Sân
trường trồng hai hàng cây phượng xen bàng thẳng tắp từ cổng vào, cây nào cây ấy
to bằng một vòng tay người lớn. Gốc các cây được xây bồn bằng gạch bao quanh hình
tròn, cao hơn mặt sân một gang tay. Trong bồn trồng thêm những cây hoa nhỏ trông
giống như hoa viên thành phố. Hai bên cổng có hai cây lạ Sơn chưa thấy bao giờ.
Không biết loại cây gì, lá giống nhau mà một cây cành lá sum sê xanh tốt, tán
cây trải rộng, đường kính đến hai chục mét; còn cây bên cạnh, tuy gốc cũng to
như vậy, nhưng nhìn xác xơ, cành thì cứ như đua nhau chọc thẳng lên trời.
-
Chào bạn!
Đang
mãi ngắm sân trường, Sơn giật mình khi nghe tiếng chào phía sau lưng, vội ngoái
đầu nhìn lại. Một cậu bé chắc cùng tuổi, nước da nâu đen, tóc quăn tít, trán dô,
mặt hơi dài; đứng nhìn mình từ lúc nào rồi, Sơn trả lời:
-
Chào cậu!
-
Bạn ở nơi xa đến phải không?
- Ừ,
mình ở Hải Phòng, mới vào thăm bác tối hôm qua, lúc trời đổ cơn mưa to ấy. Nhà
bác mình sơn màu xanh phía trước cổng nhà máy Đường. Cậu học trường này phải không?
- A,
cháu Giám đốc không trách nhìn trắng như con gái lại mập nữa; tướng này chắc là
mọt sách. Trường của mình đấy, sang năm mình lên lớp 7 rồi.
- Thế
à, giống tớ nhỉ. Sao hôm nay cậu lại đến trường?
-
Tên mình là Y Minh, nhà mình kia kìa. Thấy người lạ vào trường nên chạy qua thôi.
Bạn thấy thích trường mình không?
-
Trường bạn đẹp lắm, nhưng hai cây to trồng gần cổng là cây gì vậy?
- A,
cây kơ nia đấy, bạn không biết à?
- Nghe
trong sách vở nói nhiều nay mới thấy lần đầu. Sao hai cây mà hình giáng khác nhau
quá vậy?
-
Bạn không biết thật à? Cây cành lá tươi tốt, cành đâm ngang tạo nên tán rộng là
cây kơ nia cái; còn cây cành ít lại không xòe ngang mà vươn thẳng lên trời như
muốn kéo mây xuống là cây kơ nia đực.
- Cây
mà cũng có cây đực cây cái à?
-
Người già dạy thế. Cây cái đến mùa cho nhiều quả lắm, còn cây đực rất ít quả,
có năm chẳng có quả nào.
- Ôi
lạ nhỉ, quả cây này ăn được không?
-Hạt
kơ nia đã được chế biến thành món đặc sản của Tây Nguyên rồi đó, bạn không biết
à? Hy vọng một ngày không xa vùng này sẽ có những khu rừng trồng toàn cây kơ
nia phục vụ khách du lịch đến thăm quan và lấy quả xuất khẩu ra thế giới.
Y
Minh nói với bạn mà mắt nhìn lên cây kơ nia không giấu được niềm tự hào về quê
mình. Sơn nghe Y Minh nói, ngạc nhiên hỏi lại:
-Quả
ăn có ngon không?
- Để
mình mời bạn ăn thử.
Mồm
nói, tay kéo Sơn đi lại bên cạnh gốc cây kơ nia, chọn một quả khô rụng từ lâu đã
bong hết vỏ, hạt trông gần giống hạt bàng; đặt hạt cây lên viên đá bên cạnh bồn
hoa rồi nhặt viên khác to hơn nắm tay để bên cạnh, vung lên, đập mạnh, hạt cây
vỡ ra; Y Minh nhặt lên, tách lớp xơ vỏ cứng bên ngoài, lấy nhân phía trong đưa
cho Sơn, nói:
-
Bạn ăn thử xem thế nào!
- Ngon
hơn hạt bàng quê mình lại có mùi thơm dễ chịu quá.
Sơn vui
vẻ reo lên rồi nói thêm:
-Để
mình đập thử xem có được không.
-Bạn
đập đừng mạnh quá, mạnh quá sẽ nát hạt phía trong, ăn mất ngon mà nhẹ quá lại
không vỡ vỏ cứng đâu.
-Yên
tâm, ở quê bọn mình cũng thường nhặt quả bàng chín, đập lấy nhân phía trong ăn
mà.
Nói
xong, Sơn nhặt ngay hai hạt kơ nia để lên mặt đá rồi cầm hòn đá thứ hai đang
định vung tay lên đập thì thấy Y Minh cười ngặt ngẽo, liền ngưng lại, hỏi:
- Cậu
cười gì thế?
-
Bạn định làm gì vậy?
- Đập
hạt cây kơ nia như cậu làm lúc nãy đấy thôi!
- Ôi
người thành phố, không phải hạt nào cũng ăn được đâu; bạn nhìn này.
Y
Minh nhặt cả hai hạt mà Sơn định đập đưa lên chỉ vào phía đầu hạt, chúng đã bị
gậm một lỗ từ lúc nào rồi. Sơn ngạc nhiên hỏi:
- Con
gì mà lại cắn được hạt cứng như vậy nhỉ?
-
Trên đầu cậu ấy, ngửng mặt nhìn lên sẽ rõ.
Trên
các cành cây kơ nia, gia đình nhà sóc đang chơi trò đuổi bắt, chạy nhảy thoăn
thoắt từ cành này qua cành khác. Chúng to bằng cổ tay, mình có lông màu nâu sọc
vàng chạy từ cổ xuống tận đuôi; cái đuôi khá đặc biệt, dài hơn thân một chút
nhưng lông mọc xù ra trông rất đẹp.
- Lũ
sóc làm sao chỉ gậm có cái lỗ tý tẹo này mà ăn hết cả hạt được nhỉ?
- Chúng
khéo lắm, chỉ cần một lỗ như thế là đủ để lôi nhân bên trong ra nhấm nháp rồi.
- Kơ nia có nhiều quả không? Sao có
nhiều hạt xếp dưới gốc cây thế này?
- Đến mùa quả rụng thì ôi thôi, cứ một
buổi mà không quét, chúng rụng đầy sân, đi không cẩn thận ngã như chơi. Bọn mình
lượm quả khô xếp vào gốc cây tặng bầy sóc đấy. Bạn thấy chúng đẹp không?
- Tuyệt vời!
- Mấy hôm nay nghỉ hè bọn mình chưa
nhặt những hạt chúng ăn rồi bỏ ra hố rác nên bạn mới bị nhầm đấy.
Vừa nói, Y Minh vừa lấy trong túi quần
ra bịch ni lông nhặt những hạt đã bị sóc ăn bỏ vào; thấy bạn làm Sơn cũng cúi xuống
nhặt giúp và bất ngờ reo lên:
- Có con dế to đây này!
- Làm sao Sơn biết là dế to?
- Nó có hang mới đào, lỗ lớn lắm.
- Sơn có bắt dế bao giờ không?
- Ở
quê, mình cũng hay đi bắt lắm. Ngoài đồng đi men theo bờ ruộng, khi thấy hang dế
chỉ cần một cái thuổng hay cuốc là đào được ngay; chỗ nào không đào đựơc thì
múc nước đổ vào, cu cậu ngạt thở chắc chắn phải bò ra.
- Đất
Tây Nguyên mùa khô cúng lắm, như chỗ này lại không được phép đào vì làm hỏng
hoa; nước không có làm sao bạn bắt được?
Y
Minh tủm tỉm cười hỏi lại, Sơn băn khoăn trả lời:
- Ừ
nhỉ, làm sao bây giờ?
- Sơn
xem này!
Y
Minh lôi từ trong túi áo ra một chiếc lọ có đựng một bầy kiến đen, con nào cũng
to bằng que tăm, nhe răng có vẻ hung dữ lắm. Sơn ngạc nhiên hỏi:
- Cậu
dùng kiến này làm gì vậy?
- Bạn
nhìn sẽ biết.
Y
Minh lại móc trong túi áo ra một vòng que tre vút nhỏ như que tăm dài độ hai gang
tay, tháo ra uốn cho thẳng lại rồi nhúng một đầu vào bầy kiến trong lọ. Một con
kiến leo ngay lên que, Y Minh nhẹ nhàng rút que ra, nhấc đầu que có con kiến đẩy vào trong hang dế. Sơn tròn mắt
nhìn bạn thao tác và như không tin ở mắt mình, kêu lên:
-
Sao lại bỏ kiến vào hang dế thế?
- Từ
từ khắc biết mà!
Y
Minh rút que ra, con kiến không còn trên que nữa, chắc chúng đã nằm lại trong
hang dế rồi. Bổng Y Minh kêu lên:
- Nó
ra rồi, bắt đi!
Con
dế vàng ươm, to như ngón tay cái bò ra khỏi miệng lỗ, hai cái râu trên đầu rung
rung; Sơn vội vung tay chộp lấy đưa cho Y Minh. Y Minh không cầm mài còn giảng
giải thêm:
- Bạn
tìm thấy hang dế nên con dế này của bạn. Loại kiến đen này bị nhốt lâu trong lọ
dữ lắm, khi đưa vào hang thấy dế là cắn ngay, dế chịu không đựơc phải chui ra
thôi. Hàng ngày mình vẫn dùng cách này bắt dế đấy.
- Thông
minh!
-
Chuyện thường ngày thôi mà!
Y Minh
nhìn Sơn cười rồi nói:
- Mời
bạn qua nhà mình chơi nhé!
-
Cảm ơn bạn.
Lần
đầu tiên vào Tây Nguyên chơi lại được quen người bạn mới, Sơn bị bất ngờ với những
điều mới lạ, khác hẳn vùng quê bên dòng sông quê nhà. Sân trường ở quê cũng
trồng bàng, trồng phượng; đến mùa cũng rủ nhau nhặt hạt bàng đập ra để ăn nhân
nhưng chưa bao giờ có chuyện thấy cả đàn sóc nhảy nhót trên cây thân thiện với
con người đến thế. Còn cách bắt dế của người bạn mới cũng tinh tế đến không
ngờ. Trường đã đẹp mà con người Tây Nguyên cũng thân thương dễ mến biết bao.
Đến rồi được biết bao điều mới lạ, về kể với bạn cùng trường chắc bọn bạn phải
tròn mắt ngạc nhiên đây - Sơn thích thú nghĩ thầm rồi bước theo Y Minh.
Trên
ngọn cây phượng, tiếng chim cu gáy bất ngờ vọng đến: cúc cù cu, cúc cù cu… như
chung vui với đôi bạn mới.
