KHÁM PHÁ RỪNG THIÊNG Truyện ngắn của Hồng Chiến - TẠP CHÍ NHÀ BÁO & CUỘC SỐNG số tháng 3 năm 2023

 

Từng làn gió nhè nhẹ thổi qua, mùi thơm thoang thoảng của lan rừng ùa đến.

H’Uyên thích thú quay lại nói với Vân:

-Về đến rừng hoa phong lan rồi!

-Đâu?

-Ngay trước mặt kia kìa.

Y Nhớ không quay lại, trả lời. Vân ngước nhìn ra phía trước, hoa phong lan

bám vào thân và cả các cành cây, buông xuống từng chùm hoa, đủ màu, như đua

nhau khoe sắc. Ong, bướm và lũ chim chỉ to bằng quả trứng gà có bộ lông màu đỏ

hoặc vàng tươi thi nhau bay lượn. Loài chim này lạ quá, mỏ dài như que tăm mà

không biết hót, chỉ lẳng lặng làm việc của mình khác với lũ ong lúc nào cũng kêu:

vo ve, vo ve…

Ong nhiều thật, ong bầu to hơn cả ngón tay cái, đen thui, cánh màu tím biếc;

lũ ong mật màu nâu nhạt, con chỉ to như con ruồi, nhưng cũng có con to gấp đôi,

gấp ba luôn; chúng la cà hết hoa này đến hoa kia, cánh vẫy tít mù đến không nhìn

thấy đâu nữa. Đang mải nhìn hoa, Vân giật mình nghe tiếng nói:

-Vân nhìn đường đi không lại húc vào cây sưng đầu đấy.

H’Uyên đi trước quay lại nhắc, Vân bật cười nhớ lại hôm trước vào rừng đi

qua đây, khi húc vào cây sưng cả trán, lúc lại vấp dây ngã sấp mặt xuống đất cũng

chỉ vì mải nhìn hoa.

-Hoa đẹp quá H’Uyên.

-Biết rồi,nhưng phải quan sát đường không lạc bây giờ.

-Tuân lệnh!

Vân đáp rồi rảo bước cho kịp hai bạn đi trước. Y Nhớ có khuôn mặt vuông

chữ điền, tóc quăn tự nhiên hình như không bao giờ chải, có ít sợi phủ xuống vầng

trán rộng; đôi mắt đen láy lúc nào cũng nhìn thẳng. Con trai người Êđê, hình như ai

cũng có nước da đặc trưng màu chiêng đồng mới đúc xong, nhìn qua đã thấy tràn

căng sức sống; vẫn bước đều đều, chắc có điều gì đó lo nghĩ. H’Uyên cõng chiếc gùi

trên lưng đựng đầy thịt heo rừng, hình như nặng nên người hơi khom khom ngã về

phía trước một tý. Người bạn gái Êđê mới mười bốn tuổi, có khuôn mặt trái xoan,

tóc quăn tự nhiên dài quá lưng, trông như làn nước suối chảy mùa khô; người cao,

gầy, nhưng được trời cho nước da nâu đen, làm tôn thêm vẻ đẹp sắc sảo của người

con gái Tây Nguyên. Nhìn hai bạn đi trước, mỗi người có một nét riêng, Vân thấy

hay hay, tự nhủ: ngày cuối năm được theo bạn vào rừng thượng nguồn chơi thích

thật, khám phá ra bao nhiêu điều mới lạ mà sách vở trong chín năm học chưa có. Về

kể lại chuyến đi này với bố mẹ, lại cho mình bịa cũng nên!

*

* *

Lạc trong rừng Yang(1), không có cơm ăn, chỉ ăn thịt heo rừng cọp ăn thừa

bỏ lại và cá suối, thế mà cái chân đi không biết mỏi, cái mắt nhìn cái gì cũng rõ hơn

2

lên thì phải; Y Nhớ cũng thấy lạ với chính mình. Về nhà kể lại chuyện bị con trăn to

như cây cột nhà cắn vào chân, quấn tròn lại định nuốt sống; may có hai bạn cùng đi

dùng hộp quẹt đốt lỗ đít trăn, làm nó sợ phải thả người bỏ chạy; chắc ama, amí(2)

cười vỡ bụng mất. Còn Vân, người bạn Yuan(3) lần đầu tiên vào rừng, cái gì cũng

lạ, thế mà khi gặp việc khó khăn lại có những suy nghĩ thông minh, ứng xử linh hoạt

đến bất ngờ. Trước mặt khu rừng sáng bừng lên, Y Nhớ mừng quá bước nhanh chân

rồi reo vang:

-Tạ ơn Yang!

Tự nhiên thấy Y Nhớ bước nhanh như chạy, H’Uyên ngạc nhiên bước vội

theo nhưng không kịp, đang định gọi thì nghe tiếng reo vui trước mặt cũng hối hả

bước đến. Trước mắt mọi người cây đa, bến nước, dòng sông và con thuyền độc

mộc hôm trước đưa đến vẫn nằm trên bãi cát.

Trên sông, từng con sóng đùa giỡn nhau mải miết lao về hướng tây. Nắng dát

bạc trên đầu sóng làm nó lung linh, xinh đẹp hơn mọi ngày. Mặt sông đựng đầy

nắng, những sợi nắng dát vàng của mùa khô Tây Nguyên mạnh mẽ và dữ dội. Rừng

cây sau lưng rì rầm, rì rầm khi có gió lướt qua như cảnh báo mọi người không được

vào rừng Yang - khu rừng linh thiêng, huyền bí, ẩn chứa đầy cạm bẫy rình rập khi

đặt chân vào đó.

Vân quẳng luôn cây xà gạc(4) trên tay chạy lại ôm chầm lấy Y Nhớ, vật bạn

ngã quay trên cát. Y Nhớ đẩy bạn ra, ngồi bật dậy lao ùm xuống dòng sông, Vân

thấy vậy cũng lao theo làm nước bắn lên cao. H’Uyên, đặt gùi xuống cát, thét lớn:

-Lên bờ ngay, không được tắm ở chỗ ấy.

-Mấy ngày không tắm rồi, phải bơi lội một tý cho đã chứ.

Vân thò đầu lên mặt nước trả lời. H’Uyên thét lên:

-Lên đi không cá sấu bắt bây giờ!

Nghe đến cá sấu, cả hai đang tắm vội vã lao vào bờ. Trên mặt sông, con cá

sấu dài ngoằng nổi hẳn đầu lên trên mặt nước, cái đuôi có vây hình răng cưa uốn

lượn tạo thành sóng, nhằm Y Nhớ lao tới. May quá, Y Nhớ đã kịp chạy lên bờ cát.

Cá sấu vẫy đuôi đến ầm một cái trước khi chìm xuống nước.

Cả hai ngồi bệt xuống mặt cát, nước trên đầu, trên cổ chảy xuống thành dòng;

mặt tái xanh. H’Uyên bước đến bên cạnh, an ủi:

-Không sao là tốt rồi, lần sau phải cẩn thận hơn khi đến vùng nước lạ, không

sẽ trở thành thức ăn cho cá sấu đấy.

-Con cá sấu này nó thù chúng ta à?

Vân ngạc nhiên hỏi bạn như nói với chính mình. Y Nhớ trả lời:

-Lỗi tại mình, mấy ngày không được tắm, khi thấy sông mừng quá, lao xuống

tắm luôn.

Nói xong Y Nhớ ngước nhìn xung quanh, thầm nghĩ: sau lưng là khu rừng gỗ

hương bạt ngàn xanh tốt, trước mặt là dòng sông lớn chảy ngược về hướng tây,

mênh mông sóng vỗ, tại sao không ai biết nơi đây có cá sấu lớn nhỉ?

Vân lên tiếng:

-Đẩy thuyền xuống sông về thôi, chắc ở nhà mọi người trông lắm đấy.

3

-Lễ cúng bỏ mả(5) đúng ba ngày ba đêm thì chiều tối nay mới tan, mọi người

say hết cả, ai còn nhớ chúng ta vắng nhà mà lo.

Y Nhớ trả lời, H’Uyên cũng đồng tình nói thêm:

-Trưa rồi, ta nhóm lửa nướng thịt ăn no rồi hãy về, không việc gì phải vội.

-Nếu vậy Vân đi kiếm củi về đốt nhé.

-Để Y Nhớ đi cùng Vân lấy cho nhanh rồi còn đi câu kiếm thêm con cá lăng

nướng ăn.

-Lấy gì câu cá?

Vân ngạc nhiên hỏi lại, Y Nhớ cười tỏ vẻ bí mật:

-Kiếm đủ củi đốt lấy than cho H’Uyên nướng thịt rồi tính.

Cả hai vào rừng kéo cành cây gãy ra để bên gốc cây đa, chất thành đống.

H’Uyên cắt thịt heo đưa xuống sông ngay cạnh gốc cây đa ngồi rửa, thái nhỏ bằng

lòng bàn tay, xuyên qua ba cái que to như ngón tay út. Đùi heo rừng sáng nay nhặt

được của hổ ăn thừa tối hôm qua, vẫn còn tươi. Y Nhớ nhóm lửa, chất đầy củi cho

lửa cháy rực lên rồi bứt một sợi dây rừng to bằng chiếc đũa, dài cỡ sải tay buộc vào

đầu cành cây dài một sải tay, quay sang nói:

-Vân cầm cây đinh ba theo mình đi câu.

-Cầm đinh ba đi câu à?

Vân ngạc nhiên hỏi lại, Y Nhớ mỉm cười nói:

-Cứ đi theo sẽ biết thôi mà.

Y Nhớ lại bên chỗ H’Uyên đang rửa thịt, cắt một miếng da heo to bằng hai

ngón tay, gập đôi lại, khứa một nhát vào chỗ gập rồi luồn dây rừng qua chỗ đứt,

buộc lại. Nhìn thấy Y Nhớ làm, Vân bật cười, bảo:

-Như thế này gọi là cho cá ăn chứ câu kéo gì?

-Vân cầm cành cây nhúng miếng da heo xuống dưới mặt nước cách chừng

một gang tay rồi nhấc lên mặt nước rồi lại dìm xuống. Đưa cây đinh ba đây cho

mình.

Y Nhớ trao chiếc cành cây có buộc miếng da heo cho Vân rồi cầm cây đinh

ba đứng bên cạnh. H’Uyên rửa xong đi lại bên đống lửa ngồi nướng thịt, Vân làm

theo lời Y Nhớ cầm cành cây, nhúng miếng da heo xuống nước. Y Nhớ đứng bên

cạnh giơ cao cây đinh ba lấy tư thế sẵn sàng phóng.

Dưới mặt nước trong vắt, một con cá lăng đen sì, từ từ nổi lên, há miệng có

viền đỏ rộng như cái chén ăn cơm lớn, hai chiếc râu bên mép dài chắc bằng ba chiếc

đũa nối lại; chỉ chờ có vậy, Y Nhớ vung tay, cây đinh ba cắm nghiêng xuống nước

tạo thành tiếng kêu: “bùm”, vùng nước quanh cây lao máu loang đỏ. Vân reo lên:

-Y Nhớ giỏi quá.

Y Nhớ lội xuống nước, cầm cây đinh ba nhấc lên, rê nghiêng nghiêng để đưa

cá vào bờ.

Tùm! Bất ngờ một tiếng động lớn, kèm theo đó là một cái đập đuôi rất mạnh

của con cá sấu nước văng ướt cả quần áo của Vân. Y Nhớ nhảy vội lên bờ, trên tay

nắm chặt cây đinh ba còn dính đúng cái đầu con cá lăng to bằng đầu gối, phần còn

lại cá sấu đã cướp mất.

4

-A, con cá sấu này báo thù việc chúng ta đánh nó giải cứu bầy khỉ hôm trước

đây mà!

Y Nhớ kêu lên, H’Uyên ngồi nướng thịt, gọi vọng xuống:

-Không bắt cá nữa, ăn thịt heo thôi, mình nướng nhiều đấy.

-Sợ gì, tại chỗ này H’Uyên rửa thịt nên cá sấu nghe mùi máu mới mò tới phá

đám. Ta lại bên kia gốc cây đa câu chắc nó không biết đâu.

Y Nhớ nói xong kéo Vân đi qua bên kia gốc cây đa, buông mồi xuống gần bờ

ngồi đợi. Chờ một lúc không thấy con cá nào đến, Vân nhấc lên, ném ra xa một chút

định kéo rê trên mặt nước để lũ cá chú ý. Nào ngờ, miếng da heo vừa chạm mặt

nước, cái mõm cá sấu há ra to đùng, lởm chởm những chiếc răng dài, há ra đớp gọn,

kèm theo một cái quẫy đuôi dữ dội nữa làm nước hắt lên người như xối nước. Vân

hoảng quá, ngồi bệt xuống đất. Y Nhớ mắt trợn tròn nhìn con cá sấu từ từ chìm

xuống sông.

-Thôi bỏ, hôm nay chịu thua nó rồi.

Y Nhớ kéo tay Vân đứng dậy, nói như tự nhủ với mình. H’Uyên nói to:

-Đã nói thế còn không nghe à, lại ăn rồi còn về chứ.

Cả hai lủi thủi quay lại bên gốc cây đa, không ai nói gì. H’Uyên đưa tận tay

mỗi người một xiên thịt heo rừng vừa nướng chín, mùi thơm lừng, miệng nở nụ cười

rất tươi, nói:

-Ăn đi, ăn lấy sức còn chèo thuyền về.

Ăn xong, Y Nhớ đứng dậy bước đến bên thuyền. Vân cũng đi lại giúp bạn đẩy

thuyền xuống nước. H’Uyên xách gùi bước lên ngồi giữa thuyền. Vân ngồi phía

mũi, tay cầm cây đinh ba gác lên đùi. Y Nhớ đẩy mạnh thuyền rồi nhảy lên ngồi

phía sau. Con thuyền lao ra khỏi bờ sông, đón gió mát từ hướng đông thổi đến. Xuôi

dòng, thuận gió, thuyền chạy băng băng.

Chú thích tiếng Êđê:

1. Yang: thần linh.

2. Ama amí: ba má.

3. Yoan: người Kinh.

4. Xà gạc: con dao dùng phát rẫy, đi rừng.

5. Lễ cúng bỏ mả: lễ cúng để vĩnh biệt người quá cố.

H' THƯƠNG truyện ngắn của HỒNG CHIẾN in trong tập TRUYỆN NGẮN HAY 2022

 

Đêm. Tiếng mưa gõ vào mái tôn đều đều tạo nên một bản nhạc buồn. H’Thương chất thêm củi vào bếp, ngọn lửa hồng bừng sáng soi rõ bốn phía căn chòi canh rẫy rộng hơn chục mét vuông; sàn, vách nhà được lát bằng tre đập dập, tẽ ra. Bên gốc cột ngay cạnh bếp lửa, ngọn đèn dầu treo cách mặt sàn hơn một mét, le lói sáng. H’Thương rời bếp bước lại bên chiếc đàn t’rưng để gần vách cầm dùi, vung tay lên… tiếng của cây đàn vang lên, át luôn tiếng mưa gió gào thét, tràn ngập không gian. 

Không biết từ bao giờ H’Thương đã mê tiếng đàn truyền thống của dân tộc mình, lớn lên một chút đã lén học. Một lần ama(1) lên thăm rẫy trông thấy con gái tập gõ đàn, nên bí mật truyền dạy vì từ xưa tới nay chỉ con trai mới được đánh đàn. Học hết lớp bảy, H’Thương trúng tuyển vào Học viện Âm nhạc, thế là rời buôn lên phố, làm quen với nhà cao tầng, ánh đèn điện và được những thầy cô giỏi hướng dẫn. Đang học năm thứ tư thì đại dịch COVID-19 ập đến, nhà trường tạm thời đóng cửa. H’Thương về nhà thực hiện cách ly mười bốn ngày nên điện trước xin ama, amí(2) đón, đưa lên rẫy ở luôn.

 Đêm đầu tiên một mình ngủ trong căn chòi dựng gần bìa rừng mới thấy hết sự cô đơn, lẻ loi và thèm nghe tiếng người... Trong ngôi nhà dài phía buôn xa xa kia, H’Thương cũng có ông bà, ama amí và cậu em trai đang học lớp bảy, lâu ngày chưa gặp. Nhớ mọi người lắm, nhưng không muốn vì mình mà có thêm người bị nhiễm bệnh nên đành phải tự cách ly. Cái buồn trong đầu truyền xuống bàn tay và tiếng đàn ngân lên thể hiện tâm trạng của người chơi hình như đã làm mưa gió phải ngừng lại, cây rừng thôi không đùa giỡn nữa và cả rẫy bắp sắp đến ngày thu hoạch cũng im lặng lắng nghe. Quá nửa đêm, H’Thương mới ngừng chơi chui vào chăn ngủ thiếp đi.

Đêm dài rồi cũng qua. H’Thương thức dậy, đi ra đầu sàn định tập mấy động tác thể dục theo thói quen thường ngày như ở trường. Vừa đẩy cánh cửa bước ra thấy ngay một con thỏ rừng lớn, chắc phải gần bốn ký ai đó đặt trên đầu sàn, bên cạnh cầu thang. Trong buôn có ai biết mình về ngoài ama amí mà mang đồ ăn tiếp tế thế này nhỉ? Người đến đã tránh mặt như vậy đúng là có ý thức thực hiện “5K” đây, phải cảm ơn mới được; nghĩ vậy, H’Thương đưa tay lên miệng làm loa, cất tiếng hú. Tiếng hú buổi sáng ngân dài vọng vào núi làm lũ chim ngạc nhiên bảo nhau im lặng để nghe. Khi tiếng hú ngừng, lũ vượn, rồi voọc trên triềng núi cao hối hả đáp lời, và hình như trong bản hợp xướng đó có cả tiếng gầm của một con hổ từ đỉnh núi cao vọng xuống.

Đi học xa chỉ ngày nghỉ Tết mới về thăm nhà, theo amí lên rừng hái lâm sản. Rừng cũng như rẫy chung của mọi người, ai thiếu thứ gì thì lên đó lấy về dùng, nhà nào cũng vậy. Ngủ ở chòi cùng ama amí canh rẫy, đuổi thú rừng thì H’Thương đã quen từ ngày còn nằm trọng bụng. Tây Nguyên đất đai màu mỡ, cây cối tốt tươi, thú rừng đông đúc nên muốn rẫy có thu hoạch phải canh giữ, không cho lũ thú đến ăn trộm. Vừa làm thịt thỏ, H’Thương vừa nghĩ lan man đến chuyện gia đình, chuyện thời thơ bé và cả chuyện hôm nay, bên cái chòi canh rẫy này cũng có nước “máy”; ama dùng ống nhựa dẫn trên đỉnh núi cao về, chảy suốt ngày đêm, tha hồ dùng.

Gần trưa, ama đi xe máy đèo amí lên thăm. Nghe tiếng xe, H’Thương chạy ra đầu cầu thang đón. Ama đi trước, tóc đã có nhiều sợi bạc, khuôn mặt xạm đen. Amí đi sau, lưng đeo gùi, khuôn mặt trái xoan, mắt lá răm và đặc biệt là đôi môi đỏ như ớt chín; dấu ấn một thời hút hồn biết bao chàng trai trong vùng. Vào chòi, ama lắc lắc cửa phía sau rồi cửa sổ xem chúng đã vững chưa; hình như ông không an tâm khi con gái ở một mình trên rẫy. Amí lôi trong gùi ra cá khô, nước mắm, rau cải, một nửa con gà nặng hơn một ký đã luộc chín. H’Thương thấy vậy kêu lên:

-Ama amí mang cho con nhiều thế. Tối hôm qua không biết ai cũng đến tiếp tế một con thỏ rừng to lắm, chốc nữa amí mang về cho ông bà ngoại ăn nhé.

-Ai biết con về mà tặng quà?

Ama ngạc nhiên hỏi, H’Thương trả lời: 

-Dạ, con cũng không biết nữa; nhưng trên thành phố chuyện tiếp tế cho những người phải cách ly vì nhiễm FO, như vậy là bình thường thôi. Có dịch dã mới biết người Việt Nam chúng ta thương yêu nhau nhiều lắm ạ.

Nghe con gái nói, amí cũng góp chuyện:

-Trong cơn hoạn nạn mới biết tấm lòng của nhau mà.

Ama nét mặt đăm chiêu, không dấu được băn khoăn khi nhìn con thỏ, rồi thở dài nói:

-Ai mà bẫy được thỏ rừng to như thế tặng con nhỉ, lạ đây!

 

***

Trời mùa mưa, buổi tối đến thật nhanh. Cơm nước xong, H’Thương lấy sách ra học bài. Khuya, lại mang đàn ra luyện trước khi đi ngủ. Không biết có phải trên chòi canh rẫy có ánh lửa phát ra hay tại tiếng đàn t’rưng bay xa mà khu rừng bỗng nhiên tĩnh mịch, không có tiếng chim ăn đêm gọi nhau. Tiếng đàn vút lên bay xa, xuyên qua tán rừng lên núi cao, lúc ầm ầm như thác đổ, lúc róc rách như suối reo mùa khô; H’Thương mê mãi chơi đến khuya mới dừng lại, đi ngủ.

Sáng ra, ông mặt trời lên khỏi ngọn núi cả sãi tay, H’Thương mới giật mình tỉnh dậy, đánh răng rửa mặt rồi ra đầu sàn định xuống cầu thang đi thăm rẫy. Vừa mở cửa đã thấy ai đó đặt một con cheo đúng vị trí sáng hôm qua để con thỏ rừng. Con cheo hôm nay phải nặng tới bốn ký, trên đầu có hai cái sừng dài bằng ngón tay út. Hồi còn bé xíu H’Thương thấy có người đến buôn hỏi mua sừng cheo; họ bảo: sừng cheo quý lắm, đắt gấp năm lần vàng bốn số chín tính theo ký cân sắt. Bà ngoại sống trên tám mươi tuổi, cười buồn, bảo: chưa thấy con cheo nào có sừng bao giờ; vậy mà hôm nay… Mừng quá, H’Thương đứng bên đầu cầu thang cất tiếng hú, gửi lời cảm ơn người tặng quà. Cũng như hôm qua, tiếng hú vừa dứt, bầy voọc, bầy vượn hòa theo nhau đáp lời và hình như trên đỉnh núi cao lại có cả tiếng chúa sơn lâm họa theo.

Có đồ ăn ngon lại có sừng cheo quý hiếm, không thể không khoe; H’Thương dùng điện thoại chụp hình rồi đưa lên fb. Thời buổi công nghệ, chỉ ba chục phút sau đã có hơn một ngàn người ghé thăm, chia sẻ. Niềm vui nho nhỏ cũng qua đi, nhường cho công việc thường ngày: tắm rửa, nấu nướng, ăn uống… rồi học bài. Khi màn đêm buông xuống, chất thêm củi vào bếp, văn to đèn, H’Thương mang sách ra định học bài, thì...

Bất ngờ có tiếng xe máy, ánh đèn pha lia qua, lia lại trên con đường vào rẫy. Hình như nhiều xe máy cùng đến rồi dừng lại phía ngoài rẫy. Tiếng đám thanh niên nói chuyện ồn ào như bàn chuyện gì đó hệ trọng lắm; lúc sau tiếng ei rei(3) cất lên, buồn tha thiết. Lúc đầu tiếng ei rei ở phía đường vào rẫy, lúc sau hình như trong đám bắp phía trước, sau nữa thì… nhiều giọng cùng cất lên xung quanh chòi rẫy. 

H’Thương tắt đèn, đứng tựa vào cửa lắng nghe, lòng bồn chồn lắm. Ngoài kia, đám con trai đang cất tiếng gọi bạn mở cửa đón khách; trong số đó chắc có nhiều bạn cùng trang lứa, cùng từng học… H’Thương lòng bồn chồn, rạo rực có lúc định mở cửa lao ra, nhưng rồi phải đứng lại khi chợt nhớ: mình từ vùng dịch về, đang thực hiện cách ly, không thể ra gặp họ được. Làm thế nào để bày tỏ tấm lòng mình đây? Một ý nghĩ vụt qua đầu, H’Thương lao lại bên vách, vơ lấy dùi, vung lên.

Bản nhạc “Đi tìm lời ru mặt trời” của nhạc sỹ Y Phôn Ksor vang lên, bay vút lên trời cao, chạm vào các vì sao rồi dội lại, lan tỏa qua cánh rừng làm gió cũng phải ngừng thổi, cây cũng thôi thì thào và cả đám thanh niên núp xung quanh rẫy cũng im lặng lắng nghe, không hát nữa. 

Y Tong con ông Chủ tịch xã, học hơn H’Thương một lớp; mặt dài, trán dô, cầm đầu nhóm thanh niên đang nấp phía ngoài rẫy bỗng huýt sáo gọi mấy đứa bạn cùng đi lại gần, nói:

-Con bé này láo, nó ra thành phố học xem thường cánh thanh niên chúng mình ở buôn ngu dốt không thèm gặp mặt lại còn đuổi như đuổi thú.

Một đứa bạn cùng đi ngạc nhiên hỏi lại:

-Sao mày nói thế?

-Mày không nghe tiếng đàn nó đang đánh đó à?

Một đứa khác nói:

-Con bé này không những đẹp giống amí nó mà chơi đàn hay quá.

Y Tong gầm lên:

-Chúng mày đúng là một lũ ngu. Đàn t’rưng ông cha ta trước đây dùng làm gì, chúng mày không biết à?

-Ngày xưa để đuổi thú rừng, nhưng ngày nay là nhạc cụ truyền thống, niềm tự hào của Tây Nguyên ta đấy.

-Mày biết một mà không biết hai, nó trên chòi rẫy, biết chúng ta đến nên mang đàn ra gõ để xua đuổi, có khác gì đuổi thú rừng.

-Ừ nhỉ, con này láo thật.

-Dạy cho nó một bài học đi!

Mưa! Một cơn mưa bất ngờ ập đến. Mưa không phải do ông trời đổ nước xuống mà do đất đá của đám thanh niên ném vào mái tôn. Sau khi trút giận bằng ném đất đá lên mái chòi canh rẫy, đám thanh niên gào rú một hồi rồi nổ máy xe lao đi. H’Thương ôm mặt bật khóc; giận đám người trẻ sao kém ý thức đến thế. Họ không hiểu được tiếng đàn của mình chăng? Tại sao bọn họ biết mình ở đây? H’Thương chợt giật mình khi suy ra nguyên nhân vì sao đám thanh niên trong buôn biết mình về: chính ông fb mách lẻo rồi. Buồn với cách cư xử của đám bạn ở buôn, H’Thương ngồi lặng nhìn bếp lửa, nước mắt chảy thành dòng…

-H… ùm!

Tiếng hổ gầm từ phía buôn vọng lên núi cao, được rừng già nhắc lại, ngân dài. Lần đầu tiên nghe tiếng hổ gầm gần, H’Thương thấy rờn rợn, vội mắc màn rồi chui vào, trùm chăn kín đầu, ngủ thiếp đi lúc nào không biết.

***

Nghe tiếng xe máy, H’Thương giật mình tỉnh dậy, vội tung chăn chạy ra đầu sàn. Ama, amí dừng xe đứng lặng bên chân cầu thang; cả một vạt bắp lớn xung quanh chòi canh rẫy bị dẫm, đạp, bẻ gãy như bị voi phá. Một lúc sau hai người mới lên cầu thang, ama hỏi:

-Hôm qua đám thanh niên đến đây à?

-Dạ, họ đến đứng ngoài rẫy hát ei rei một lúc rồi ném đất đá vào chòi trước khi về.

-Bọn nó đến, thấy trên cổng treo cành lá(4) nên dỡ rào đi vào; lại thấy trên cửa chòi treo cành lá nữa, chúng mới tức giận phá bắp nhà mình đây mà. 

Amí giọng buồn buồn nhận xét, ama nói thêm:

-Cũng đáng đời bọn chúng lắm, đêm hôm qua kéo nhau vào bệnh viện cả rồi.

H’Thương giật mình, ngạc nhiên hỏi:

-Tại sao vậy ama?

-Lên đây phá bắp, khi về gần đến buôn gặp hổ chặn đường; lũ chúng tự tông xe máy vào nhau, đứa vỡ đầu, đứa gãy tay, đứa gãy chân hết cả.

Amí trả lời, ama nói thêm:

-Lâu lắm rồi, từ khi ta còn bé tí mới nghe kể chuyện hổ về buôn vì có người xúc phạm Yang(5). Nay tóc bạc mới lại thấy chuyện này xảy ra.

-Hôm qua hổ có cắn ai không ama?

-Không. Hình như “Ông ấy” tức giận điều gì đó nên chỉ cảnh cáo đám thanh niên thôi.

H’Thương theo ama amí ra buộc lại bờ rào, chặt hết các cây bắp bị phá xếp lại một chỗ. Thành quả lao động bao ngày vất vả của cả nhà, chỉ vì mình mà bị phá hết – H’Thương không dám nói nhưng nước mắt rưng rưng. Hiểu được nỗi lòng con gái, ama bảo:

-Đám con trai mấy nhà khá giả hư quá nên bị Yang phạt rồi, không phải lỗi tại con đâu. Cố gắng học cho giỏi, để mai mốt về góp sức giúp mọi người sống tốt hơn con nhé. 

Nghe ama nói vậy, H’Thương chỉ còn biết ôm chặt ama, nghẹn ngào.

***

Khuya, cũng như mọi đêm học xong bài H’Thương lại mang đàn ra luyện. Nghĩ đến ama amí, đến đám bắp sắp thu hoạch bị đám thanh niên phá hoại, thế là bản nhạc vang lên. Tiếng nhạc hay tiếng lòng được truyền qua những đoạn lồ ô như được Yang phù phép, tạo nên những âm thanh trầm bổng, réo rắt lan tỏa khắp không gian. Hình như hôm nay tiếng đàn t’rưng có ma thuật nhập vào làm say đắm cảnh vật đến bầy dế quanh chòi cũng thôi không hát nữa. Rừng cây trên núi cao cũng tĩnh lặng để nghe. Hòa mình theo tiếng đàn đến khi thấm mệt H’Thương mới dừng lại, chui vào chăn ngủ say luôn.

Sáng, H’Thương dậy muộn; khi bước ra đầu sàn lại thấy một con heo rừng to gần bằng chiếc gùi để đúng vị trí hôm kia để con cheo. Ai mà giúp mình nhiều thế này? Con heo bị dính bẫy, không biết bẫy gì mà có bốn lỗ ngay phía sau gáy sâu hoắm, máu tươi còn chảy. Heo to thế này ăn bao giờ mới hết, còn không nhận biết trả cho ai?

Đang phân vân, chưa biết xử thế nào thì ama chạy xe đưa amí đến. H’Thương chỉ con heo, nói với ama:

-Tối hôm qua lại có người đến tặng quà đây ạ.

Ama bước lại gần, lật qua, lật lại, quan sát kỹ vết thương trên gáy con heo rồi cầm xà gạc đi quanh rẫy. Amí vơ lá khô, nhóm lửa dưới gầm sàn thui heo. Heo rừng dễ làm thịt, đốt cho cháy lông rồi dùng que gạt đi; xong mang ra dội nước, cạo một chút nữa để lộ ra màu da vàng rộm, trông rất ngon mắt.

Hai má con thịt heo xong. Ama quay lại vui vẻ nói:

-Bây giờ thì ta biết ai tặng quà cho con gái mình mấy ngày nay rồi.

-Ai vậy ạ?

H’Thương ngạc nhiên hỏi lại và đưa cho ama xem hai cái sừng cheo hôm trước. Ama cười tươi hết cỡ, nói như reo:

-Đúng là quà của Yang rồi!

-Ông nói sao, Yang tặng quà con gái mình ư?

-Đúng vậy! Mấy ngày qua con gái được tặng: thỏ, cheo rồi cả heo rừng; tất cả đều là của Yang sai hổ mang đến đấy.

-Ama lại trêu con rồi.

-Thật chứ không đùa đâu, chỉ có đêm hôm kia lũ thanh niên đến quậy phá nên bị hổ đuổi theo chặn đường, dọa cho mất vía; con gái mới không có quà. Đúng vậy không?

-Ông lại kể khan(6) cho con gái nghe à?

-Bà không tin? Nhìn đây, dấu chân hổ từ chân cầu thang đi ra bìa rẫy đấy, lại xem đi.

-Lạ nhỉ!

Amí thốt lên ngạc nhiên. Ama quay lại hỏi:

-Ở trên này, buổi tối con làm gì?

-Con học bài, khuya thì luyện đàn.

-Nơi bìa rẫy, dưới gốc cây đa to có một tảng đá; con hổ này ban đêm thường ra đó ngồi nghe con đánh đàn nên lũ heo rừng cũng không dám bén mảng đến rẫy luôn. Đúng là Yang giúp con gái mình rồi. 

***

Ama H’Thương chở con heo rừng nặng đến hơn năm chục ký về nhà ông buôn trưởng. Lũ trẻ con rồi người lớn cũng ngạc nhiên chạy đến xem. Buôn Trưởng râu tóc bạc phơ, bước ra đầu sàn ngó xuống, bảo:

-Mày vào rừng đi săn heo rừng à. Không biết Nhà nước cấm săn bắn hay sao?

-Không phải mình bắn đâu, buôn Trưởng xem đây, dấu răng hổ trên gáy heo đây này.

Vui chuyện, ama H’Thương kể chuyện con gái đi học ở thành phố về tự cách ly trên rẫy, chưa về buôn. Sống một mình trên chòi rẫy để học bài, đêm đến đánh đàn. Có con hổ mê tiếng đàn nên hàng đêm đến nghe và trả công cho người đánh đàn bằng các sản vật của rừng. Tối qua “Ông” tặng con heo này, nay mang về chia cho cả buôn ăn chung. Buôn Trưởng vui lắm, sai người nhà cột rượu mời mọi người cùng vui với nhà H’Thương.

Y Tong nghe chuyện hổ tặng quà H’Thương, mắt hắn long lên, miệng bỗng nhiên méo lại để lộ hàm rằng vàng khè không đều nhau vì ám khói thuốc, nghiến vào nhau ken két. Con hổ làm mấy đứa bạn cùng đi hôm trước bị gãy tay, gãy chân còn hắn cũng bị trớt mặt thì ra... thế. Con hổ là cả một đống vàng, của Yang cho ta đây và chắc chắn đủ tiền mua cái xe hơi bốn bánh xịn để đi cho cả vùng lác mắt - hắn nghĩ tới đây bật lên tiếng cười khô khốc, bỏ đám đông đi về nhà. 

***

Cũng như mọi hôm, khoảng hai mốt giờ H’Thương lại luyện đàn; không biết hôm nay có chuyện gì mà bụng nôn nao như dự báo điềm gì đó không vui. Hay tại mình biết ngoài kia có vị khán giả “đặc biệt” ngồi nghe tiếng đàn? Vừa đánh đàn, H’Thương vừa nghĩ miên man…

-Đoàng, đoàng, đoàng, đoàng…

-H… ùm!

Tiếng Súng nổ như đánh trận, nghe chát chúa xen lẫn trong đó là tiếng hổ gầm vang lên xé toạc màn đêm. Người trong buôn ai vớ được gì, cầm nấy, ùn ùn kéo nhau chạy về phía tiếng súng nổ. Đến gần đám rẫy nhà H’Thương, người ta nghe tiếng khóc, tiếng rên rất thảm thiết phía cây đa to nên chạy đến. Qua ánh đèn, mặt Y Tong hiện ra đầy máu, chân phải gãy lìa; cây súng AR16 cắm nòng xuống đất, báng chổng lên trời. Mấy thanh niên khỏe mạnh vội băng bó rồi đưa Y Tong về buôn. Ama H’Thương dẫn mọi người đến bên hòn đá lớn bên bìa rẫy, thấy mặt đá bị đạn cày nham nhở, có cả vệt máu tươi còn đọng lại. Ông buôn Trưởng leo lên hòn đá, nói với mọi người: 

-Thằng Y Tong ngồi trên cây đa rình, chờ con hổ leo lên đây nghe tiếng đàn thì bật đèn, bắn. Có lẽ tiếng hổ gầm làm nó giật mình rơi từ trên cây xuống mới bị gãy chân và cây đâm vào mặt. Yang phạt hắn vậy là đáng lắm. Đạn bắn vào đá văng ra có thể làm chết người ở gần nữa đấy. Ơ, H’Thương đâu?

Nghe buôn Trưởng hỏi, ama H’Thương giật mình chạy lại chòi canh rẫy, xô cửa bước vào. H’Thương nằm ngửa bên cạnh cây đàn, mắt trợn trừng, máu từ ngực vẫn tuôn chảy thành dòng trên sàn nhà. 

 Hòa Khánh, tháng 11 năm 2021

 

 

   Chú thích tiếng Êđê:

1. Ama: ba;

2. Amí: má;

3. Ei rei: làn điệu dân ca Êđê;

4. Cành cây buộc trên cổng: quy ước cấm người lạ vào;

5. Yang: thần linh;

6. Khan: truyện cổ sử thi truyền miệng của người Êđê;

CHUYỆN NGÀY CUỐI NĂM truyện ngắn của HỒNG CHIẾN - Tạp chí NHÀ BÁO&CUỘC SỐNG số tháng 12 năm 2022

 

Đường lên núi dốc gần như thẳng đứng, mỗi bước đi phải phối hợp nhịp nhàng giữa tay và chân; tay nắm chắc cây nhỏ hoặc dây phía trên rồi mới đu người, đặt chân lên mặt đất phía trước, kéo người lên theo. Mới đi được một đoạn, mồm mũi Duy tranh nhau thở. Y Mang đi trước dẫn đường, chợt reo to:

-Có bứa chín đây, mời mọi người lại thưởng thức nào!

-Đâu?

-Trên này nè.

Nghe Y Go trả lời, Duy mừng quá bước thêm mấy bước, thấy hai bạn đi cùng đứng bên bụi cây cao ngang đầu người; trên cành treo đầy quả to bằng ngón chân cái; có quả màu xanh, quả màu vàng và rất nhiều quả màu đỏ tươi, trông đẹp như tranh vẽ. Duy reo lên:

-Ôi, đẹp quá!

-Lại đây ăn nào.

Y Go cười, làm rạng rỡ khuôn mặt dài, trán dô, lông mày hơi xếch; khi nói to để lộ hàm răng không đều nhau màu vàng nhạt. H’Lan đến bên, đặt gùi xuống đất, lấy quả bầu khô đựng nước đưa cho Duy, bảo:

-Uống ngụm nước thấm giọng trước rồi hãy ăn quả cây cho ngon miệng.

Duy đỡ quả bầu khô, ngữa cổ làm một hơi; H’Lan thấy vậy bật cười, bảo:

-Đi rừng khi uống nước nên nhấp từng ngụm nhỏ thôi, cơn khát sẽ từ từ dịu lại; còn uống ừng ực như vậy thì nặng bụng, mồ hôi ra nhiều, chóng mệt mà không hết khát đâu.

-Sao Lớp trưởng không nói trước?

Duy trả lời bạn mà như có ý trách; H’Lan nói:

-Mình quên đây là lần đầu Duy leo núi nên không dặn.

H’Lan trả lời bạn, trong đầu nghĩ: Duy là người Kinh duy nhất mới nhập lớp được ba tháng nay, lại là con một; da trắng như cục bột, khác hẳn các bạn cùng lớp da màu chiêng đồng mới đúc. Bố là bộ đội Biên phòng, đóng quân ngoài biên giới cả tháng mới về một lần; mẹ trước làm ở bệnh viện thành phố, mới xin chuyển về bệnh viên huyện cho gần chồng. Vì dịch bệnh COVID-19, mẹ trực trong khu cách ly chống dịch, Duy ở nhà một mình, phải tự lo mọi chuyện sinh hoạt hằng ngày. Theo gợi ý của cô chủ nhiệm, Ban cán sự lớp mới nghĩ ra cách giúp bạn, chuẩn bị đón Tết đầu tiên trên quê mới có thêm hương vị Tây Nguyên nên tổ chức chuyến đi rừng này. Hôm nay đã hai tám Tết rồi, nhanh thật.

***

Cầm quả bứa to bằng ngón chân cái, đỏ như ớt chín Y Go đưa, Duy định bỏ luôn vào miệng; Y Mang kêu lên:

-Không phải ăn như thế!

-Ăn cả quả cũng ngon mà.

Duy trả lời làm cả ba bạn cười ngã nghiêng. H’Lan bứt một quả, bóc lớp vỏ màu đỏ bên ngoài để lộ những múi bên trong mọng nước giống y như quả măng cụt nhỏ, Duy ngạc nhiên kêu lên:

-Ô măng cụt rừng à?

Y Mang bật cười, giải thích:

-Duy nhìn cây bứa đây nhé: lá như lá chè dùng nấu nước uống, nhưng viền lá bứa không có răng cưa, màu xanh cũng đậm hơn vì cây chỉ sống dưới tán rừng già. Các cành cây mới mọc có đốt như cành tre màu tím; cành non, vỏ và lá cây ăn được, vị chua như chanh. Còn quả: chưa chín màu xanh thẩm, ăn chua lắm; quả mới chín tới vỏ chuyển qua màu vàng tươi, ăn đã có vị ngọt nhưng vị chua còn nhiều; những quả màu đỏ thì vị chua còn một chút để tăng thêm vị ngọt hấp dẫn của quả. Đi rừng may mắn mới gặp được một bụi có quả chín nhiều như thế này đấy. Ăn quả phải nhả hạt ra vì hạt đắng lắm.

Y Mang nói mà miệng như cười, khoe hai hàm răng trắng đều nhau như răng con gái; nói xong giơ tay vuốt ngược mái tóc xoăn tự nhiên khoe vầng trán cao. H’Lan tay bứt quả bỏ vào gùi như múa, mắt nhìn cây, miệng nói:

-Các loại quả người dân trồng trong vườn đều có nguồn gốc từ rừng này ra cả đấy. Duy ngồi xuống rễ cây nghỉ cho đỡ mỏi chân và ăn quả trong gùi ấy.

Y Mang và Y Go cũng ngồi xuống cạnh gùi, lấy quả bóc, tranh nhau đặt vào tay Duy. Duy kêu lên:

-Ơ, các bạn cũng ăn đi chứ, giành hết cho mình à?

-Bọn mình ăn nhiều rồi, Duy lần đầu được ăn mà.

H’Lan trả lời thay hai bạn rồi đặt vào tay Duy quả vừa bóc xong. Cách bóc quả của H’Lan cũng khá đặc biệt: tách nhẹ lớp vỏ từ phía cuống quả làm bốn phần bằng nhau, kéo cho vỏ tách khỏi quả và cong cong về phía dưới tạo thành một bông hoa có nhụy màu vàng nhạt như mật ong nổi bật giữa bốn cánh hoa màu đỏ tươi. Duy đưa quả lên ngang mắt ngắm rồi reo lên:

-Một bông hoa tuyệt đẹp; không, một tác phẩm nghệ thuật độc đáo, lần đầu tiên mình chiêm ngưỡng.

Được khen, khuôn mặt của H’Lan đỏ lên một chút, giọng nói nghe như gió ban mai chạy trên đồng cỏ:

-Con gái Êđê ai cũng làm được như thế chứ đâu phải riêng mình. Hai bạn cùng ăn với Duy cho vui, quả nhiều mà. 

Nhìn quả bạn bóc, nhìn người và nghe giọng nói, đầu Duy thoáng nghĩ: cô bạn lớp trưởng cao hơn bọn con gái cùng tuổi đến nửa cái đầu; khuôn mặt trái xoan, mắt bồ câu, hàm răng trắng đều nhau như được đúc từ một khuôn làm tăng thêm vẻ đẹp của đôi môi lúc nào cũng đỏ như đánh son, nói nghe như hát. Mái tóc quăn tự nhiên hình như cố tình buông xuống che cho vừng trán cao mà bọn con trai trong lớp thường chế giễu: “H’Lan hói”; đã nói điều gì thì thực hiện bằng được. Thông minh, có chút dí dỏm ra giáng thủ lĩnh lắm.

Thấy Duy nhìn mình, quên cả ăn, H’Lan bóc thêm quả nửa đặt vào tay bạn, bảo:

-Duy ăn đi. Quả rừng Tây Nguyên có mùi vị riêng mà không nơi nào có được. Chỉ khi nào ngồi trong rừng già, dưới tán cây đại thụ, ta mới cảm nhận được hết hương vị đặc biệt của quả cây rừng.

-H’Lan nói hay như cô giáo ấy. Cả ba bạn leo núi cao cả một đoạn dài như thế mà không ai thấy mệt à?

H’Lan bật cười thành tiếng, không giấu được ngạc nhiên trước câu hỏi của Duy, trả lời:

-Từ trong bụng amí(1) bọn mình đã quen leo núi rồi. Lên bảy tuổi thì núi rừng là bạn thân, là tủ đựng thức ăn và đồ chơi cho chúng mình khám phá; lớn chút nữa có thêm cái gùi be bé trên lưng khi vào rừng để đựng những thứ mà “mẹ” rừng cho. Leo núi cũng giống như Duy đi dạo hàng ngày trên hè phố thôi mà.

Duy nghe bạn trả lời xong, reo lên:

-Hay!

-Trẻ con vùng này ai cũng vậy thôi: yêu rừng, gắn bó với rừng. Ta nghỉ một chút rồi tản ra đi hái nấm; sau đó tìm cây mai nào có cành đẹp chặt một cành cho Duy mang về trưng Tết. Được chưa?

H’Lan nói dự định của mình, hai bạn đi cùng gật đầu tán thành.

***

Trời ngã qua chiều, cả nhóm quay về đến bụi cây bứa buổi sáng ăn quả ngồi nghỉ. H’Lan bảo:

-Hôm nay may, chúng mình hái được gần đầy gùi mộc nhĩ mà còn chặt được cành mai đẹp.

H… ùm!

H’Lan vừa dứt lời, bất ngờ tiếng hổ gầm nghe rất gần. Duy sợ quá, ngồi phịch xuống đất, người run như lên cơn sốt. Ba bạn đứng bên cạnh vội cầm xà gạc giơ lên cao như chuẩn bị chém, mắt chăm chăm nhìn về phía con đường mòn phía sau các gốc cây. Một lúc sau Y Go lên tiếng:

-Tại sao hôm nay có hổ ra đây săn mồi buổi chiều nhỉ?

-Chuyện này lạ đây.

Y Mang cũng không giấu được ngạc nhiên nói với bạn như nói với chính mình. H’Lan bước lại bên cạnh Duy, ngồi xuống, nói:

-Chuyện của lũ thú rừng kệ chúng, không việc gì phải sợ.

Duy run run nói:

-Hổ đói mới đi kiếm ăn ban ngày, giờ nó chặn đường về rồi ta làm sao đây?

-Chắc nó chỉ đuổi mồi chạy qua thôi, không dám bắt người đâu.

Y Mang trả lời, Y Go quả quyết:

-Ta có xà gạc, nó phải sợ ta chứ.

-Hổ đang đói mà gặp lũ chúng mình thì làm sao chống lại, phải nghĩ cách khác thôi.

Duy vẫn ngồi bệt dưới đất góp chuyện. H’Lan vơ lá khô, bật lửa đốt rồi kiếm thêm cành cây khô xung quanh bỏ lên trên. Trời nắng, củi khô lại gặp gió nên ngọn lửa bốc cao. Duy ngạc nhiên hỏi:

-Tại sao bạn đốt lửa. Ô có mùi gì hôi thế?

-Đốt lửa để xua hổ đấy.

Y Mang trả lời, bước lại gần đống lửa mà mắt vẫn căng ra, nhìn xuôi phía dưới rồi nói thêm:

-Đốt lửa chỉ là cách tạm thời thôi, ta không thể ở đây mãi được. Con hổ núp phía dưới nên hơi thối mới theo gió bay lên đây; hay chúng ta đi tránh đường khác?

Nghe Y Mang nói vậy, Y Go không đồng ý:

-Đi đường nào mà tránh khi không biết nó chặn ở đâu?

-Y Go nói cũng có lý đấy.

 H’Lan trả lời, mắt nhìn ra xung quanh không dấu được vẻ lo lắng. Duy run run hỏi:

-Các bạn đi rừng nhiều, có lần nào gặp hổ chặn đường thế này chưa?

Y Mang trả lời:

-Chưa.

Nghe bạn trả lời, Duy rụt rè nói:

-Chỗ kia có bụi nứa, nếu ta chặt làm đuốc, mỗi người cầm một bó đốt lên thì hổ không dám vồ ta đâu.

-Hay, dân đường nhựa lần đầu đi rừng mà nghĩ được cách đuổi hổ giỏi quá.

Y Go reo lên, H’Lan cũng góp lời:

-Làm sao bạn nghĩ được ý hay thế?

-Của H’Lan đấy!

-Của mình?

H’Lan ngạc nhiên hỏi lại, Duy nhìn bạn trả lời:

-Bạn đốt lửa để hổ không dám đến gần làm mình chợt nghĩ ra chuyện hổ sợ lửa nên ta có thể vác lửa đi đuổi hổ, giành đường về nhà.

Y Mang vui vẻ bảo:

-Hai bạn đều thông minh, trong khó khăn đã nghĩ ngay ra cách giải quyết đơn giản. H’Lan ngồi đây với Duy để mình với Y Go đi chặt nứa khô làm đuốc nhé.

-Đồng ý!

H’Lan trả lời rồi quay lại nhìn Duy, nói:

-Duy uống nước nhé.

Đưa quả bầu đựng nước cho bạn, H’Lan thầm nghĩ: cùng học lớp chín với nhau, lần đầu vào rừng gặp hổ sợ bước không nổi mà cái đầu còn nghĩ ra được điều hay; đúng là người có bản lĩnh.

Uống nước xong, Duy đứng dậy nói:

-Mình thấy đỡ sợ hơn rồi.

Y Mang và Y Go, mỗi người cầm hai bó đuốc to như bắp chân, dài hơn sải tay quay lại, H’Lan bảo:

-Bây giờ ta đốt hai bó, Y Mang đi đầu cầm một bó, mình đi sau cầm một bó; còn hai bó chưa đốt Y Go vác dùm, khi nào cháy hết ta châm tiếp.

Y Go kêu lên:

-Không được đâu!

-Tại sao?

H’Lan ngạc nhiên hỏi lại, Y Go nói:

-Duy và H’Lan đi giữa, mình đi sau cùng cầm đuốc mới phải đàn ông chứ.

H’Lan bật cười, nói:

-Đồng ý.

 

Hòa khánh, mùa khô năm 2022

BÀI HỌC CHO SỰ CẢ TIN truyện ngắn của HỒNG CHIẾN - Tạp chí LANG BIANG số 228 tháng 9 năm 2022

 

Trời nóng như đổ lửa cả tháng rồi, vậy mà một vạt cải xanh đúng năm chục cây được trồng bên cạnh vòi nước vẫn khoe một màu xanh mượt mà. Cải lên ba, rồi lên năm lá xòe bóng che luôn cho khoảng đất trống dưới chân mình. Lá cải dài bằng bàn tay người, phía ngoài cùng xoăn lại như… chiếc mào gà và chuyển dần qua màu tím - có lẽ vì thế mà con người đặt tên cây là cải Mào Gà chăng?

Buổi trưa, bầu trời trong xanh không một gợn mây; bỗng đâu từ phía bắc một đàn bướm vàng chao lượn trong không gian như một đám mây ùa đến. Đàn bướm bay qua đám rau, con bay đầu ngạc nhiên reo lên:

-Ô, rau cải kìa!

-Cải đẹp quá!

-Giữa những ngôi nhà cao tầng mà có vạt cải thế này không khác gì bông hoa đẹp nở trên bãi cát, thật kỳ lạ!

Được khen, đám rau cải thích lắm nên các lá hình như cũng xanh thêm lên một tí. Cây Cải đứng đầu hàng ngoài cùng, lớn hơn tất cả các cây khác trong vườn một chút, cười rung cả mấy chiếc lá dài, trả lời:

-Chào các bạn, chắc các bạn ở rất xa đến phải không?

-Đúng rồi, chúng mình từ rất xa đến đây đấy.

Một cô Bướm vàng nhẹ nhàng đậu lên chiếc lá cải, trả lời. Những con Bướm khác cũng vội vã đáp xuống, cả vạt rau trở thành một màu vàng ươm. Các tàu lá cải phải cố gượng, giơ tay đỡ đàn bướm đông đúc, chen nhau đậu phía trên. Lũ Bướm kể cho Cải nghe nhiều chuyện lạ như: ngoài xa kia có con sông rộng lớn, rất nhiều nước luôn chảy từ phía mặt trời mọc qua phía mặt trời lặn. Trên bờ sông, lũ bò bốn chân, da màu vàng như bị hun khói, thi nhau gặm cỏ…

-Ô, lạ nhỉ. Lũ bò có bốn chân thế chúng có mấy cánh?

Một cây Cải ngạc nhiên thốt lên làm lũ bướm cười nghiêng ngã, một con trả lời:

-Bò, trên đầu có hai sừng như, như… sừng bướm đây này; nhưng chúng không có cái cánh nào cả.

-Có cánh, bay cao, bay xa biết nhiều chuyện như loài bướm sướng thật; còn họ hàng nhà rau cải chúng tôi ở một chỗ thế này buồn lắm!

*

-Rồng, rồng đến kìa, chạy mau đi!

Con Bướm đậu ngoài cùng, thảnh thốt kêu lên; cả đàn bướm hốt hoảng tung cánh bay đi. Nhiều con vội quá va cả vào nhau như nhìn thấy một thứ gì đó kinh khủng lắm. Phía góc tường bên phải, một con thằn lằn chỉ to hơn ngón tay cái một chút; bộ vảy trên người như vảy cá, nhưng nhỏ hơn, sáng óng ánh dưới nắng mặt trời, từ từ bò đến bên luống cải. Cây Cải mọc ngoài cùng tức giận, nói:

-Xấu xí như thế bò đến đây làm bạn của người ta bay hết.

-Bướm là bạn của rau Cải à?

Con thằn lằn ngạc nhiên kêu lên, cười rung cả chiếc đuôi dài. Cây Cải bực mình trả lời:

-Những người bạn tốt đi từ xa ngàn dặm tới chơi, đang kể bao nhiêu chuyện hay thì kẻ xấu xí nhà người xuất hiện nên họ bỏ đi cả rồi.

-Cải nhầm rồi, những con bướm bề ngoài xinh đẹp là thế nhưng những đứa con của nó thì khủng khiếp lắm: mình chúng đầy lông lá, có hai cái răng rất khỏe và ăn thì… không còn cây cải nào sống sót được đâu.

-Ô, thật vậy ư?

-Thật đấy.

-Đừng có mà bịa chuyện nói xấu người khác nhé.

Cả đám Cải ào lên phản đối. Thằn Lằn bực mình, uốn cái đuôi dài cong cong như đuôi rắn, khẽ ngoe nguẫy rồi bỏ đi.

*

Mấy hôm sau, những tàu lá xanh của cây cải đứng đầu hàng biến mất, chỉ còn trơ lại những chiếc gân lá. Thằn lằn đi qua thấy vậy cất tiếng hỏi:

-Lũ sâu bướm gây ra phải không?

-Đúng vậy!

Cây Cải đầu hàng run run trả lời, Thằn Lằn ngạc nhiên, nói:

-Lạ nhỉ, hôm trước mình đã cảnh báo rồi, có nhìn thấy quả trứng Bướm nào đâu.

-Tại tôi – cây Cải rên rỉ trả lời: Tôi không tin Rồng nên dấu một chùm trứng bướm dưới tán lá, không ngờ trứng nở ra lũ sâu nhỏ bé và kết quả là thế này đây...

-Trời ạ. Sống phải có tình thương yêu với mọi vật xung quanh; nhưng tình thương yêu đó phải đặt đúng lúc, đúng chỗ… Thấy có kẻ xấu như bọn ăn trộm phải lên tiếng cảnh báo để mọi người cùng ngăn chặn. Không thể giúp những tên cướp đang bị truy đuổi lẫn trốn vì… thương chúng, hậu quả không thể lường hết.

Vừa khuyên giải cây Cải, con Thằn Lằn – giờ được vườn cải gọi tên mới đầy kính trọng: Rồng; dùng chiếc lưỡi dài của mình tóm từng con sâu mập ú đang núp dưới cọng lá đưa vào miệng nhốt chúng vào bụng. Những cây cải đứng bên cạnh, xuýt xoa:

-Bài học sâu sắc cho sự cả tin!

 

Mùa khô năm 2022

HOA PHONG LAN VÀ BỌ NGỰA truyện ngắn của HỒNG CHIẾN - TẠP CHÍ NHÀ BÁO & CÔNG LUẬN SỐ THÁNG 9 NĂM 2022

 

Mặt trời nhô lên khỏi đỉnh núi phía đông cao hơn gang tay, cây phong lan thức dậy, giật mình phát hiện ra một vị khách lạ. Hắn ta không biết ở đâu đến; mặt hình tam giác lộn ngược, trên đỉnh đầu có hai cái râu dài, đôi mắt lồi ra ngoài gần như hình tròn, thân chỉ lớn hơn que tăm một chút. Hắn có sáu chân, bước chậm rãi bằng bốn chân dài ngoằng phía sau; hai chân trước to khủng khiếp – gấp hơn chục lần chân sau, đầy gai nhọn như răng, cưa gập lại, giơ cao, nhìn thật ghê rợn.

Cây Phong Lan cất tiếng hỏi:

-Chào bạn, bạn là ai, ở đâu đến thế?

-Ta là Vệ sĩ Bọ Ngựa, từ cành bên cạnh qua đây.

-Hôm nay nắng đẹp Vệ sĩ đi chơi à?

-Không, công việc chính của vệ sĩ là đi bảo vệ.

-Vệ sĩ đi bảo vệ ai mà tới đây?

-Bảo vệ Phong Lan đấy.

Nghe thấy thế, Phong Lan bật cười rung cả lá, một lúc sau mới trả lời được:

-Ta đây rễ bám chặt vào cây, lấy gió, mưa làm bạn; sức sống nhờ những giọt sương đêm và khí trời, thế thì làm gì có kẻ thù mà cần bảo vệ.

Giơ chân trước lên vuốt hai cái râu trên đỉnh đầu xong, Bọ Ngựa trả lời:

-Phong Lan nhầm rồi, xung quanh ta có vô số kẻ thù, nếu không đề phòng thì hối không kịp.

Nói xong, Bọ Ngựa từ từ bước lại bên chiếc lá hình như mới bị mất vài miếng tí tẹo ngoài cùng thì dừng lại. Bộ áo màu xanh da trời của Bọ Ngựa chuyển qua màu xanh sẫm. Hai chân trước xếp lại như người ta chắp tay chuẩn bị vái, cái đít cong ngược lên. Vút, hai chân trước bung ra, một con ấu trùng bướm đêm trên nách lá đã bị tóm gọn. Bọ Ngựa nói:

-Thấy chưa, không bắt nó sẽ ăn hết lá cây đấy.

Phong Lan, trố mắt ngạc nhiên trước tài săn bắt của Bọ Ngựa; miệng xuýt xoa:

-Cảm ơn, cảm ơn nhiều lắm!

Bọ Ngựa leo lên bông hoa Phong Lan vừa nở và điều bất ngờ đã xảy ra: toàn thân Bọ Ngựa trở thành màu hồng phấn y chang màu cánh hoa nó đang đứng. Phong Lan thốt lên đầy vẻ thán phục:

-Tài thật, tài thật, tự biến màu như một ảo thuật gia.

-Đây là biện pháp ngụy trang để kẻ thù không thấy mình.

Vừa lúc đó một mụ ruồi xanh, mắt lồi, vù vù bay đến. Mụ không một lời chào hỏi, nhe hai chiếc răng sắc lẻm lao vào nhụy hoa. Vút, nhanh như tia chớp, hai chân trước Bọ Ngựa vung lên, mụ Ruồi bị chém vỡ đầu nằm lăn quay, hết thở.

Dùng xong bữa sáng, Bọ Ngựa làm vệ sinh hai chân trước hết sức cẩn thận, không để lại một chút vết dơ nào; Phong Lan thấy vậy ngạc nhiên lắm, liền hỏi:

-Tại sao Vệ Sĩ phải vệ sinh cẩn thận hai chân trước sau khi ăn kỹ như vậy?

-Đây không chỉ là chân mà còn là vũ khí sắc bén để tiêu diệt kẻ thù.

Phong Lan trầm trồ:

-Hay thật!

Bọ Ngựa không nói gì, tiếp tục trở lại vị trí quen thuộc của mình, đứng ngay trên cánh hoa.

-Chích, chích, chích...

Tiếng một chú chim sâu vọng đến. Bọ Ngựa vội vã lũi nhanh khỏi bông hoa, núp vào sau lá Phong Lan, toàn thân chuyển qua màu xanh. Chim Sâu to bằng ngón chân cái, lông màu vàng nhạt, quanh cổ có những chiếc lông màu vàng đậm như đeo vòng; đậu lên lá cây có Bọ Ngựa nấp phía sau, nghiêng ngó một lúc rồi bay đi, miệng vui vẻ reo lên:

-Chích, chích, chích, không có gì, không có gì!

Phong Lan bật cười, hỏi:

-Vệ Sĩ mà cũng sợ chim à?

-Lão chim Sâu có sức mạnh vô địch, ta không chống lại hắn được nên tránh mặt. Người xưa dạy: “tránh voi chẳng xấu mặt nào”; biết người biết ta mới tồn tại được.

-Có lý lắm!

Bọ Ngựa không nói gì, lại bước lên đứng sát vào nhụy hoa, hai chân trước xếp lại, mắt quay nhìn bốn phía xung quanh. Ào, tiếng động không lớn lắm ập đến; liền ngay sau tiếng động, một con chim màu đen, to bằng quả trứng gà, mỏ khoằm như chữ C in đã đứng ngay bên cạnh bông hoa. Bọ Ngựa không có thời gian chạy trốn, toàn thân chuyển qua màu hồng phấn có những chấm đen nho nhỏ trên thân, giống y như nhụy hoa. Con chim đen ghé sát mắt vào thân Bọ Ngựa, nhìn một lúc rồi vỗ cánh bay đi.  Phong Lan hình như cũng nín thở, chờ chim bay đi xa mới run run nói:

-May cho Bọ Ngựa quá!

Bọ Ngựa đưa hai chân trước lên vuốt râu rồi nói:

-Không phải may đâu, tại ta biết cách hóa trang để đánh lừa kẻ thù, bảo vệ mình; có thế mới gọi là bản lĩnh Vệ Sĩ chứ!

Nói xong, Bọ Ngựa xòe cánh đi. Phong Lan lại được dịp trầm trồ:

-Không ngờ phía dưới đôi cánh cứng màu xanh, Bọ Ngựa còn có đôi cánh mỏng màu hồng đẹp đến thế!