NGÔI NHÀ CHUNG truyện ngắn của HỒNG CHIẾN - CHƯ YANG SIN SỐ 346 THÁNG 6 NĂM 2021

 

Thảo nguyên quê tôi khá bằng phẳng, chỉ có cỏ gianh thi nhau mọc, về mùa mưa, xanh ngắt đến chận chân trời; mùa khô, cỏ gianh chín vàng trông như cánh đồng lúa chín; hươu, nai chạy cả ngày không hết. Nổi bật trên nền cỏ gianh ấy thỉnh thoảng có những cây kơ nia gốc to hơn một vòng tay người lớn, cao vút, tán lá sum sê, xanh mượt mà quanh năm; đứng xa nhìn giống như những chiếc ô cắm trên thảo nguyên.

          Đang giữa mùa khô, trời nóng gay gắt, đôi nai nằm tránh nắng dưới gốc cây kơ nia thiu thiu ngủ; bỗng giật mình khi nghe tiếng chim cu gáy cất lên ngay trên cao vọng xuống:

          -Cúc cù cu, cúc cù cu, cúc cù cu!

          -Ồn ào quá, không cho người ta ngủ với à?

          Nai đực lầu bầu, chim Cu Gáy Trống cúi xuống nhìn rồi trả lời:

          -Chào bác trâu, chưa đến trưa mà các bác đã đi ngủ à?

          -Không phải trâu đâu, đầu có sừng lạ lắm.

          Chim Cu Mái góp ý, chim Cu trống đáp:

          -Ừ nhỉ, sừng của bác trai này dài quá, có tới sáu nhánh luôn; bác gái lại không có sừng. Lạ quá, lạ quá!

          Nghe đôi chim cu gáy nói chuyện, nai cái ngước mắt lên trả lời:

          -Các bạn từ đâu đến mà không biết chúng tôi?

          -Chúng cháu ở xa lắm, từ đám rẫy của con người trồng lúa dưới chân núi xa xa kia kìa; hôm nay, lần đầu bay xa đến đây đấy ạ.

          Chim Cu Mái vui vẻ trả lời rồi hỏi thêm:

          -Bác tên là gì mà sừng không giống sừng trâu, sừng bò; da lại nâu đen kỳ lạ thế ạ?

          -Chúng tôi là Nai.

          -Ô, Nai ạ; tên hay quá!

          Đôi chim cu gáy cùng thốt lên vui vẻ khi khám phá thêm được điều mới lạ mà từ lâu vùng chúng ở không có. Vừa lúc đó một bầy chim phải gần cả ngàn con đáp xuống, trò chuyện râm ran:

          -Ô, có đôi chim gì giống chúng ta mà lại khoác bộ đồ màu đất, cổ có những lông đen viền trắng hay thế?

          -Đuôi có thêm mấy cái lông trắng nữa kìa, đẹp lắm.

          Thấy bầy chim lạ trên mình khoác bộ lông xanh thẫm, phía dưới bụng lông vàng nhạt, thân hình to như con gà mái mẹ nên chim Cu Mái cất tiếng chào làm quen:

          -Chào các anh các chị, anh chị ở đâu mà đi qua đây đông thế?

          -Chào hai bạn, chúng mình sống trên núi cao mờ mờ trong mây phía nam kia kìa; tên thường gọi là Gầm Gì Xanh – để phân biệt với người họ hàng có lông màu nâu, lớn hơn một chút.

          Chim Gầm Gì Xanh đầu đàn nghiêng nghiêng cái đầu có đôi mắt tròn như hạt cườm, màu đen, viền trắng trả lời; chim Cu Trống tò mò, hỏi:

-Các anh chị ăn gì mà thân hình to lớn thế?

          Chim Gầm Gì Xanh đầu đàn đôi mắt ánh lên niềm vui như cườ, trả lời:

          -Ăn trái cây thôi, trên núi cao trái cây nhiều lắm, tha hồ ăn. Còn hai bạn tên là gì, có ăn như chúng tôi không?

          -Chúng em là Cu Gáy, có nơi còn gọi Cu Đất, chắc do màu lông giống màu đất nên được đặt tên như thế; thức ăn chủ yếu là hạt các loài cỏ.

          Chim Gầm Gì Xanh đầu đàn nghe chim Cu Mái trả lời, ngạc nhiên hỏi lại:

          -Ăn hạt cỏ, vậy là phải đi bộ dưới mặt đất à?

          Chim Cu Trống cũng không giấu được ngạc nhiên, trả lời:

          -Dạ. Thế các anh chị không bao giờ đi dưới mặt đất à?

          -Ui chu cha, đi dưới mặt đất nguy hiểm lắm, biết bao kẻ thù có thể bất ngờ xuất hiện rình bắt ăn ta thịt; vì thế gia đình nhà Gầm Gì chỉ ăn quả cây trên cao, không bao giờ xuống mặt đất trừ khi phải đi uống nước.

          Chim Gầm Gì vừa dứt lời, bỗng có tiếng dưới mặt đất vọng lên:

          -To xác vậy mà nhát gan thế. Nhìn chúng tôi đây, bao đời nay vẫn cần mẫn bới lá khô trên mặt đất, nhặt sâu bọ kiếm sống có sao đâu.

          Bầy chim Đầu Bạc chắc phải trên trăm con từ dưới đất bay vút lên cây kơ nia, chưa đậu mà đã nghe tiếng vọng đến.  Chim Đầu Bạc chỉ to hơn trứng gà một chút, toàn thân có bộ lông màu xám, riêng đầu chim mọc toàn lông trắng; có lẽ vì vậy mà được đặt tên là Đầu Bạc chăng – Chim Gầm Gì Xanh thầm nghĩ, rồi hỏi lại:

          -Các bạn không sợ lũ thú dữ không chân và bốn chân bắt ăn thịt à?

          -Lũ không chân như: trăn, rắn hay bốn chân như: hổ, báo, cáo, chồn… có gì mà phải sợ?

          Nghe Chim Đầu Bạc trả lời, chim Gầm Gì Xanh ngạc nhiên kêu lên:

          -Các bạn can đảm quá, có cách gì đi dưới mặt đất mà không sợ thú dữ thế?

          -Thường thôi, chúng tôi kiếm ăn dưới đất theo bầy, bao giờ cũng phải có một con đậu trên cao quan sát bốn phía để kịp thời phát hiện kẻ thù, báo cho bầy bay đi khi mối đe dọa đến gần.

          -À ra thế!

          Cả bầy chim Gầm Gì Xanh và đôi chim Cu Gáy gần như đồng thanh thốt lên và hình như vừa hiểu ra một điều mới lạ.  

          Đôi Nai nằm dưới gốc cây nghe chim trên cây trò chuyện, lòng hết sức khâm phục, tròn mắt nhìn lên. Bất ngờ thấy chim Đầu Bạc đầu đàn bay ra đầu cành hét toáng lên:

          -Hổ, hổ đấy, hổ đấy!

          Đôi Nai bật dậy, đứng nép vào gốc cây, đầu ngững cao, tai vểnh về phía trước, mắt dáo giác nhìn ra xung quang; chúng chỉ thấy một màu cỏ gianh vàng ruộm đang cong mình chống chọi với gió từ phía đông thổi qua phía tây. Nai Cái run run hỏi:

          -Chạy phía nào đây?

          -Loài hổ có mùi hôi thối rất nặng nên khi săn mồi bao giờ cũng đi ngược, hoặc ngang với hướng gió. Ta phải chạy ngược hướng gió mới tránh được nó.

Nai Đực vừa dứt lời, bầy chim Đầu Bạc lại thi nhau kêu ầm lên:

          -Hổ đi ngược gió từ phía tây đến đấy, chạy đi, chạy đi!

          Nghe chim Đầu Bạc nói thế, đôi Nai nhằm hướng đông tung vó lao vút ra đồi cỏ gianh, chớp mắt đã khuất hẳn. Con hổ màu vàng, có sọc đen từ lưng xuống bụng; to hơn cả nai đực vừa chạy; bước lại bên gốc cây kơ nia, hếch mũi ngửi, đôi mắt ánh lên điều tiếc rẻ rồi dựa vào gốc cây nằm xuống, nhắm mắt lại. Đôi Cu Gáy và đàn Gầm Gì Xanh lặng ngắt, cúi xuống quan sát con hổ, không con nào giám thở mạnh. Bầy chim Đầu Bạc thấy hổ nằm xuống liền đồng thanh kêu ầm lên:

          -Xấu, xấu xấu…

          Chúng dùng mỏ ngắt từng quả kơ nia xanh, thi nhau nhằm đầu hổ thả xuống. Hổ giật mình nhảy dựng lên, tròn mắt nhìn bầy chim Đầu Bạc. Chắc hổ bị quả cây rơi trúng mặt, đau quá nên gầm lên một tiếng: “H… ù… m”, rồi cong đuôi chạy xuôi về phía tây như bị ma đuổi.

          Thấy hổ bỏ chạy, chim Cu Trống hình như hết run, nói:

          -Các bạn nhỏ người như vậy mà đuổi được cả hổ dữ phải bỏ chạy; điều đó chứng tỏ không những can đảm mà còn thông minh nữa.

          -Giỏi thật, giỏi thật.

          Bầy chim Gầm Gì cũng lên tiếng hùa theo, tỏ lời thán phục. Chim Đầu Bạc đầu đàn khiêm tốn trả lời:

          -Thảo nguyên này là ngôi nhà chung, nếu chúng ta đoàn kết lại thì không kẻ thù nào, dù to lớn, hung ác đến đâu cũng không thể bắt nạt, xâm chiếm làm của riêng được.

          -Đúng quá, đúng quá!

          Tất cả cùng reo lên tỏ vẻ đồng tình. Một cơn gió mát ào đến, uốn lượn các ngọn cỏ gianh thành những cơn sóng vàng đuổi theo nhau chạy mãi, chạy mãi về phía xa xa. Một trang mới trên thảo nguyên mở ra…

          Cảm ơn các bạn đã nghe câu chuyện về thảo nguyên - quê tôi, hẹn gặp các bạn ở câu chuyện tiếp theo nhé.  

         

Hòa Khánh, tháng 4 năm 2021

KHÁCH KHÔNG MỜI truyện ngắn của HỒNG CHIẾN - BÁO THỜI NAY SÔ RA NGÀY 4 TRHANGS 6 NĂM 2021

 

“Tách”, một giọt sương từ trên ngọn cây rơi trúng vào giữa trán, làm Y Nhớ giật mình, ngồi bật dậy thấy những khúc củi cháy leo lét trên đống than đỏ hồng. Hai bạn nằm bên cạnh vẫn ngủ ngon lành, hình như Vân đang mơ gì đó còn tủm tỉm cười. Anh bạn người Kinh thông minh, vui tính; khuôn mặt tròn như con gái, trông thương quá. Lần đầu tiên Vân vào rừng già chơi, bị lạc, phải ngủ lại qua đêm mà hình như vẫn có giấc mơ đẹp thì phải, thế là tốt – Y Nhớ thầm nghĩ rồi bước lại bên đống lửa, đẩy cho mấy thanh củi chụm đầu vào nhau. Bếp lửa cháy bùng lên thành ngọn soi rõ cả những gốc cây cách xa cả chục bước chân. Y Nhớ rón rén bước lại chỗ cũ, định nằm xuống ngủ tiếp, thì…

Bên trái gốc cây hình như có hàng chục con đom đóm đang đứng im, con thấp chỉ cách mặt đất chưa đến sải tay, con ở cao đến hơn hai sải tay. Bầy đom đóm này lạ quá, có con to như ngón chân cái người lớn nhưng chỉ đứng im một chỗ không chuyển động. Định thần, nhìn kỹ hơn một chút, Y Nhớ bỗng thấy chân tay mình như run lên thì phải; vội ngồi xuống, bò qua bên cạnh kéo tay Vân, lắc lắc. Vân lầu bầu:

-Còn tối mà, cho ngủ tý nữa đi.

-Dậy đi, voi đến đấy.

Y Nhớ thì thầm, Vân bật dậy hỏi:

-Voi à, đâu, đâu?

Y Nhớ vội giơ tay bịt miệng Vân, thì thào:

-Nói nhỏ thôi, nó ngay bên cạnh kia kìa.

-Lại trêu Vân à, ngủ đi trời còn khuya mà.

H’Uyên trở mình, nói xong định ngủ tiếp. Y Nhớ bò qua nắm lấy tay bạn giật giật, giọng thì thầm:

-Voi đến rồi, đông lắm, chúng đang đứng nhìn chúng ta đấy.

H’Uyên ngồi bật dậy, căng mắt nhìn ra trước mặt chỉ thấy một màu tối đen. Bước lại bên đống lửa, bỏ thêm mấy cây củi vào, lửa bùng cháy cao lên thành ngọn. Gió ùa đến, thổi đống lửa bừng sáng hơn lên, nhìn rõ cả những gốc cây cách xa vài chục bước chân và… đàn voi cũng hiện ra, rõ mồn một. Vân bò lại bên H’Uyên thì thầm:

-Bầy voi mình thấy trong mơ lúc tối đấy. Con trắng đứng giữa kia kìa nhưng giờ không có bành trên lưng. Ô, sao bây giờ nhiều voi thế, còn có cả voi con nữa. Làm sao đây?

-Không sao đâu, bầy voi đến đây đã lâu rồi, chúng chỉ đứng quan sát chúng ta thôi. Chắc chúng sợ lửa nên không dám đến gần.

Y Nhớ nói nhỏ, giọng trầm xuống. Vân mắt không rời đàn voi, thì thào bảo:

-Ta leo lên cây đi, trong truyện có nhà văn viết: gặp voi phải leo lên cây tránh vì voi không trèo được cây.

-Không kịp đâu, nếu ta rời đống lửa chưa lại đến gốc cây, chúng đã đến đít rồi.

Y Nhớ thì thầm đáp lại. Cả ba đứa ngồi xích lại bên nhau cùng căng mắt nhìn về phía đàn voi. Cả ba không dám thở mạnh, không nói to, hình như hơi thở cũng cố kìm nén cho nhỏ lại, mắt mở to hết cỡ canh chừng. Có lẽ đàn voi hình như cũng ngạc nhiên khi thấy ba con người nhỏ bé ở trong khu rừng cấm giữa đêm khuya nên đứng nhìn. Chúng chỉ cần bước thêm chục bước nữa có thể dẫm chết cả ba đứa trong nháy mắt, nhưng tại sao chúng lại không làm thế?

Y Nhớ mở to mắt nhìn bầy voi, hai tay nắm chặt cây lao như sẵn sàng cho một cuộc tử chiến dù biết rằng, với tuổi mười lăm, có khỏe bao nhiêu đi nữa chắc chắn sẽ… thua khi đánh nhau với bầy voi. Có thua cũng phải thử, chẵng lẽ mình là thằng đàn ông lại can tâm ngồi im chờ chết với hai bạn. Mình chết cũng được, nhưng còn H’Uyên – cô bạn lớp trưởng: thông minh, vui tính, xinh đẹp nhất trường thì phải sống và Vân, người bạn thân thiết phải tiếp tục được học để nối nghiệp ama làm bác sỹ, hoàn thành ước mơ. Làm sao cho các bạn thoát khỏi bầy voi đây?

Thời gian ngừng trôi, cái sợ như bàn tay bóp nghẹt tim Vân. Khuôn mặt tròn, nước da trắng như con gái của Vân giờ xạm đen. Vân chợt nghĩ: Nếu mình không về nhà được nữa, chắc mẹ nghỉ phép ngoài quê nghe tin sẽ khóc nhiều lắm. Còn bố, ngày mốt đi tập huấn về nhà, không còn mình chắc sẽ đau lòng lắm lắm… Nước mắt Vân chực trào ra; tay run run nắm chặt tay H’Uyên như tìm kiếm thêm chút tự tin trước thử thách khắc nghiệt đang hiện ra trước mặt.

Biết Vân nắm chặt tay mình, H’Uyên vẫn ngồi im. Một chút ân hận lướt qua đầu. Hôm qua trong buôn có nhà làm lễ bỏ mã(1), mọi người lo ăn nhậu, cúng bái đủ ba ngày ba đêm theo phong tục. Biết mọi người đều say ngã, say nghiêng, mình mới đầu têu, rủ hai bạn học cùng lớp, lấy thuyền ngược sông vào rừng Yang(2) chơi nên bị lạc, phải ngủ lại qua đêm trong rừng. Mình và Y Nhớ quen sống với rừng từ nhỏ, ngủ qua đêm trong rừng là chuyện thường; nhưng còn Vân – cậu bạn Yoăn(3), con một, quen được cưng chiều, lần đầu vào rừng không ngờ gặp cảnh nguy hiểm thế này… Khuôn mặt trái xoan, có đôi mắt lá răm sắc sảo dưới vầng trán thông minh của H’Uyên đanh lại. H’Uyên không tin có Yang như người già, càng không tin trong rừng Yang có gì đó huyền bí làm con người khiếp sợ vì không giải thích được. Người xưa chưa hiểu hết thiên nhiên nên tin có Yang. Mình được học chữ 9 năm rồi, hiểu được các hiện tượng tự nhiên thì có gì phải sợ. Đêm nay không ngờ chạm trán “những vị khách không mời”, phải tìm cách gì thoát khỏi bầy voi, đảm bảo an toàn cho hai bạn đây? Bầy voi nhiều thế này đến đây định làm? Những ý nghĩ lướt nhanh trong đầu H’Uyên.

Thời gian chầm chậm trôi qua, cuộc thi gan giữa người và voi không biết đã qua bao lâu, làm cả ba người ngồi như hóa đá. Bỗng H’Uyên quay lại thì thầm với Vân:

-Mình có cách đuổi voi rồi?

-Cách gì?

Vân vội hỏi lại.

-Ngồi im nhé.

H’Uyên nói nhỏ rồi gỡ tay Vân đang nắm chặt tay của mình; từ từ đứng lên, bước lại bên đống lửa rút ra hai cây đang cháy đi lại sát gần gốc cây hương đặt chúng chụm đầu vào nhau. Y Nhớ nhìn H’Uyên làm, hình như cũng hiểu ra điều gì đó, nhẹ nhàng đứng dậy, bước lại bên đống lửa, chất thêm mấy củi vào rồi rút thêm hai cây đang cháy đi lại chụm thêm vào hai cây củi H’Uyên vừa để.

Bốn cây củi đương cháy chụm vào nhau tạo thành đống lửa mới, cháy bùng lên. H’Uyên bỏ thêm hai cây củi nữa, chờ cho cả sáu cây cùng cháy mới vơ đống lá làm nệm ngủ khi đêm bỏ vào đống lửa mới. Những tàu lá còn tươi bén lửa leo lét cháy, khói bốc lên mù mịt. Một cơn gió ào đến, làm ngọn lửa bốc cháy to hơn, tàn lửa như một đám pháo hoa cuốn theo đám khói, bay về phía lũ voi.

-Rầm, rầm, rầm…

Như một cơn bão dữ dội ập đến, tiếng cây gãy, đổ, nghe ầm ầm mỗi lúc một xa dần rồi tắt hẳn. Vân chạy lại bên H’Uyên, mắt nhìn chăm chăm ra phía trước, giọng reo lên nho nhỏ:

-Ơ, hình như bầy voi chạy hết cả rồi.

-Voi không chạy, thì Vân bẻ gãy tay H’Uyên à.

Vân nhìn xuống, bất chợt đỏ mặt, buông tay ra; không biết từ khi nào mà lại nắm tay bạn chặt thế. H’Uyên quay lại cười hỏi:

-Vân sợ lắm à?

-Sợ thật!

-Ừ, đêm khuya mà gặp voi đến thăm như thế này quả là sự lạ đây.

H’Uyên trả lời, mắt nhìn về phía đàn voi vừa chạy. Vân vẫn chưa hết ngạc nhiên hỏi lại:

-Tại sao bầy voi chạy như bị ma đuổi vậy?

-Voi rừng nhìn thấy H’Uyên nên sợ quá, bỏ chạy đấy mà.

Y Nhớ toét miệng cười, trả lời. H’Uyên nghiêm giọng:

-Thôi, đừng trêu Vân nữa. Ta đốt thêm đống lửa, bỏ lá xanh vào nhiều, tạo thành khói. Lúc gió thổi đến, khói và tàn lửa bay lại phía đàn voi, chúng không chịu được khói nên phải bỏ chạy thôi.

Vân nghe H’Uyên giải thích, vẫn chưa hết thắc mắc hỏi lại;

-Tại sao lúc ta ngủ bầy voi đến không bắt mà cứ đứng nhìn?

-A, bầy voi đến gần thấy con vật có sáu cái chân, sáu cái tay mà chỉ có một cái đầu tròn là cái gùi; chúng không biết con gì; sợ quá, đi không được còn dám bắt ai.

Nghe Y Nhớ nói vậy, Vân lao đến vật bạn, nói:

-Vân không biết mới hỏi, còn trêu nữa à.

-Hi, hi… muốn biết thì đi hỏi con voi trắng ấy.

-Thôi thôi hai người đừng quậy nữa nào, để sức sáng ra còn đi về chứ.

-Ò… ó… o!

Tiếng một con gà rừng dõng dạc vang lên, hàng chục con khác cùng hòa theo tạo thành bản nhạc rừng báo hiệu trời sắp sáng. Trên ngọn cây, gió vẫn rì rầm với lá cây như khẳng định: đêm trong rừng Yang sắp trôi qua.

 

Chú thích tiếng Êđê:

1.    Lễ bỏ mã: là sự tuyên bố đoạn tuyệt giữa người sống và người chết

2.    Yang: thần linh

3.    Yoăn: người kinh;

NGƯỜI LÀM PHÚC truyện ngắn của HỒNG CHIẾN - BÁO VĂN NGHỆ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH SỐ 642 RA NGÀY 15 THÁNG 5 NĂM 2021

 

Ngày xửa, ngày xưa, lâu lắm rồi, khi ấy buôn Phôn Prang chỉ phải trồng hạt lúa, củ khoai làm lương thực còn thức ăn hàng ngày không bao giờ phải lo; nhà nào thích ăn cá ra suối bắt về, muốn ăn bao nhiêu cũng có vì cá nhiều gần bằng nước suối. Nhà nào muốn ăn thịt vào rừng bắt heo, nai, mang, nhím, cheo… mang về như ta bắt ở trong chuồng vậy. Người trong buôn không gia đình nào có ý nghĩ giành phần hơn cho mình mà xem mọi thứ là của chung, ai dùng bao nhiêu thì vào rừng lấy về vừa đủ dùng. Đàn ông ngoài việc lên rẫy, săn bắt thú về ăn còn thời gian rỗi đánh chiêng, đánh đàn và uống rượu. Phụ nữ chăm sóc con cái, lên rẫy trồng tỉa, thu hoạch và làm nội trợ, thời gian rỗi dệt vải, thêu thùa… Ngày ấy tiếng cười luôn đầy ắp các dãy nhà dài.

          Nhà bà H’Bla được dựng đầu buôn. Kể cũng lạ, mọi người ở tuổi bốn mươi lăm như bà đều có con cháu đầy nhà, riêng bà thì không. Bà ở một mình, không bắt chồng vì không thích chứ không phải không có đủ lễ vật để trả nhà trai thách cưới; gia đình nhà bà giàu có vào loại nhất nhì trong vùng. Từ nhỏ bà chỉ thích chơi đùa với chim muông, ong, bướm…, lớn lên một tý có thêm sở thích đi dạo trên các đỉnh núi ngắm trời mây non nước và tìm các loại lá cây chữa bệnh cho người làm phúc như bà ngoại đã về với Yang. Năm H’Bla đủ hai mươi mùa rẫy, người trong vùng rủ nhau chung sức dựng cho bà một ngôi nhà sàn dài mười lăm sãi tay ở đầu buôn.

*

*    *

          Như mọi ngày, buổi sáng hôm ấy trời trong xanh, gió thổi thì thào bên tai như nâng bước chân để H’Bla bước nhanh lên đỉnh núi Chư Yang Sin(1) hùng vĩ. H’Bla phải đi sớm để tìm cây nấm vàng mọc trên vách đá gần thác nước về chữa bệnh cho người bị mọc mụt trong cổ họng; bệnh này chỉ có duy nhất loại thảo dược ấy mới trị được, không tìm được thì ba lần trăng tròn tính từ ngày bệnh phát cộng thêm chín ngày nữa, bệnh nhân sẽ đi theo Yang.

-        H…u… u!

H’Bla leo gần lên đến đỉnh núi, bỗng nghe tiếng kêu như khóc của bầy khỉ vọng lại. Tò mò, H’Bla leo lên gần chút nữa thấy bầy khỉ hàng trăm con; con đứng, con ngồi lố nhố gần một hòn đá có cỏ tranh mọc vây quanh. Thấy H’Bla đi đến, lũ khỉ giật mình, thét lên bỏ chạy tán loạn, lẫn luôn vào các cây cao như có phép tàng hình, bỏ lại trên hòn đá một con khỉ lớn. Con khỉ chắc phải nặng gần ba chục ký, dài gần một mét; nằm úp mặt xuống đá, lông nâu sẫm, phía mông có một mẩu đuôi ngắn tí tẹo như ngón tay, lưa thưa vài cái lông như đuôi heo. Thấy lạ, H’Bla bỏ gùi xuống, lại gần lật ngửa con khỉ lên… thoáng giật mình lùi lại. Con khỉ miệng cắn chặt cổ con rắn hổ mang to bằng bắp chân người lớn, máu tươi còn chảy thành vũng trên hòn đá. Con rắn cũng không vừa, tuy chết nhưng mồm vẫn gặm ngang một cánh tay con khỉ. Phía dưới hòn đá, nơi đám cỏ gianh bị quần nát còn một con khỉ nhỏ hơn, chắc chỉ khoảng năm sáu ký, mắt trợn ngược, mồm trào máu đen. Rút dao bên hông, H’Bla cạy miệng con khỉ nằm trên hòn đá, lôi con rắn ra, vạch mắt khỉ xem, thấy còn chút hy vọng nên nhảy vội khỏi hòn đá chạy vào mấy bụi cây gần đấy hái một nắm lá bỏ vào mồm nhai nát, nhả lá ra tay bóp lấy nước cho rơi vào mồm con khỉ. Dùng dao nhè nhẹ cạy mồm con rắn, lôi tay khỉ ra, lấy lá nhai vắt nước lúc nãy đắp vào vết rắn cắn. Con rắn dài hơn hai sải tay, mình vằn đen, vằn vàng đã chết  từ lúc nào rồi. Nhìn vết thương con khỉ, H’Bla hình dung ra cuộc chiến của hai con thú chắc là quyết liệt và nhanh chóng kết thúc.

Con khỉ đầu đàn có thói quen buổi sáng thường ngày họp bầy, ngồi trên hòn đá bằng cao nhất trên đỉnh núi trước khi quyết định đưa đàn đi về phía nào kiếm ăn. Con rắn hổ mang sống gần đấy đã lâu năm để ý, tính kế ám hại bầy khỉ nên từ đêm đã đến núp trong đám cỏ gianh, bên cạnh hòn đá mà con khỉ đầu đàn thường ngồi. Con rắn tin vào sức mạnh và nọc độc của mình có thể tiêu diệt con mồi nhanh gọn, kiếm bữa ăn sáng. Một con khỉ nhỏ vô tình nhảy đến hòn đá trước, đúng tầm, con rắn lao lên tóm gọn. Trong lúc bầy khỉ hoảng loạn bỏ chạy, con khỉ đầu đàn đã lao đến cắn vào cổ con rắn. Con rắn cũng kịp bỏ con khỉ nhỏ, quay lại cắn trúng tay con khỉ lớn. Con rắn bị chết ngay, còn con khỉ đầu đàn bị ngấm nọc độc của rắn cũng xỉu luôn.

Khoảng năm phút sau khi thay miếng lá thuốc thứ hai, con khỉ từ từ mở mắt, nó đảo mắt nhìn trời, nhìn xung quanh rồi nhìn vào mắt H’Bla thoáng tỏ ra hoảng hốt. H’Bla mỉm cười vỗ nhẹ lên đầu nó như muốn bảo: nằm im. Con khỉ có khuôn mặt hình quả mận, da mặt đỏ như được sơn son, phía dưới cằm có chùm râu bạc dài đến nửa gang tay; miệng khá lớn có hai chiếc nanh to như ngón tay út thò hẳn ra ngoài trông rất ghê.

H’Bla lấy quả bầu đựng nước trong gùi rót cho nó một ngụm. Con khỉ nằm ngửa, uống nước không quen nên bị sặc, mình co dúm lại. Đỡ nó ngồi dậy, H’Bla bật cười, khẽ vỗ lên đầu nó bảo:

- Xin lỗi mày nhé, khỉ không uống thế này được thì thôi vậy. Mày hết đau rồi đấy, tao phải đi đây.

H’Bla đứng dậy, khoác gùi lên vai, định quay mình bước đi. Con khỉ thấy vậy hoảng hốt giơ bàn tay còn lành nắm lấy gấu yen(2) kéo lại, đôi mắt nhìn như cầu khẩn.

-        Gì nữa đây, giờ mày chạy theo bầy được rồi, để tao còn đi hái thuốc chứ!

H’Bla nói và khẽ vỗ vỗ lên đầu con khỉ. Đôi mắt màu vàng, nhìn như van lơn, cầu khẩn. Bỗng nó kêu lên một tiếng như nấc: Kh…o…c! Không biết vì sao cả lũ khỉ trên các ngọn cây, bên các hòn đá nhất loạt chạy cả lại vây quanh H’Bla. Thôi thì lớn bé, to nhỏ, đủ cả; có con trước ngực mang con nhỏ còn đang bú, có con cõng con nhỏ sau lưng; chúng ngồi thành nhiều vòng xung quanh, tất cả đều nhìn lên như H’Bla như cầu xin. Nhìn lũ khỉ ngồi, H’Bla kêu lên:

-        Ơ chúng mày làm gì thế này? Đứng hết lên, vào rừng kiếm ăn đi chứ, ngồi đây mà chết đói à? Đứng lên nào!

Cầm bàn tay lành của con khỉ bị thương kéo nó đứng lên, dắt nó bước theo đến bên gốc cây đa trước mặt, đặt hai tay khỉ vào gốc cây ra hiệu cho nó leo lên. Cả bầy khỉ lốc nhốc bò theo sau, rồi lại ngồi xuống như những bức tượng khỉ; H’Bla phì cười rồi vỗ nhẹ vào lưng con khỉ bị thương, động viên:

-        Mày đi được rồi, tay bị thương chỉ đau thôi, không chảy máu nữa đâu, đi đi, nhớ đừng đánh nhau với bọn rắn nữa nhé.

Từ đôi mắt tròn xanh xanh của con khỉ bị thương, hai dòng lệ trào ra, lăn xuống gò mà, rơi xuống đám lông ngực màu xám bạc. Nó ôm cây đa mà mắt vẫn không rời H’Bla. H’Bla phải đập nhẹ vao lưng nó giục:

-        Đi đi, ngoan nào!

-        Kh…o…c!

Con khỉ bị thương kêu lên một tiếng nghẹn ngào rồi từ từ ôm lấy thân cây, leo lên. Cả lũ khỉ đang ngồi dưới đất, nghe tiếng kêu liền lốc nhốc cong đuôi nhảy tót lên cây, miệng kêu la ầm ĩ. Khi leo lên cây rồi chúng quay đầu nhìn xuống, con gãi bụng, con gãi nách, con tung mình đánh đu như biểu diễn xiếc… Riêng con khỉ bị thương ngồi trầm ngâm nhìn theo ân nhân của mình đến khi khuất hẳn về phía bên kia sườn núi.   

*

*    *

Sau gần một ngày lang thang trong rừng, hết trèo đèo, lội suối, leo lên các tảng đá chênh vênh trên vách núi… khi trở về H’Bla cũng hái được một cây nấm tán màu vàng cam, thân màu trắng to bằng miệng ly uống rượu bỏ vào gùi. Có cây nấm làm vị chính, thêm chín loại thảo dược nữa, chắc chắn bệnh nhân được cứu sống. Loại nấm này trước đây chỉ nghe bà ngoại kể lại chứ ngoại cũng chưa thấy bao giờ, may mắn H’Bla lại là người trong dòng họa lần đầu tiên hái được. 

Sáng hôm sau, khi ông mặt trời vừa leo lên khỏi ngọn núi Mẹ Bồng Con ngắm thảo nguyên; H’Bla ra lấy gùi để ở đầu sàn chuẩn bị lên rừng như mọi ngày thì sững lại, không tin ở mắt mình nữa; chiếc gùi tối hôm qua để không nơi đầu sàn giờ đây đầy ắp loại nấm quý hiếm mà hôm qua bà đi cả ngày chỉ hái được một cây. Thoáng cau mày rồi H’Bla bật cười vì đã đoán ra ai đã giúp mình, quay mặt nhìn lên cánh rừng trước mặt thấy bầy khỉ đang rối rít rung cây như một lời chào. Riêng con khỉ bị thương to nhất bầy, ngồi suy tư trên cành cây gần nhà nhất vẫn chăm chú nhìn H’Bla như bị thôi miên.

Cũng từ ngày ấy, mỗi lần bà H’Bla muốn hái loại lá thuốc gì thì chỉ cần đặt lên gùi chiếc lá cần hái để lên gùi đầu hồi nhà, ngày hôm sau sẽ có cả gùi đầy. Có đủ lá thuốc bà H’Bla chữa khỏi bệnh cho nhiều người trong vùng làm phúc, không bao giờ lấy công của ai dù chỉ là một đồng bạc, vì thế mọi người kính trọng xem bà như Yang.

Ngày bà tròn một trăm lẻ một mùa rẫy, cả khu rừng bỗng trở nên hỗn loạn, tiếng gầm rú của muông thú, tiếng kêu gào của lũ khỉ và trên mái nhà dài của bà H’Bla có đôi chim công trắng bay về đậu trên hai đầu hồi nhà kêu lên những tiếng ai oán. Người trong buôn thấy lạ, rủ nhau kéo đến nhà bà H’Bla thì thấy bà đã nằm như ngủ trên giường, hồn đã theo Yang(3). Người trong buôn và dòng họa làm lễ chôn cất cho bà đúng nghi thức trang trọng nhất. Hàng ngàn người trong vùng đã đến tiễn đưa bà về bến nước ông bà(4).

Sau ba ngày, ba đêm làm ma chay, cúng tế, chôn cất bà xong chiều hôm trước, sáng hôm sau người nhà ra thăm mộ bà đã hoảng hốt chạy về buôn thông báo điều lạ… Cả buôn kéo ra, nhiều người buôn xa kéo đến nhìn ngôi mộ bà H’Bla đều không cầm được nước mắt khi thấy dưới chân ngôi mộ: con khỉ đực to lớn đã chết từ lúc nảo lúc nào mà vẫn giữ nguyên tư thế ngồi ôm mặt nhìn về phía ngôi mộ; đôi chim công trắng đậu trên hai đầu nhà mồ đã chết, nhưng cánh vẫn xòe ra như muốn che chở cho ngôi mộ của bà H’Bla.

Người già bảo: lúc sống, bà H’Bla chuyên làm điều thiện, dùng thuốc cứu người và muông thú nên mới có phúc như thế. Để tỏ lòng tôn trọng với hai con vật đã chết vì tình cảm chân thành, người trong buôn chôn cất chúng bên cạnh ngôi mộ của bà H’Bla và chọn ba người thợ khéo tay nhất vùng tạc tượng chúng dựng trước ngôi mộ của bà. Có lẽ vì thế mà một số dân tộc ít người ở Tây Nguyên có tục lệ tạc tượng hình con khỉ ôm mặt, đôi chim công đứng canh trên các ngôi mộ người mới mất truyền đến ngày nay chăng!

 

 

Chú thích tiếng Êđê:

 

1.    Chư Yang Sin: Núi thần cọp;

2.    Yen: váy;

3.    Yang: thần linh;

4.    Bến nước ông bà: nơi ở của người chết;

CHUYỆN LẠ BÊN SUỐI truyện ngắn của HỒNG CHIẾN - TẠP CHÍ VĂN NGHỆ PHÚ YÊN số 243 tháng 4 năm 2021

 

Nhân lúc trong buôn có nhà tổ chức lễ bỏ mả(1), người lớn lo đánh chiêng và uống rượu đúng ba ngày ba đêm, lũ trẻ tự do rong chơi không ai để ý tới. Hai bạn học cùng lớp 8A, người dân tộc Êđê rủ Vân đi “khám phá” rừng Yang(2) – khu rừng mà người trong vùng không dám bước chân tới. Hai bạn rủ Vân vì Vân là học sinh người Kinh duy nhất trong lớp, học giỏi, không kiêu ngạo, hòa đồng với bạn bè. Vân nhận lời đi theo bạn vì ở nhà một mình, mẹ đi phép ra Bắc thăm ông bà, bố lên thành phố tập huấn một tuần nên không ai quản; thế là cả ba lấy thuyền ngược sông vào khám phá rừng Yang.

Sau gần một ngày lạc trong rừng, chưa tìm được đường ra sông; Y Nhớ không may bị trăn quấn, cắn vào chân, suýt chết; giờ đau không thể đi được nữa, trời về chiều nên cả ba quyết định ngủ lại qua đêm trên một khúc suối cạn toàn cát trắng.

Phía dưới chỗ chọn ngủ lại cách khoàng năm chục mét, vách đá dựng đứng tạo thành thác đá cao tới bốn mét, chính giữa suối có một vũng nước không lớn lắm, nhưng mùa khô ở trong rừng có nước là may rồi.

H’Uyên – cô lớp trưởng có khuôn mặt trái xoan, đôi mắt thông minh, lúc nào cũng ra vẻ chỉ huy, xách gùi, vác xà gạc(3) đi xuống vũng nước rửa cá. Lúc chiều gặp vũng nước, cả ba bắt được hơn nửa xoong cá lóc đá, loại cá giống cá chuối nhưng con lớn nhất chỉ to hơn ngón tay cái, nhảy như ngóe. Vân đỡ Y Nhớ nằm xuống cát rồi đi theo giúp H’Uyên chuẩn bị bữa ăn tối. Thấy Vân cầm đinh ba đi xuống, H’Uyên vui vẻ bảo:

-Vân lấy xoong múc cho mình ít nước rửa cá.

-Xong ngay.

Vân cầm xoong đi lại vũng nước, cúi xuống định múc, H’Uyên vội kêu lên:

-Không lấy nước ở đó, múc trong hố kia kìa.

Theo tay H’Uyên chỉ, Vân bước lại bên chiếc hố mới được đào cách vũng nước khoảng hai bước chân, ngạc nhiên hỏi:

-H’Uyên mới đào hố này à?

-Ừ, nước ngoài vũng kia các loài thú lội xuống uống, rồi tắm nên bẩn lắm. Đào hố ra xa một chút chờ nước ngấm qua đất cát, lọc bớt chất bẩn đi, dùng đỡ lo bị đau bụng.

-Thông minh nhỉ.

-Thấy người lớn làm khi đi rừng, mình bắt chước thôi. Vân mang đinh ba xuống đây làm gì?

-Xem vũng nước có cá không, bắt thêm mấy con nướng ăn cho đã.

-Có biết bắt không đấy?

H’Uyên tay rửa mấy con cá lóc đá bắt khi đi đường, miệng hỏi; Vân không nói gì cầm đinh ba đi xăm quanh vũng nước, bất ngờ reo lên:

-Tóm được một con rồi!

-Con gì đấy?

-Từ từ sẽ biết.

Vân kéo lê cây đinh ba lên trên mặt cát. Một con cá trê đen thui chắc phải nặng đến cả ký bị mũi đinh cắm trúng đầu, đang cố gắng giãy giụa nhưng không thoát ra được. Đưa cá cho H’Uyên, Vân tự hào nói:

-Thấy tay nghề điêu luyện chưa, bắt thêm con nữa nhé.

-Tại con cá này xui mới bị Vân đâm trúng thôi.

H’Uyên mỉm cười trả lời như thách thức, Vân cự lại:

-A, xem thường nhau quá; hãy đợi đấy!

Nói xong, cầm cây đinh ba xăm tiếp; mới chọc đến lần thứ ba đã reo lên:

-Lại một con cá “xui” nữa nè H’Uyên!

Kéo con cá lên bờ, Vân cười tỏ vẻ đắc thắng. H’Uyên cũng vui vẻ chấp nhận:

-Biết Vân bắt cá giỏi rồi. Giờ bê dùm cá lóc đá lên bếp trước nhé.

-Tuân lệnh!

Những con cá lóc đá nhỏ như ngón tay, được rửa sạch, xếp vào thân cây le chẻ đôi, buộc lại. Vân hai tay cầm hai nắm que tre lớn mang đến bên đống lửa, đặt lên mấy cái lá cây dầu to hơn hai bàn tay xòe, H’Uyên mang trong rừng về lúc chiều rồi định quay xuống lấy cây đinh ba. Y Nhớ bảo:

-Hôm nay Vân làm thêm cả việc của mình nữa nhé.

-Yên tâm đi, Vân hôm nay khác Vân hôm qua rồi, không phải lo đâu.

Nói xong Vân vừa chạy, vừa nhảy qua mấy hòn đá xuống bên vũng nước, giúp H’Uyên mang tiếp cá lên nướng. H’Uyên làm thịt cá xong, rửa tay, chùi xoong định múc nước mang lên đun để uống. Vân bước lại nói:

-Để Vân bê xoong cho.

Miệng nói, tay giật chiếc xoong trên tay H’Uyên, không ngờ cái giật hơi mạnh làm đít xoong đập luôn vào cán cây đinh ba cắm bên cạnh nghe đến b… o… ong một cái. Tiếng kêu không lớn lắm, nhưng dưới lòng suối nên ngân lên như tiếng chiêng, vọng vào rừng.

-H…ù… m!

Tiếng gầm của con hổ bất ngờ vang lên, xé tan cảnh chiều tà, sát ngay cạnh hố nước. Vân giật mình cũng thét lên: “H… u… ầy!” rồi buông xoong ra, với tay giật luôn cây đinh ba giơ lên chuẩn bị nghênh chiến. H’Uyên thấy vậy buột miệng khen:

-Con hổ này chắc yếu bóng vía, gầm to vậy nhưng khi nhìn thấy Vân cầm cây đinh ba hùng dũng thế kia đã bỏ chạy mất rồi.

-Thật hả, cả ngày lạc trong khu rừng này, gặp hổ nhiều lần quá nên không còn thấy sợ nữa!

-Thú trong rừng loài nào cũng sợ người cả. Con trăn to như thế, quấn được Y Nhớ rồi mà vẫn phải bỏ chạy vì một ngọn lửa bé tý tẹo đốt vào bụng nó đấy thôi. 

H’Uyên đeo gùi, bê xoong nước đi trước; Vân cầm cây đinh ba và xà gạc đi sau, leo qua mấy hòn đá dựng đứng chắn lối, lên bếp lửa. Y Nhớ nghe tiếng hổ gầm cũng vội vàng ngồi bật dậy vớ cây lao dựng đứng lên, nhìn xuôi xuống lòng suối, khuôn mặt thoáng lo âu. Thấy hai bạn lên, mừng quá, hỏi:

-Lại gặp hổ à?

-Có thấy hổ đâu, chỉ nghe nó gầm sát bên cạnh thôi.

Vân trả lời. H’Uyên lấy ba hòn đá để bên đống than, đặt xoong lên xong xuôi mới nói:

-Chắc con hổ đi ra tìm nước uống bị Vân để xoong đụng vào cán đinh ba làm nó giật mình, gào lên rồi bỏ chạy luôn.

-Con hổ này chắc khát quá sao đi ra sớm vậy nhỉ?

Vân thắc mắc nói với hai bạn, Y Nhớ cười:

-Cũng có thể nó đói đang trên đường ra hố nước rình mồi, nghe tiếng xoong nên sợ hãi kêu lên rồi bỏ chạy cũng nên. Vân có sợ không?

-Vân tiến bộ nhiều lắm, không những không sợ mà còn định dùng đinh ba đánh nhau với hổ nữa đó.

H’Uyên trả lời, đôi mắt không giấu được nét vui làm Y Nhớ cũng vui lây, buột miệng khen:

-Vậy là Vân thành người Tây Nguyên thật rồi.

Vân cười trừ, đôi má của cậu bé mười ba tuổi ửng hồng. Màn đêm từ từ buông xuống, cảnh vật mờ dần rồi chìm vào bóng tối. Vân giúp H’Uyên nướng hai con cá trê xuyên cây qua miệng, đặt trên than hồng; mỡ cá nhỏ xuống thỉnh thoảng kêu lên thành tiếng “xèo”, mùi thơm ngào ngạt bay lên làm cái bụng đói réo ào ào. H’Uyên nhanh tay lật qua, lật lại hai hàng cá lóc đá gác lên hai hòn đá; da cá từ màu đen chuyển dần thành màu vàng, trông thật ngon mắt.

Xếp một dãy cá lóc đá nướng chín lên lá cây, H’Uyên nói:

-Y Nhớ có lại gần đống lửa được không?

-Để mình thử.

Y Nhớ chống cây lao xuống cát làm điểm tựa rồi đứng dậy, từ từ bước lại bên đống lửa, trả lời:

-H’Uyên tài thật, nhờ nắm lá rừng đắp lúc nảy giờ đỡ đau nhiều rồi.

Chỉ cho bạn ngồi xuống hòn đá cạnh đống lửa, H’Uyên lấy một con cá lóc đá vừa nướng chín đưa cho Y Nhớ, bảo:

-Y Nhớ ăn đi.

-Ừ, ngon quá.

Vân một tay trở cá trê trên bếp, một tay cầm con cá lóc đá đưa lên miệng cắn ngang. H’Uyên nhìn thấy, trêu:

-Ối, Vân tham ăn quá, xương con cá này cứng lắm; cắn dọc thân, ăn thịt thôi, còn xương phải bỏ đi.

-Ơ, Vân tưởng ăn cả xương luôn.

Nghe Vân nói, hai bạn bật cười.

*

**

 

Cá trê nướng chín được đặt trên chiếc lá dầu to, bên cạnh để lõi của cây móc được cắt dài như ngón tay, chẻ nhỏ. Lấy một chiếc lá lốt lớn, đặt một lát cây móc vào giữa lá, thêm một miếng thịt cá trê trắng, cuộn lại chấm muối giã với quả é rừng, đặt vào tay Y Nhớ, H’Uyên bảo:

-Ăn thử xem có ngon không nào!

-Nhìn đã thấy ngon rồi, để Vân thử một miếng.

Miệng nói, tay với lấy một tầu lá lốt định bốc lát cây móc đặt vào, không ngờ bị H’Uyên nhanh tay giữ lại.

-Từ từ, chưa đến lượt. Khi nãy ăn cá lóc đá cắn ngang cả xương chắc no rồi thì cần gì ăn cá trê nữa.

-Ô, Y Nhớ được ăn mà bắt Vân nhịn a, không công bằng rồi.

-Ăn cũng phải biết cách mới ngon, Vân đã ăn món cây móc lần nào chưa?

-Lần đầu tiên trong đời được nghe nói thì làm gì có mà ăn.

-Vậy phải xếp hàng chờ đợị.

Vừa nói, H’Uyên vừa lấy một chiếc lá lốt lớn, bỏ hai miếng cây móc vào rồi thêm một miếng cá trê to, cuốn tròn lại đặt vào tay Vân, bảo:

-Chấm ít muối thôi không cay nhé. Quả é rừng này to hơn bình thường, chắc cũng cay hơn nhiều lắm đấy.

-Yên tâm đi, mình ăn cay tốt mà.

Nói là làm, Vân chấm mạnh miếng cá vào chén muối rồi bỏ vào miệng nhai ngấu ngiến, miệng không ngớt khen:

-Ng… on, ng… on, ng… on!

Y Nhớ nhìn Vân ăn, bỗng bật cười thành tiếng; H’Uyên cũng không nhịn được cười khi thấy nước mắt Vân trào ra.

-Yang ạ, đã bảo chấm ít thôi mà.

-Ngon, ngon lắm, nhưng mà hơi… cay cay một tý.

-Vân cầm lấy, ăn ngay cho đỡ nóng miệng.

H’Uyên đưa cả một đoạn lõi cây móc cho Vân, Vân vội nhai ngấu nghiến; vừa nhai vừa khen:

-Cây này ngọt quá, đi trời nắng chỉ cần một miếng thôi khỏi cần nước.

-Vân vẫn chưa quên được cơn khát ban ngày à?

Y Nhớ hỏi, Vân vừa nhai vừa trả lời:

-Quên thế nào được, gần trọn ngày không có một hạt nước vào miệng; chỉ nghĩ đến thôi đã thấy sợ rồi!

-Ăn đi nào, Y Nhớ phải ăn nhiều cho hết đau chân. Cây này còn có chất giải độc tốt lắm đấy.

-Ơ, H’Uyên không ăn à?

-Thấy hai người ăn mình no rồi.

-Không, H’Uyên phải ăn đi mai lấy sức còn bơi thuyền về nhà. Giờ đến lượt mình trổ tài phục vụ hai bạn. Đưa lá cho mình.

Nói là làm, Vân bắt chước H’Uyên gói từng miếng thịt và cá kẹp thêm miếng cây móc vào lá lốt rồi cuộn lại đưa cho hai bạn. Bỏ vào miệng cắn một miếng cá Vân đưa, H’Uyên không giấu được niềm vui, nói:

-Không ngờ Vân cũng khéo tay thật đấy.

-Có tiến bộ!

Y Nhớ cũng buột miệng khen bạn. Vân đỏ mặt khi được hai bạn khen, khiêm tốn nói:

-Cô giáo chẳng từng dạy: “đi đoạn đàng, học một sàng khôn”; nay đi với hai người khôn những cả ngày thì mình cũng phải học hỏi được ít nhiều chứ.

Cả ba cười òa, tiếng cười trong trẻo vọng vào màn đêm xuyên dưới tán rừng tạo nên tiếng reo vui.

*

**

Cá lóc đá nhiều như vậy, lại thêm hai con cá trê to là thế, cuối cùng cũng được “thanh toán” xong. H’Uyên vơ hết lá cây, xương cá, đồ ăn thừa bỏ vào đống lửa đốt, khói bay lên mù mịt. Vân ngạc nhiên hỏi:

-Sao lại ném hết vào bếp đốt đi thế?

-Để lại cho lũ kiến kéo đến ăn à!

Y Nhớ trả lời, H’Uyên giải thích thêm:

-Mấy thứ xương xẩu này tanh nên lũ côn trùng nghe mùi sẽ kéo đến, gây phiền phức cho chúng ta khi ngủ. Đốt đi, bọn chúng sẽ không đến nữa.

-Đây cũng là kinh nghiệm đi rừng à?

-Ừ, tất cả đều là của người đi trước dạy người đi sau thôi mà. Y Nhớ ở đây, Vân đi với H’Uyên rửa chén và lấy thêm nước về đun, đổ vào bầu mai đi đường còn uống.

Nghe H’Uyên nói, Vân ngạc nhiên hỏi lại;

-Đi giờ á, bụng no quá rồi mà trời lại tối om thế này, leo lên đá lỡ té vỡ đầu mất.

-H’Uyên chuẩn bị bó đuốc kia kìa, châm lửa lên là thấy đường đi thôi mà.

-Ơ, H’Uyên tài thế, chuẩn bị từ lúc nào mà mình không biết.

-Đi thôi!

Vân cầm bó đuốc sáng rực đi trước, H’Uyên cầm xoong và chiếc chén đi sau. Đến gần vũng nước, Vân reo lên:

-Ôi, đẹp quá H’Uyên ơi!

-Gì thế?

-Cua núi, chúng mới đẹp làm sao, giống một rừng hoa quá, lại xem này.

Dưới ánh sáng lung linh của ngọn đuốc, bầy cua núi sặc sỡ với hai màu đỏ tươi như ớt chín và màu vàng cam đang bò lổn nhổn xung quanh vũng nước. Chẳng biết ban ngày chúng ở đâu mà đêm ra nhiều thế, cứ như đi dạ hội ấy. H’Uyên đặt chén xuống cát, khẽ rón rén đi lại mép nước bắt một con cua màu đỏ to như con cua đồng lớn vật ngửa ra xem, bật cười nói:

-Con đỏ là cua đực, chắc con màu vàng là cua cái.

-H’Uyên bắt con màu vàng xem nào, chưa hẳn vậy đâu.

Một con cua màu vàng được H’Uyên cầm lên, hai chiếc còng to như hai cái càng của con bọ cạp lớn nhá nhá định cắn. Xem xong, H’Uyên cười đắc thắng:

-Thế nào, chịu thua chưa?

-H’Uyên giỏi thật.

-Vân nhìn kìa.

H’Uyên nói như reo, chỉ tay xuống mặt nước. Vân nhìn theo tay bạn và giật mình khi nhận ra cá, có rất nhiều cá trê, con nào cũng to như hai con bị bắt lúc chiều, chúng xếp thành từng hàng, bơi sát nhau, nối đuôi nhau, nhìn như chúng… nhiều hơn cả nước. Vân như đỏ mặt nghĩ đến chuyện lúc chiều nói khi bắt cá; may mà H’Uyên không nhắc lại.

Tiếng chim ăn đêm và bản tình ca của lũ côn trùng bên bờ suối bất ngờ cất lên, hòa vào nhau như cùng hòa tấu nghe thật vui tai.

 

 Mùa mưa năm 2020

Chú thích tiếng Êđê:

 

1.    Lễ bỏ mả: Lễ cúng để vĩnh biệt người quá cố, không nhắc tới nữa;

2.    Yang: thần linh;

3.    Xà gạc: một loại dao dùng phát rẫy và đi rừng của người Êđê; 

TÌM NƯỚC truyện ngắn của HỒNG CHIẾN - VĂN CHƯƠNG PHƯƠNG NAM ngày 29 tháng 3 năm 2021

 

MỜI ĐỌC TIẾP TẠI ĐÂY: https://vanchuongphuongnam.vn/tim-nuoc-truyen-ngan-cua...

NGƯỜI HÁI MÂY truyện ngắn CỦA HỒNG CHIẾN - VĂN NGHỆ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH SỐ 635 NGÀY 25 THÁNG 3 NĂM 2021

 

MỜI ĐỌC TIẾP TẠI ĐÂY: http://tuanbaovannghetphcm.vn/nguoi-hai-may-so-635/