI

DI SẢN ĐẾN MUỘN


Năm Hester lên hai, một chiếc đàn hộp quay tay khò khè sẽ khiến mắt nó lấp lánh và lộ má lúm đồng tiền mỗi khi cười, rồi năm 20 tuổi, bản nhạc “Lời cầu nguyện của thiếu nữ”(1) do một nữ sinh chơi sẽ làm tâm trí cô ngây ngất ngập tràn.
Đối với Hester, cả thế giới dường như toàn là những giai điệu. Ngay cả những đám mây trên trời cũng chậm rãi lướt đi đầy buồn chán theo một hành khúc trang nghiêm trong đầu cô, hay nhảy múa trong một điệu polka chậm vui tươi vang lên chỉ dành cho đôi tai cô mà thôi. Và khi cô nhìn thấy ánh hoàng hôn từ ngọn đồi phía sau nhà mình, bao giờ cũng có tiếng nhạc – chậm rãi và nhẹ nhàng nếu màu sắc dịu nhẹ hoặc huy hoàng đến phi thường nếu gió thổi tung những đám mây bão khiến chúng tả tơi trên nền trời màu đỏ tía. Toàn bộ những điều này chỉ diễn ra trong đầu Hester mà thôi.
Trong cuộc sống của Hester lúc nào cũng có một ngăn nhỏ dành cho âm nhạc. Cuộc sống thường ngày của cô là một vòng luẩn quẩn không bao giờ chấm dứt nào là rửa bát đĩa và trông em – lúc đầu là giúp mẹ, sau này là cho chính mình. Cô chẳng có tiền để đi học nhạc, không có thời gian mà tập piano. Trái tim ngây ngô của Hester căng lên với nỗi ghen tị cay đắng bất cứ khi nào cô nhìn thấy cuộn giấy chép nhạc đáng thèm muốn vung vẩy trong bàn tay một người bạn nào đó. Lúc ấy “điệu bộ giả vờ” ưa thích của cô đó là giả bộ đang đi tới lớp học nhạc với một cuộn giấy nâu phỏng theo một cách cẩn thận treo lơ lửng từ một sợi dây trên ngón tay.
Giờ Hester đã 40. Hai thằng nhóc và một cô bé chín tuổi khỏe mạnh khiến chị phải nuôi ba miệng ăn và chăm lo mớ tất không bị thủng lỗ cho sáu đôi chân lanh lợi. Chồng chị mất được hai năm rồi và cuộc sống thì khá chật vật. Chị nghiêm khắc uốn nắn mấy thằng bé chỉ với các biện pháp đầy yêu thương và quan tâm, nhưng còn đứa bé gái – chà Penelope nên được đi học nhạc vì bản thân nó cũng muốn!
Trong suốt chín năm kể từ khi Penelope đến trong đời mình, chị thường xuyên bỏ những đồng hào và 25 xu, thỉnh thoảng là nửa đô-la, vào một cái bình cũ bằng đá để trên kệ trên cùng trong chạn thức ăn. Nền kinh tế thật là ảm đạm và gay go tới mức khiến chị chỉ có thể tiết kiệm được vài đồng xu, và ảnh hưởng của nó lại hiện lên quá rõ ràng ở số quần áo bị lộn trái và vá chằng chịt của chị tới mức không cần phải nhắc gì đến cái dáng người còm cõi và đôi gò má nhợt nhạt của chị. Penelope giờ đã lên chín, và Hester nghĩ rằng đã tới lúc bắt đầu tiêu số tiền để dành được rồi.
Đầu tiên là chuyện cây đàn – tất nhiên là phải đi thuê rồi. Hester bắt tay vào việc đi kiếm nó trong tâm trạng hạnh phúc ngất ngây vì đó là sự bù đắp cho những năm dài hi sinh của mình.
Nhiệm vụ của chị tỏ ra không khó khăn mấy. Chị góa Butler sắp đi về miền nam nghỉ đông còn hơn cả vui mừng khi để chiếc piano của mình lại cho Hester trông nom và một đô-la tiền thuê mà mới đầu Hester cứ nài nỉ trả cuối cùng lại được giảm xuống còn một nửa, như vây chị góa Butler cũng hài lòng lắm rồi còn Hester thì vui và biết ơn lắm lắm. Xong việc, Hester quay bước tiến về ngôi nhà màu trắng nơi cô giáo dạy nhạc Margaret Gale sống.
Cô Gale, một người cẩn thận, chu đáo nhưng kinh nghiệm lại có hạn, chấp nhận bất kì ai có thể trả 35 xu một giờ, và thế là cô ân cần ghi tên của học trò mới của mình “Penelope Martin” vào cuốn sách dành cho sáng thứ bảy lúc 10 giờ. Sau đó Hester về nhà cho con gái mình biết về niềm hạnh phúc sắp diễn ra với con bé.
Có điều lạ là suốt bao năm qua chị đã ấp ủ cái bí mật về chiếc bình đá và chưa bao giờ cho Penelope biết về số phận cao quý của nó hết. Giờ chị mường tượng ra niềm vui của đứa trẻ, vô tình đặt cái tôi chín tuổi khát khao âm nhạc của bản thân vào Penelope.
“Penelope à,” chị dịu dàng gọi.
Có tiếng bước chân hối hả nhẹ nhàng chạy xuống cầu thang không lót thảm sau nhà và Penelope, thở hổn hển, mặt hồng hào và mỉm cười xuất hiện nơi ngưỡng cửa.
“Vâng con đây.”
“Đi với mẹ nào,” Hester nói, giọng chị đầy vẻ long trọng nghiêm nghị trong nỗ lực kiềm chế không hét lên tin vui của mình trước thời hạn.
Người phụ nữ dẫn đứa trẻ đi qua nhà bếp và phòng ăn rồi mở cửa phòng khách, ra hiệu cho con gái đi vào căn phòng tối tăm. Màu hồng trên má Penelope nhạt đi.
“Mẹ ơi! Có… có chuyện gì thế? Con… hư gì sao?” cô bé ấp úng.
Những thớ cơ căng lên của chị Martin giãn ra và chị cười cuồng loạn.
“Không đâu con yêu! Mẹ… mẹ có điều muốn nói với con,” chị vừa đáp vừa kéo đứa trẻ lại gần mình và vuốt thẳng mái tóc rối tung của nó. “Có điều gì con muốn làm… hơn bất cứ thứ gì khác trên đời không?” chị hỏi, rồi không thể giữ bí mật lâu hơn được nữa, chị thốt lên, “Mẹ có được nó rồi Penelope à! Ôi mẹ có được nó rồi!”
Cô bé vùng ra khỏi vòng tay kìm giữ mình và hăng hái nhảy múa quanh phòng.
“Mẹ! Thật sao? Lớn bằng con à? Nó sẽ nói được chứ… nói “bố” và “mẹ” đấy?
“Cái gì!”
Có gì đó trên gương mặt mất hết tinh thần của Hester khiến cho đôi chân nhảy tung tăng đứng khựng lại.
“Nó… nó là một con búp bê phải không?” đứa trẻ nói lắp.
Bàn tay Hester trở nên lạnh lẽo.
“Một… một con búp bê!” chị thở hổn hển.
Penelope gật đầu – niềm vui trong mắt nó tắt hẳn.
Người phụ nữ im lặng một lát rồi chị ngả đầu ra sau hơi run rẩy và cười gượng.
“Một con búp bê đấy! Con à, nó hay hơn búp bê nhiều so với mức con tưởng tượng ra đấy. Đó là một cây đàn piano con à, một cây-đàn-piano!” chị nhắc lại với vẻ oai vệ, toàn bộ sự hăng hái lúc trước trở lại với chị lúc mới chỉ nhắc đến cái từ ma thuật ấy thôi.
“Ồ!” Penelope lẩm bẩm với vẻ hơi thích thú.
“Và con sẽ học chơi nó!”
“Ồ!” Penelope lại nói với vẻ kém thích thú hơn.
“Chơi đàn! Cứ nghĩ tới việc đó là thấy vui rồi!” Giọng người phụ nữ dần trở nên buồn bã.
“Học đàn sao? Ý mẹ là như Mamie hả?”
“Đúng vậy con yêu.”
“Nhưng… nó phải tập luyện và…”
“Tất nhiên rồi,” Hester nôn nóng chen ngang. “Đó là phần hay nhất… tập luyện.”
“Mamie không nghĩ vậy đâu,” Penelope hoài nghi nói.
“Thế thì Mamie không biết rồi,” Hester đáp lại đầy kiên quyết, dũng cảm chống lại cơn ớn lạnh đang dần khiến chị sởn gai ốc. “Đi nào con, giúp mẹ dọn chỗ cho cây đàn khi nó đến nào,” chị nói xong rồi băng qua căn phòng và chuyển một cái ghế qua một bên.
Nhưng khi chiếc đàn đến nơi, Penelope hăng hái tới mức thậm chí người mẹ cũng chỉ có thể mong được như vậy và nhảy nhót loanh quanh với sự hân hoan đáng tự hào. Thế nhưng sau khi đứa trẻ đã rời khỏi nhà rồi Hester mới cung kính tiến vào căn phòng tối đen và ngắm nhìn thỏa thích giấc mơ thành sự thật của mình.
Vừa mừng vừa sợ chị chìa tay ra và chạm nhẹ bốn đầu ngón tay vào một phím đàn bằng ngà, rồi chị chạm ngón trỏ vào một phím khác thấp hơn một chút. Âm nghịch tai vang lên khiến chị cảm thấy lo âu mơ hồ, và chị nhẹ nhàng lướt ngón trỏ trên phím đàn tới khi sự hòa âm của một hợp âm quãng sáu khiến mắt chị nhòa lệ.
“Ôi giá mà mình có thể!” chị thì thầm và ấn hợp âm lần nữa, chăm chú lắng nghe những rung động lúc chúng tắt dần trong căn phòng yên tĩnh. Rồi chị rón rén đi ra ngoài và đóng cửa lại.
Trong suốt giờ học đầu tiên vào buổi sáng thứ bảy đó, chị Martin cứ quanh quẩn gần cửa phòng khách, tay chân chị không chịu làm mấy công việc thường nhật. Tiếng thì thầm khe khẽ của cô giáo và những nốt nhạc thỉnh thoảng vang lên đối với Hester là cái nghi lễ bí ẩn trước điện thờ linh thiêng và chị lắng nghe với cảm giác tôn thờ. Khi cô Gale đã đi rồi, chị Martin liền lao tới bên Penelope.
“Thế nào rồi con? Cô ấy nói gì? Chơi cho mẹ xem cô ấy đã dạy con gì nào,” chị phấn khích thúc giục.
Penelope hất đầu tự mãn và liếc nhìn mẹ mình vẻ khinh miệt.
“Khiếp! Mẹ à, bài học đầu tiên có gì nhiều đâu. Con phải tập luyện nữa.”
“Tất nhiên rồi,” Hester thừa nhận vẻ giảng hòa; “nhưng tập như thế nào? Tập cái gì?”
“Đó, đó, rồi từ đó tới đó,” Penelope vừa nói vừa chỉ ngón tay trỏ hồng hào vào những phần nhất định của trang sách trước mặt.
“Ồ!” Hester nói nhỏ và nhìn những nốt nhạc bằng ánh mắt tha thiết. Rồi chị rụt rè, “Chơi… nốt đó đi.”
Với vẻ ngạo mạn hoàn toàn tin chắc vào bản thân Penelope đánh nốt đô.
“Nốt đó nữa.”
Ngón tay thứ hai của Penelope đánh nốt pha.
“Nốt đó, nốt đó và đó nữa,” Hester yêu cầu nhanh.
Gò má Penelope ửng hồng nhưng ngón tay nó không hề ngập ngừng. Hester hít thật sâu.
“Ôi, con học nhanh quá!” chị kêu lên.
Con gái chị do dự một lát.
“À thì… con… con học nốt nhạc ở trường rồi,” cuối cùng nó cũng thừa nhận và quay sang nhìn mẹ mình.
Nhưng với Hester ngay cả sự thú nhận này cũng không làm giảm đi vầng hào quang rực rỡ quanh đầu Penelope. Chị lại hít một hơi thật sâu nữa.
“Nhưng cô Gale có nói gì khác nữa không? Kể hết cho mẹ đi – từng chút một,” chị thèm thuồng nhắc lại.
Đó không chỉ là bài học đầu tiên của Penelope mà còn của cả Hester nữa. Đứa trẻ, với cảm giác phấn khởi và uy quyền khi đột nhiên được thăng chức từ học sinh lên giáo viên, thận trọng nhắc lại từng điểm trong bài học, và người phụ nữ hồi hộp lắng nghe với vẻ nhún nhường và chăm chú một cách sốt sắng. Sau đó vẫn mang vẻ tự mãn ung dung, Penelope tập gần một tiếng đồng hồ nữa.
Tới thứ hai khi bọn trẻ đều đang ở trường, Hester lẻn vào phòng khách và rụt rè ngồi xuống trước cây đàn.
“Mình nghĩ… mình gần như chắc chắn là có thể làm được rồi,” chị vừa thì thầm vừa xem xét cuốn sách để mở trên giá nhạc với đôi mắt khát khao. “Dù sao thì mình… mình cũng sẽ thử!” chị cương quyết nói.
Và Hester thử thật, không chỉ lúc đó thôi mà còn vào thứ ba, thứ tư và cứ thế tới thứ bảy – cái thứ bảy hôm có buổi học thứ hai.
Sau đó các tuần nhanh chóng trôi qua. Nhiệm vụ của Hester có vẻ nhẹ nhàng hơn và gánh nặng của chị ít nặng nề đi bởi vì giờ đã có cái chỗ nương tựa luôn hiện hữu đó rồi – chiếc đàn ấy. Thật kì diệu khi năm phút tập thang âm lại có thể xua đi biết bao cơn đau đầu và nỗi đau khổ; và khi thực sự không thể ở trước cây đàn, trong chị vẫn còn lại kí ức và hi vọng.
Trong hai tuần đầu Penelope tập luyện theo giờ được phân với sự nhẫn nại, có được nhờ việc này còn mới mẻ. Đến tuần thứ ba, “giờ tập” rút ngắn đi trông thấy, và đến tuần thứ tư thì chỉ còn có 30 phút.
“Thôi nào con, đừng quên tập đàn đấy,” thỉnh thoảng Hester lo lắng nhắc.
“Ôi trời ơi!” Penelope sẽ thở dài và Hester quan sát nó với ánh mắt bối rối lúc chị thất vọng kéo chiếc ghế tập đàn ra.
“Penelope,” một hôm chị đe dọa, “nhất định mẹ sẽ cho con thôi học – con đâu có thích nó đâu.” Nhưng chị choáng váng và hoảng sợ trước vẻ nhẹ nhõm lộ ra quá nhanh chóng trong ánh mắt của con gái mình. Hester không bao giờ đe dọa như vậy nữa, vì nếu Penelope không được học đàn nữa thì…
Hết tuần sang tháng, từng hợp âm ngắn và các đoạn giai điệu dần xuất hiện thường xuyên hơn trong giờ học của Penelope, và “bài tập” thỉnh thoảng được bổ sung vào bằng các “bản nhạc” – đơn giản nhưng vẫn đầy kiêu hãnh. Nhưng khi Penelope chơi bản “Đi xuống chỗ cối xay,”(2) người ta chỉ nghe thấy các nốt nhạc – chúng chính xác, nhịp nhàng và là một sự bắt chước tuyệt vời; còn khi Hester chơi nó, người ta có thể nghe thấy tiếng tiếng bánh xe nước kêu vù vù, tiếng rít của dòng suối ngầu bọt và gần như ngửi được mùi hăng hăng của mùn cưa, cảnh tượng hiện ra trong tâm trí quả thật rất sống động.
Lúc này những giấc mơ thuở ấu thơ trở lại trong Hester, ngón tay chị trôi nổi vào những giai điệu và hợp âm thứ êm ái không có trong sách tới khi toàn bộ cái tình yêu và niềm khao khát bị kìm hãm trong những năm tháng u ám, nhạt nhẽo trong quá khứ tìm thấy tiếng nói của mình nơi đầu ngón tay chị.
Những bản hành khúc trang nghiêm và điệu nhạc khiêu vũ vui nhộn của thứ âm nhạc hành lễ đó đã trở nên dễ dàng hoàn toàn tuân phục chị – lúc vui lúc buồn, lúc chậm rãi lúc nhịp nhàng, lúc lại nhanh thoăn thoắt với những hợp âm kì lạ và giai điệu vui tươi.
Máu trong người Hester chảy rần rần và má chị ửng hồng. Mắt chị mất đi vẻ khao khát còn môi chị không còn cau lại đăm chiêu nữa.
Tuần nào chị cũng học từ Penelope một cách chính xác và khi lũ trẻ ở nhà thì chị chỉ thực hành bấy nhiêu đó thôi. Chỉ khi chúng đã đi học rồi và chị được ở một mình thì niềm vui lớn lao mà khả năng ứng tác quý giá mới phát hiện ra này mới đến, chị có thể giải phóng trái tim và tâm hồn mình trên những phím đàn bằng ngà.
Một hôm chị đang chơi đàn như thế – quên cả thời gian, bản thân và rằng Penelope sẽ sớm đi học về – thì lũ trẻ vào nhà và kinh ngạc đứng khựng lại trên ngưỡng cửa phòng khách. Khi nốt nhạc thư thái cuối cùng tan vào tĩnh lặng, Penelope thả rơi sách vở và òa khóc.
“Sao thế con yêu?” Hester kêu lên. “Có chuyện gì sao?”
“Con… con không biết,” Penelope ấp úng nhìn mẹ mình với ánh mắt hoảng hốt. “Sao… sao mẹ không cho con biết?”
“Cho con biết gì kia?”
“Rằng… rằng mẹ có thể chơi như thế! Con… con đâu có biết đâu,” nó rên rỉ trong một cơn nức nở nữa mới bùng lên và ùa vào vòng tay người mẹ.
Hester xiết chặt vòng tay quanh thân hình nhỏ bé run rẩy và mắt chị rực sáng.
“Con à,” chị bắt đầu rất nhẹ nhàng, “từng có một cô bé – một cô bé giống như con vậy. Cô bé rất, rất nghèo và cả ngày cô ấy phải làm đủ thứ việc. Cô bé không có đàn piano, không được học nhạc, nhưng mà cô bé ao ước được có chúng biết bao! Cây cối, cỏ, làn gió và những đóa hoa ca hát cả ngày bên tai cô bé nhưng cô lại không thể hiểu được chúng nói gì được. Chẳng mấy chốc, sau bao nhiêu năm trời, cô bé này đã lớn lên và một đứa bé gái bé bỏng đến bên đời cô. Cô vẫn rất, rất nghèo, nhưng cô đã tiết kiệm và tằn tiện từng chút một bởi cô định rằng đứa bé gái này sẽ không phải mong mỏi thứ âm nhạc sẽ không bao giờ đến đó nữa. Cô bé sẽ được học nhạc.’
“Có phải là… con không?” Penelope thì thầm bằng đôi môi run rẩy.
Hester hít một hơi thật sâu.
“Đúng thế con yêu. Đã lâu lắm rồi mẹ từng là một cô bé và con là cô bé của ngày hôm nay. Rồi khi chiếc đàn đến đây, Penelope à, mẹ đã tìm thấy trong nó toàn bộ những bài hát mà gió và cây từng hát cho mẹ nghe. Giờ mặt trời tỏa sáng rực rỡ hơn và chim chóc ca hót du dương hơn – và toàn bộ thế giới này là của con – của con cả đấy. Ôi Penelope ơi, con không vui mừng sao?”
Penelope ngước khuôn mặt đẫm nước mắt lên và nhìn vào đôi mắt sáng rực của mẹ mình.
“Vui mừng? Ôi mẹ à!” cô bé nồng nhiệt kêu lên. Rồi giọng cô rất nhẹ nhàng, “Mẹ à… mẹ có nghĩ là mẹ… có thể dạy con không? ... Con muốn chơi được y như… y như thế!”.

TRƯƠNG THỊ MAI HƯƠNG dịch



Chú thích:
(1)       Bản nhạc được viết cho piano của nhà soạn nhạc người Ba Lan Tekla Badarzewska-Baranowska.
(2)       Một trong những bài hát phổ biến nhất đầu thế kỉ 20 ở Mĩ.


Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

NHẬN XÉT MỚI