TẾT QUÊ MỚI truyện ngắn của BÍCH THIÊM - CHƯ YANG SIN SỐ: 329+330 tháng 1&2 năm 2020

-Tít tít tít!

Tiếng báo tin nhắn đến của điện thoại ngay sau lưng, con bé Linh không quay lại vẫn biết đó là Nam. Từ qua tới giờ Nam đã nhắn bao nhiêu tin rồi nhưng Linh vẫn không đọc vì chưa nguôi cái tức từ tuần trước giữa hai đứa...

Nhà Linh với nhà Nam cách nhau có một hàng chè tàu. Hai nhà cùng đi kinh tế mới vào đây. Chú Đông với cô Thu nhỏ hơn vài tuổi nên coi ba mẹ Linh như anh chị trong nhà. Nó và Nam hơn nhau vài tháng, bé Cốm với cu Kít em Nam cũng cùng tuổi nên hai nhà càng thân nhau. Đi học, Linh được nghe thầy dạy văn nói quê mới này là huyện Cư M’gar - cái tên thật đẹp. Huyện có một núi lửa đã tắt, có khu rừng Cư H’Lâm nhiều cây cối từ thời xưa vẫn còn và gắn với huyền thoại về cặp anh em và lời nguyền kì bí: ai dám chặt cây, bắt thú trong rừng sẽ không tìm được đường ra. Rồi các cảnh đẹp, thác nước… cùng những tên đất, tên suối, tên bến nước và các buôn làng nằm dưới màu xanh của rẫy bắp, rẫy cà phê hay hồ tiêu um tùm xanh mướt, hay những con đường đất đỏ với vạt dã quỳ vàng rực mỗi mùa khô luôn làm nó và lũ bạn háo hức khám phá nên thường mỗi lúc hết giờ học lại cùng nhau đạp xe đi long nhong chán mới về nhà.

 Đã hơn mười lần nhà Linh đón tết ở quê mới này. Năm nào cũng thế, cứ chừng tháng 12 dương lịch, khi cà phê đã hái xong, tiêu bắt đầu chín, thì mẹ Linh cùng mấy cô trong xóm bắt đầu thái đu đủ, cà rốt, dưa hành…phơi để làm dưa món ăn tết. Ba Linh cùng mấy chú thì lo cắt tỉa cây cảnh, chậu hoa, và quét vôi, sửa sang lại nhà cửa. Là con lớn nhất nên Linh cũng phụ cùng ba mẹ. Con em Cốm thì chỉ việc theo sau người lớn, chơi chán thì nằm ngủ ngay bên cạnh.

Càng gần đến tết, hai nhà càng bận. Hai ông bố lo cuốn ống tưới cho rẫy của hai nhà. Hai bà mẹ vừa lo chuẩn bị hoa quả xôi gà để cúng rẫy sau mùa thu hoạch vừa lo chuẩn bị bánh trái ăn tết. Cô Thu đổ bánh thuẫn, bánh nhãn, mẹ nó lo làm mấy hũ dưa góp. Phần dọn nhà thì Linh và Nam làm. Nói thì là việc vặt, nhưng khi dọn mới thấy mệt. Rửa li tách, chén bát, đánh cho nồi chảo sáng bóng lên xong da tay Linh nhăn hết lại, lưng đau như dần. Đã vậy thằng Nam cứ nhót cái lại đứng lên: Lúc ra sau nhà trèo cây ổi vặt quả ăn, lúc thì giỡn cùng con Ki chạy vòng quanh sân. Linh nhằn hoài, Nam mới chịu phụ bưng mấy rổ chén bát li tách ra để trên chiếc ghế xi măng phơi nắng cho khô. Vừa hay lúc hai ông bố từ rẫy về, mẹ Linh và cô Thu cũng đã xong việc. Mâm cơm dọn ra cùng các đồ cúng rẫy trên chiếu trải rộng trên hiên nhà, hai nhà cùng ăn cơm. Ăn xong, cả nhà lại ngồi uống chè chát. Chú Đông quay qua hỏi hai đứa:

-Hôm nào nhà trường nghỉ tết vậy, hai đứa?

-Dạ, cháu cũng chưa biết, chú.

Thằng Nam láu táu:

-Con nghe mấy đứa nói tận 27 tết lận. Mà ba hỏi làm gì á?

-Hỏi để biết, ngày 28 tết, hai nhà ta  gói bánh để ăn tết chứ sao!

-Ý! - Linh buột miệng. Chả là mấy năm trước do bận rộn nên hai nhà  đặt cô Bé ngoài chợ gói. Năm nay, bố mẹ Linh nói sẽ tự gói và nó đang háo hức muốn thử tài học gói xem sao. Linh nhắc thằng Nam mấy lần:

-Lúc nào gói, nhớ kêu tui sang nha!

Vậy mà sáng nay lúc nó đưa nhỏ em đến lớp mẫu giáo về, tụi con Na, Thảo, Bống rủ nó vào nhà H’Chi hái bơ. Cữ này đã qua mùa bơ rộ, nhưng cây bơ nhà H’Chi ra quả quanh năm. Nghe nói trước đây ba H’Chi dọn mảnh đất làm rẫy thì có một cây bơ còi cọc ở góc vườn. Ông dọn cỏ xung quanh và bón cho cây ít phân bò khô. Mỗi lần tưới cà phê ông cũng tưới luôn. Dần dần cây bơ lớn vượt lên. Khi các cây bơ mọi nhà khác đã hết mùa quả, thì cây bơ còi mới ra hoa và đậu trái. Trái bơ chỉ bằng tầm vốc tay người lớn, nhưng khi bóc bỏ lớp vỏ bên ngoài sẽ thấy cùi bên trong vàng ươm, dẻo quẹo. Có những hôm làm rẫy cả ngày, ama nó chỉ đem theo ăng gô cơm, ama nó bổ trái bơ ra, xắt miếng, dầm với xì dầu có thêm vài lát ớt ăn cùng với cơm. Cảm giác béo ngậy và mùi thơm đặc trưng của bơ, vị cay của ớt, mùi của xì dầu... quyện vào nhau thành món ăn thật ngon. Ăn riết rồi thành ghiền. Mùa bơ nào nhà H’Chi cũng để lại một ít để cho bà con trong xóm. Vậy nên nghe H’Chi rủ đi hái bơ là Linh tham gia ngay. Lúc đang trên cây, nó nghe điện thoại trong túi áo để dưới gốc cây kêu nhưng đang ham hái trái không xuống. Lúc mặt trời lên gần thẳng ngọn bơ, tụi nó hả hê xuống gốc và  kiểm lại “thành quả”. Mỗi đứa khệ nệ xách về một bịch. Vừa về đến nhà nó đã thấy trên chiếc chiếu trải rộng giữa sân nhà có chừng chục cặp bánh chưng vuông và mấy đòn bánh tét đặt ở đó. Thằng Nam nhe răng cười:

- Khi nãy tôi gọi miết sao Linh không nghe? Gọi về coi mẹ tôi và mẹ Linh gói bánh đó!

Mẹ nó cũng cười cười, nói như phân trần:

-Mẹ lo gói cho nhanh xong để lát nấu cho kịp sáng mai vớt. Thôi để ít bữa mẹ dạy Linh gói nha.

Thằng Nam hí hửng giơ hai chiếc bánh chưng nhỏ rất xinh ra:

- Bánh tôi gói nà…

Nó nguẩy người chạy vô buồng đóng sập cửa lại và nằm miết trong đó mặc cho thằng Nam tẽn tò đứng như cái cây mọc giữa đường lên rẫy.

-Linh! Linh dậy đi con!

Tiếng mẹ nó gọi. Linh lồm cồm ngồi dậy. Nó dụi mắt, dù chưa hiểu gì.

- Dậy đi gói bánh cùng mẹ không?

Nó đang định ngả người nằm xuống, nghe mẹ nói vậy, nó tỉnh hẳn ngủ. Líu ríu lùa chân vào dép, nó đi cùng mẹ ra sân. Vừa đi, mẹ nó vừa nói:

-Bên nhà mí Thuần nhờ mẹ qua gói giùm mấy cặp bánh chưng. Vừa may có người khỏi giận mẹ, nhỉ? Mẹ nó cười, trêu nó. Nó chỉ bước nhanh chân hơn.

Nhà mí Thuần đây rồi, bên góc sân nhà cũng đặt cái chiếu trải rộng. Một chậu gạo nếp, một nồi nhôm để thịt heo ba chỉ đã ướp cùng hành, tiêu. Một tô đựng những củ hành đã lột vỏ ngoài sạch sẽ. Một xoong nhỏ đựng đậu xanh đã giã nhuyễn, nắm lại thành từng viên trò như quả bóng bàn. Mấy xấp lá chuối đã rửa sạch, lau khô và lạt giang sẵn sàng. Mí Thuần tươi cười:

-Mình đang định sang kêu mí Linh lần nữa. Đó! Lá chuối mình đã luộc qua cho mềm và lau sạch. Gạo nếp mình vo sạch, để ráo nước rồi. Hành đã lột vỏ, nhân đậu đã giã, thịt đã ướp tiêu. Thiếu cái gì thì kêu mình đi kiếm thêm nhé!

Mẹ Linh ngồi gói bánh, mí Thuần ngồi kế bên. Linh một bên. Mẹ Linh xếp lá chuối hai lớp trên mâm nhôm. Mẹ xúc một chén gạo nếp đổ ở khoảng giữa chỗ lá, vun gọn rồi khẽ gạt cho gạo trải bằng phẳng, rồi bà đặt mấy củ hành, viên đậu xanh bẻ ra làm đôi, đặt trên mấy củ hành, đặt một miếng thịt heo rồi lại đặt nốt nửa viên nhân đậu xanh còn lại, thêm mấy củ hành rồi xúc thêm chén gạo nếp đổ phủ lên trên. Bà khéo léo gấp hai bên đầu lá chuối lại, cuộn rồi gấp một chiều rồi xoay hai cổ tay gấp nốt nửa lá bên kia lại. Tay bà vừa gập lá, bẻ góc, vừa cột lạt nhanh thoăn thoắt. Chẳng mấy chốc đã ra một cặp bánh chưng vuông vắn, lá xanh mát mắt. Mí Thuần cũng gói nhanh không kém. Linh vừa lóng ngóng làm theo, vừa rụt rè hỏi:

-Mí Thuần ơi! Tết ngày trước bố mẹ của mí có gói bánh chưng không?

Mí Thuần cười tươi:

-Ô, trước đây người Ê Đê mình ăn Tết thường vào tháng 10, lúc hết mùa mưa, sang mùa khô, ngay sau khi thu hái xong lúa trên nương, cà phê trên rẫy, cúng cơm mới là coi như ăn Tết luôn. Từ khi có nhiều nhà như mí Linh vào thì người mình cũng ăn Tết như mọi người mới vào, cũng gói bánh chưng, bánh tét. Như giờ nè.

Linh loay hoay cũng đổ gạo, xếp hành, bỏ nhân đậu, bỏ thịt như mẹ làm, nhưng khi bẻ lá lên thì tay nó cuống quýt, không rách lá chỗ này thì lại lọt gạo ra phía kia. Sau rồi, nhờ mí Thuần giúp, nó cũng gói được một chiếc bánh na ná hình chữ nhật. Mẹ nó cùng mí Thuần còn cẩn thận lót một lớp lá dưới đáy nồi, rồi mới xếp những chiếc bánh đã được cột thành từng cặp vào. Đổ ngập nước lên bánh, mẹ nó còn dặn mí Thuần lúc ra đến cổng:

- Mí Thuần nhớ canh lửa cho đều và chêm thêm nước nóng nhé. Đặt cái ấm đun nước bên cạnh bếp, khi nào nước trên nồi cạn thì lấy nước đó mà chêm cho bánh nhừ đều.

Vừa bước vào đến sân, nó đã thấy trên chiếc kiềng lớn một nồi to đặt trên bếp lửa cháy sôi sùng sục. Khói và hơi nước bốc lên nghi ngút. Thằng Nam đang ngồi trên chiếc chiếu cùng cu Kít và Cốm. Thấy hai mẹ con nó bước vào, thằng Nam cười toe toét:

-Bác ơi! Cháu trông bánh cho bố cháu cùng bác Trung đi mang quà Tết vào buôn kết nghĩa rồi.

Mẹ cười và khẽ chạm vai Linh:

-Ừ, bác và Linh vừa gói bánh giúp nhà mí Thuần xong. Giờ, hai đứa canh bánh và trông em, để mẹ sang đổ thêm ít bánh thuẫn nữa. Sau Tết chị Trang mang vào thành phố ăn cùng bạn cho vui.

-Dạ! Nam vừa cười vừa nói rất ngoan.

Đang định cười, sực nhớ chuyện khi trưa và vẻ mặt tự hào của thằng Nam lúc giơ cặp bánh lên khoe, Linh khoặm mặt lại, định bước lên thềm.

-Linh à! Như này phải chêm thêm nước chưa nè? Tiếng thằng Nam đằng sau, nghe như năn nỉ. Linh hơi dừng lại.

-Khi nãy bố dặn như nào tôi quên rồi… Thằng Nam có vẻ lúng túng thật sự. Linh bước lại và giằng cái gáo nước lạnh thằng Nam đang cầm trên tay:

-Ai lại chêm bằng nước lạnh? Bánh sẽ bị cứng, không chín đều - Nó ngó vào nồi bánh, nói với vẻ hiểu biết - Như này chưa phải chêm đâu. Giờ đi múc ấm nước, đặt bên cạnh bếp như này, lát cần thì lấy nước này chêm này, ông tướng!

-Ô! May quá! Có Linh bảo không thì tôi làm hỏng nồi bánh!

 Nam gãi đầu, giọng hối lỗi. Linh tủm tỉm cười, định khoe nó cũng gói được bánh, nhưng sực nhớ ra cái hình bánh chữ nhật nên lại thôi. Nó nhủ thầm: “Tết sang năm mình lại tập gói bánh cùng mẹ! Nhất định mình sẽ gói vuông như mẹ, như mí Thuần mới được.”

-Tít!

Lại tin nhắn đến! Linh mở cái điện thoại mẹ cho để những hôm đi học lỡ có chuyện gì gọi cho nhà. Đúng là tin nhắn của Nam.

- Linh ơi! Tôi biết lỗi rồi. Lần sau tôi sẽ đi kiếm Linh về cùng học gói bánh. Tôi không gói trước nữa. Linh đừng giận tôi nhen, crush*?...Năn nỉ mà!

Linh bất giác cười khẽ. Lại còn “crush” mí ghê. Đúng là... Tự nhiên niềm vui cứ dâng lên trong lòng. Linh lại cười. Như hiểu niềm vui của Linh, ngọn lửa reo phần phật. Nồi bánh sôi lục bục, hương thơm tỏa phảng phất khắp không gian. “Tết thật là vui, thật vui.” Linh nghĩ thế và lại cười.

Chú thích: Crush: người mình thầm thương, thầm thích…(từ gần đây mới xuất hiện, các bạn trẻ hay dùng).

XUÂN, BAN MÊ CỦA TÔI tác giả H'LINH - CHƯ YANG SIN SỐ: 329+330 tháng 1&2 năm 2020

“Người Kinh tính thời gian bằng tháng, người Tày tính thời gian bằng hoa, người Tây Nguyên tính tháng ngày bằng tiếng con chim hót”. Bầy chim trên vòm cây mít trong sân nhà tôi, giữa thành phố Ban Mê, mùa mưa dạt đi phương nào không rõ, xuân về hàng trăm con ríu ra ríu ran trong những tán lá cây rậm rịt. Mỗi năm bầy đàn một đông vui hơn. Theo bước chân nữ chúa xuân đang về là bạt ngàn dã quỳ vàng và hoa cà phê nở trắng núi đồi, gió thơm mang theo sự trở lại của bầy chim di trú đông đúc. Bài ca trong vòm cây của chim mỗi sáng chiều như lời nguyện cầu cho một Ban Mê vào tuổi hơn 100 vẫn trẻ trung, roi rói màu mái của những căn nhà nơi khu đô thị mới. Ban Mê của tôi. Ban Mê của em, những tà áo trắng tung bay như đàn chim ríu rít chào bình minh, sớm mai ngang qua nơi Ngã Sáu thân thương.

Ngã Sáu Ban Mê. Nhạc sỹ Nguyễn Cường ví “như trái tim của rừng”.   Từ vòng xoay về sáu ngả của “con tim thanh xuân rất trẻ” này, bạn có thể đến với buôn Ako Siêr của tù trưởng Ama Thuột oai phong thuở nào, nơi có đội chiêng Êđê đang gìn giữ tâm hồn cao nguyên trong từng nhịp điệu. Lại có thể vượt qua khu công nghiệp trẻ trung trên đường về Cư M’gar với một quần thể du lịch trong tương lai, nào là thác Ea M’dró, núi Cư H’Lâm, miệng núi lửa Cư M’gar, thăm buôn của vị già làng Êđê Y Ngông Niê Kdam như một huyền thoại - trải qua 9 khoá Quốc hội...

Du khách ghé qua đình Lạc Giao nhé, nơi tụ hội của những người Kinh đầu tiên đến với Ban Mê, để tới Buôn Đôn, ngất ngư trên lưng voi qua sông Srê Pôk ngắm rừng khộp trong Vườn quốc gia Yốk Đôn xuân về khoe lá đỏ. Ngã Sáu còn đưa bạn, đưa tôi đi dọc đại lộ Nguyễn Tất Thành sáng trưng đèn cao áp để ngược Quốc lộ 14 - con đường hơn 100 năm về trước máu và nước mắt của người Thượng, của những nhà cách mạng bị tù đày nhuộm từng hòn đá, gốc cây - qua những cánh rừng cao su bạt ngàn đang  nhu nhú đầu cành mầm non hồng mươn mướt như búp tay bé thơ. Nơi ấy, mùa xuân 68, gốc cao su nào Mẹ nén đớn đau đặt hình hài đứa con yêu quý lại để tiếp tục cuộc biểu tình mà Mẹ tin sẽ giành chiến thắng? Qua Ngã Sáu để đến với suối Đốc Học, vựa rau sạch của thành phố Ban Mê, để lang thang đi tìm dấu vết ngôi nhà của thày giáo Y Yut HWing, người không chỉ làm ra bộ chữ Êđê mà còn lãnh đạo biểu tình đòi đuổi công sứ Pháp Sabachie thuở chính quyền thuộc địa. Và cũng nơi này, đâu chỗ người nhạc sỹ tài hoa họ Trịnh đã cất tiếng hát chào đời? Phải chăng nắng gió bát ngát của đại ngàn cũng đã góp phần làm nên tâm hồn đa cảm của ông khiến âm nhạc của ông lay động thẳm sâu trái tim mỗi người?

Xuôi Ngã Sáu về hướng Nam, ngang qua cánh cửa rộng mở của Trường Đại học Tây Nguyên, nơi cả ngàn con em các dân tộc đang miệt mài nhặt lấy tri thức chuẩn bị cho tương lai, là đến với những huyền thoại của 7 ngọn thác trên dòng Srê Pôk, đến với mối tình của Sông Mẹ, Sông Cha, để  không chỉ sinh ra những người con “da nâu mắt sáng vóc dáng hiền hoà” con trai thì dũng mãnh, con gái xinh đẹp, dịu dàng, mà còn cả những cánh đồng màu mỡ trên cao nguyên đất đỏ.

Ngã Sáu mà mùa xuân 2001, những người đồng tộc ngây thơ và dại khờ của tôi ngơ ngác tụ tập, không biết đi đâu, làm gì, đói và khát giữa cái nắng gay gắt đến mờ mắt của sự lừa phỉnh đến từ phương trời nào xa lắc.

Bất chấp tất cả sự ghét ghen của những kẻ “chơi” con bài dân tộc và tôn giáo, Buôn Ma Thuột hôm nay đón xuân ngày một đẹp hơn, giàu có hơn cả về vật chất lẫn tinh thần. Thập niên 80 của thế kỷ XX, Đắk Lắk phải khai hoang rừng Buôn Yă Wằm để trồng củ mì, mang cà phê về miền Tây đổi gạo cứu đói. Ngày ấy, lãnh đạo tỉnh đề ra chỉ tiêu 21.000 tấn/ năm lương thực quy thóc như một điều mong ước viển vông thì hôm nay con số  650.000 tấn/ năm, trong cả những thiên tai lẫn địch hoạ, không phải là điều nằm mơ mà là sự thật đang chờ nơi ngưỡng cửa.

Còn gì nữa nhỉ? Một hội voi náo nức đua tài và các lễ hội tháng ba sôi động, hoành tráng, đậm đà bản sắc văn hoá cao nguyên; với những cuộc giao lưu đầy tự hào cháy bỏng niềm khát khao dâng hiến cho đời cái đẹp... đều đã diễn ra tưng bừng và an toàn trong niềm vui của toàn thể cộng đồng. Đủ để minh chứng cho sự phồn vinh & bình yên của một vùng cao nguyên đất đỏ không? Nơi đây gần 100 năm về trước, thực dân Pháp chọn làm địa điểm lưu đầy, những tưởng thui chột ý chí của hàng ngàn chiến sỹ cách mạng. Nơi không chỉ được Đảng ta chọn mở màn chiến dịch Mùa xuân năm 1975 lịch sử giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, mà còn có thương hiệu “Cà phê Buôn Ma Thuột” vượt đại dương đi đến mọi bến bờ, nối những nhịp cầu bè bạn năm châu.

Gương mặt Ban Mê hồng lên với sắc đỏ bazan  huyền thoại. Tiếng hát em gái H’Nhi, H’Bia nào đắm say “Cơn gió nồng nàn thổi qua phố mới/ hương ngọc lan ướt đẫm canh dài/ Giọt cà phê góc phố nào ngọt đắng ban mai/ Và đôi mắt ai lung linh giọt sương sớm”... Thương quá, ơi Buôn Ma Thuột mùa xuân của tôi!

Từ trong lòng đại ngàn xanh dáng núi Trường Sơn, cùng với Buôn Ma Thuột, Plei Ku và Kon Tum cũng đang vươn lên, lồng lộng vóc dáng của những thành phố hừng hực sức trẻ  như dũng sỹ Dam San, Xing Nhã, Dăm Gyông huyền thoại  thuở nào.

Xuân mở cửa dạo chơi trên mảnh đất cao nguyên, kính cẩn nghiêng mình trước tầng thẳm sâu quá khứ của di chỉ Lung Leng, rạo rực với tiếng tuốc-bin rộn ràng hát bài ca công nghiệp hóa nơi hầm  máy thuỷ điện Ya Ly, Drai H’Linh, Buôn Kuôp... say đắm ngắm nhìn cà phê, cao su, tiêu, bông đang tràn căng lộc biếc, đùa giỡn cùng vũ điệu sóng dã quỳ vàng rực khắp triền núi Hàm Rồng. Nụ cười già làng sáng bừng dưới ánh điện, tiếng bé thơ đọc bài ê a trong lớp học song ngữ Bana, Jrai, Êđê -Việt, lẫn trong ngân nga chuông chiều nơi mái vòm nhà thờ gỗ giữa lòng thị xã Kon Tum, nhà thờ Mẹ nơi trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột...

“Mùa ăn năm uống tháng” Tây Nguyên đã đến, rượu cần đã buộc và ching chêng đã ngân, hãy vít cần đi rồi hoà nhịp vòng suang với gái trai Bana, Jrai, Êđê, Sê Đăng... đang cùng nắm tay nhau đi tới tương lai, theo nhịp điệu của những dàn ching chêng  là “Di sản văn hóa đại diện của nhân loại”. Nghe không mình ơi, tiếng ching chêng đang rộn rã bay lên tới tận chín tầng mây biếc của đất trời xuân cao nguyên  xanh bao la.

MỘT MÌNH truyện ngắn của NGUYỄN VĂN THIỆN - CHƯ YANG SIN SỐ: 329+330 tháng 1&2 năm 2020

Bằng cách giống như tất cả mọi người, tôi đến với thế giới này một mình. Tôi đến một mình, và mai kia, tôi cũng đi một mình, bạn cũng thế, không có ai ngoại lệ. Khi bạn hòa vào đám đông hỗn loạn, bạn quên rằng, lúc đầu và mãi mãi, bạn chỉ có một mình thôi. Bạn chống lại trạng thái cô đơn bằng cách khẳng định giá trị của mình, và cố vùng vẫy để mình không bị chìm lút vào nhân loại đông đến hàng tỉ người. Vậy mà khi thức dậy giữa đêm khuya, bạn vẫn chỉ có một mình.

Có vẻ như cuộc sống quá bất công khi để con người trong trạng thái cô đơn tiềm tàng với nỗi sợ hãi thường trực. Mỗi ngày, tôi vẫn hòa vào dòng người tấp nập ngoài phố, trong quán cà phê hoặc quán nhậu với bạn bè. Nhưng với một nỗi ám ảnh ghê gớm như đám mây mờ kéo ngang trong mắt, tôi không thấy ai hết, hoàn toàn không có ai, những tiếng cười nói hò hét như thể vọng về từ cõi xa xăm nào không có thật. Tôi vẫn chỉ một mình.

Bạn tôi vẫn huyên thuyên nói hết chuyện đông sang chuyện tây, từ chuyện quốc gia sang quốc tế. Tôi vẫn ngồi nghiêng nghiêng đầu như chăm chú lắng nghe, nhưng dòng âm thanh hỗn độn chui vào tai bên này rồi qua tai bên kia, đi mất, không hề lưu lại chút nào, lạ chưa?

Một ngày nào đó khi không còn trẻ nữa, tôi phát hiện ra trong mí mắt mình có những con mọt. Chúng lặng lẽ gặm nhấm các tế bào. Chuyện này dĩ nhiên sẽ gây ra một số rắc rối: Tôi nhìn đời bằng ánh mắt bị mọt gặm thủng lỗ chỗ. Bầu trời lúc nào cũng như có tuyết trắng đang rơi, còn mặt người thì không khác gì những tờ giấy đủ màu, thủng lỗ chỗ. Tôi không hề nói cho ai biết bí mật này, chỉ một mình tôi...

Tôi vẫn tin rằng, không chỉ riêng mình, còn có rất nhiều người khác có những con mọt gặm trong mắt. Họ cũng không nói ra mà khăng khăng giữ bí mật ấy cho riêng mình. Bởi nếu nói ra, bạn sẽ phải uống thuốc, sẽ phải điều trị dài ngày trong bệnh viện, mà kết quả thì không có gì hứa hẹn là sẽ tốt hơn. Rất nhiều người bị mù, sau khi điều trị thì chuyển sang đui, đấy là chưa kể phải tốn kém rất nhiều thơi gian và tiền bạc.

Có những buổi chiều, ngồi bên thềm nghe hàng xóm hát vang bài hát gì đó về sự tình cảm gắn bó keo sơn, tôi cười thầm một mình. Tôi thấy, một mình cũng hay,  tôi vẫn thường xuyên ngồi một mình, bên lề đường, trong quán cà phê, hoặc trước thềm nhà, để nghe tiếng mọt gặm tế bào trong mắt, kẽo kẹt, kẽo kẹt...

Dù cô đơn đến mấy, bạn vẫn phải sống như một con người với đầy đủ ý thức về bổn phận trách nhiệm và mớ dây chằng chịt vân vân ràng buộc xung quanh. Có người bị buộc chặt đến nỗi không thở được, có người bị buộc lỏng hơn một chút nhưng lóng ngóng vụng về nên thường xuyên vấp té.

Ông hàng xóm nhà đối diện không biết nghĩ ngợi thế nào mà ngày nọ treo cái biển to đùng trước cổng: "Cho thuê tự do". Đương nhiên là rất nhiều người thấy lạ đến coi nhưng sau khi nghe ông chủ giải thích thì thấy rối rắm mù mịt nên lắc đầu bỏ đi hết lượt.

Tôi hỏi cơ sự,ông ta trầm ngâm giải thích: "Họ thèm tự do nhưng chê giá quá đắt đó thôi, ai cũng kêu gào tự do mà không dám trả giá, hèn lắm!".

Tôi đem chuyện ông hàng xóm "cho thuê tự do" nói với một ông hàng xóm khác làm nghề ăn trộm, ông ấy bĩu môi cười khinh khỉnh rồi nói: “Cái lão ấy lẩn thẩn ăn người, một tay buôn lậu rửa tiền cực giỏi, giờ về già nhưng máu buôn bán phi pháp vẫn còn!”.

Câu chuyện lạ lùng khiến tôi thắc mắc mãi. Tôi lân la hỏi xem, "cho thuê tự do" cụ thể là cho thuê cái gì, giá bao nhiêu mà đắt. Nhưng lão hàng xóm không trả lời, nằng nặc bảo rằng, có nhu cầu thì bỏ tiền ra, không thì đừng hỏi lôi thôi chuyện nhà người khác. Trước nhà lão vẫn nguyên cái biển to đùng ấy, nhưng những người hiếu kỳ đã ít dần đi, rồi vắng hẳn, không còn ai để ý đến nữa.

Cho đến ngày hôm qua, ông hàng xóm ấy chết, vẫn chưa có khách hàng nào thuê tự do. Lúc khâm liệm, trong nhà không có gì ngoài một đống sách chính trị nói về các mánh khóe lừa lọc và cai trị, từ phương Đông đến phương Tây đủ cả. Điều đáng nói, lão chết một mình! Bốn bên hàng xóm xúm vào giúp đám, nghĩa tử là nghĩa tận. Còn gì đáng thương hơn khi chết trong sự cô đơn! Khi vuốt mắt cho lão ấy, tôi cúi xuống nói nhỏ: “Tôi sẵn sàng thuê tự do của ông với bất cứ giá nào”. Dĩ nhiên là lão ấy không thể trả lời hoặc gật đầu đồng ý, chỉ có đôi mắt như khẽ chớp sáng trước khi đóng lại vĩnh viễn. Từ trong đó, bầy mọt trắng vỗ cánh bay ra, mịt mờ khắp phố. Tôi đứng ngẩn ngơ trông theo, thấy lờ mờ trước mắt những bông hoa màu trắng, lúc đầu còn nhỏ, sau nở bung xòe, che kín mọi thứ. Thế giới biến mất.

Không hề có con đường nào khác nữa, tôi ngồi xuống chờ đợi, một mình.

Y TRĂNG – TÊN CƯỚP NHƯ BÓNG MA bút ký dự thi của LÊ HUY THÀNH - CHƯ YANG SIN SỐ: 329+330 tháng 1&2 năm 2020

Tác phẩm tham dự Cuộc vận động viết bút ký chủ đề

“Công an Đắk Lắk bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ”

Tháng tư, trời không một gợn mây khiến cái nắng thỏa thuê hòa trộn vào thứ  âm thanh ra rả của muôn vàn tiếng ve, xé nát cả một khoảng không gian bình yên của Buôn Trấp. Giữa lúc mọi người đang mải với công việc thì lãnh đạo Công an huyện Krông Ana nhận được tin: “Trên địa bàn huyện gần đây liên tục xảy ra nhiều vụ trộm cướp xe máy và tài sản làm mất trật tự an ninh gây hoang mang trong quần chúng nhân dân. Để làm rõ vụ việc, các trinh sát điều tra hình sự nhanh chóng vào cuộc, sưu tra, xác minh: Bốn anh em ruột nhà Y Trăng H’đớk trú tại xã Ea Bông, huyện Krông Ana tổ chức thành lập băng nhóm chuyên trộm cướp xe máy liên tỉnh là có cơ sở, nhưng để đối tượng tự giác khai báo và thừa nhận hành vị phạm tội của mình là vấn đề. Đã bao lần tổ điều tra hình sự phối hợp với Công an xã mời Y Trăng H’đớk lên để làm rõ vụ việc nhưng Y Trăng đều lẫn tránh và từ chối. Không để vụ việc dây dưa kéo dài, tổ công tác phải xuống tận nhà mời Y Trăng lên trở sở UBND xã, nhưng khi vừa thấy tổ công tác của Công an huyện đến cổng, Y Trăng đoán thế nào cũng có chuyện, lập tức hắn vội trèo lên chiếc xe 150 phân khối mới trộm được rú ga lao thẳng vào đội công tác rồi bỏ chạy, khiến đồng chí Thượng úy Phạm Xuân Trường bị té ngã phải đưa đi cấp cứu. Trước sự việc xảy ra nghiêm trọng, tổ công tác khẩn cấp báo cáo tình hình lên lãnh đạo Công an huyện, đồng thời khẩn trương điều động đồng chí Y Tá Êban - Đội phó đội hình sự - trong lúc anh đang nghỉ phép để sửa chữa lại nhà cửa đến nhận nhiệm vụ Y Tá đành phải, nói với vợ con thông cảm, nhờ anh em họ hàng đến giúp đỡ để anh trở về đơn vị. Trưa đó anh đã có mặt ở hiện trường để giải quyết vụ việc.

Để kịp thời thụ lý vụ việc, cơ quan Công an huyện Krông Ana ra quyết định thành lập chuyên án TN08-16 do đồng chí Thượng tá Lê Văn Chinh - Phó trưởng Công an huyện làm trưởng ban, Đồng chí Chinh trực tiếp chỉ đạo tổ công tác phối hợp với Công an hình sự huyện Chư Kuin cùng tham gia chuyên án. Bước đầu triển khai nhiệm vụ đã gặp khó khăn bởi chưa xác định được anh em Y Trăng Hđớk và Y Kương Hđớk hiện đang lẩn trốn ở đâu. Đây là điều tiêu tốn không biết bao thời gian, công sức của các trinh sát.

Mùa khô ở Tây Nguyên đã qua, mùa mưa lại đến, những cơn mưa rào bất chợt đổ ầm ào như trút, khiến những hồ ao cạn khô bỗng dâng đầy nước trở thành nơi cư ngụ cho đám ếch nhái kêu inh ỏi suốt đêm rát cả lỗ tai. Không những thế những đàn muỗi đói lâu ngày ùa ra như trấu, châm lấy châm để khắp cả tay chân, mặt mũi. Cuộc truy lùng Y Trăng vẫn diễn ra âm thầm lặng lẽ, tin tức về anh em Y Trăng vẫn biệt vô âm tín. Đang trong thời gian dài vắng lặng thì bỗng trinh sát nhận được tin từ quần chúng báo về: Gần đây có thấy Y Trăng H’đớk xuất hiện ở khu vực nương rẫy của buôn Sáh, xã Drai Bhăng, huyện Chư Kuin. Lập tức ban chỉ đạo chuyên án khẩn trương phối hợp với Công an huyện Chư Kuin, triển khai lực lượng truy bắt đối tượng. Để giữ bí mật, tổ công tác phải chờ khi màn đêm buông xuống mới lên đường. Quãng đường từ nhà tới địa điểm mà anh em Y Trăng đang lẩn trốn cách xa trung tâm huyện Chư Kuin hơn chục cây số, nơi đó là tiểu khu 1006, có điểm cao 554 của dãy Chư Ke Eyoch. Ở phía dưới chân đồi được người dân trồng cà phê, giữa lưng chừng đồi là cây điều, đỉnh đồi là cây keo lá tràm mơn man xanh tốt. Thời gian cứ trôi, tổ công tác cứ dầm mình trong nắng, trong mưa truy tìm Y Trăng, tên cáo già ma mãnh, hắn quá quen thuộc với địa hình rừng núi ở đây. Mặc dù ẩn náu ở trong rừng nhưng hắn vẫn thường xuyên cảnh giác và luôn thay đổi địa điểm để tránh sự truy lùng của công an. Ban ngày cũng như ban đêm, Y Trăng thường ẩn náu, nằm ngủ trên cành cây tựa như loài khỉ, vừa tránh được rắn rết vừa thuận lợi cho việc quan sát mọi sự việc diễn ra từ xa.

Để truy tìm Y Trăng Hđớk, tổ công tác phải thường xuyên trèo đèo lội suối nhiều ngày, có lúc lương thực cạn, không có cơm đành phải ăn mì tôm sống, khát thì uống nước suối nhưng anh em vẫn không quản ngại khó khăn, kiên trì đội nắng, lội mưa, nhiều người giày rách toác, dép đứt quai, chân cẳng sưng tấy. Hai đồng chí Thượng úy Nguyễn Văn Đức, và Trung úy Đặng Minh Thành phát bệnh sốt xuất huyết phải lui về tuyến sau để điều trị.

Kể từ khi việc làm của anh em Y Trăng bị phát giác, hai đứa em của Y Trăng bị công an bắt, tình hình an ninh trên địa bàn huyện Krông Ana có phần tốt hơn. Thế nhưng một ngày tháng 6, năm 2016 lại xảy ra vụ cướp xe máy ở khu vực đèo Cư Pao, xã Bình Hòa. Hai tên cướp đó chẳng phải là ai khác, đó là Y Trăng và Y Kương, chúng đã lấy một xe máy của chị Mai Thị Phương ở thôn 2, xã Quảng Điền, huyện Krông Ana, khi chị đang trên đường xuống chợ.

Vụ cướp này giải quyết chưa xong thì vụ cướp khác lại xảy ra, khiến cho Ban chỉ đạo chuyên án đau đầu. Đại úy Y Tá Êban không hề nản chí, anh động viên anh em trong tổ hãy liên tục truy lùng đối tượng, không để cho đối tượng có thời gian nghỉ ngơi lẩn trốn mãi trong rừng. Dù vậy, thỉnh thoảng Y Trăng lại xuất hiện chặn đường những người dân mỗi sớm đi làm rẫy và cướp thức ăn, nước uống của họ, không chỉ thế hắn còn hăm dọa, nếu ai mà khai báo với công an thì hắn sẽ giết chết. Những lời đe dọa của Y Trăng đã khiến cho nhân dân trong khu vực buôn Sáh hoang mang lọ sợ, đêm xuống không ai dám đi ra đường.

Để mau chóng đưa lại sự bình yên cho nhân dân trên địa bàn, tổ công tác đã tham mưu, phối hợp với chính quyền xã tổ chức phát động phong trào quần chúng tố giác tội phạm, kết hợp với việc truy lùng gắt gao đối tượng, khiến cho đối tượng ngày một vào ngõ cụt. Đúng như dự đoán, ngày 15.8.2016, nhận được tin của quần chúng Y Kương đã lén lút mò về nhà lấy lương thực, Thượng tá Lê Văn Chinh chỉ đạo tổ công tác khẩn trương triển khai lực lượng, bí mật bao vây các cửa ra vào, cầu thang lên xuống quanh khu vực nhà mẹ đẻ Y Kương. Cuộc vây bắt đối tượng diễn ra chỉ trong nửa tiếng đồng hồ đã tóm gọn được Y Kương. Qua khai thác nhanh từ Y Kương, tổ công tác đo Đại úy Y Tá Êban tiếp tục lên đường, thẳng đến nhà vợ Y Trăng Hđớk ở buôn Chóa, bao vây, chốt chặn quanh khu vực nhà ở, phòng Y Trăng chạy thoát. Trước khi bước vào nhà, Đại úy Y Tá Êban, khuyên vợ Y Trăng động viên chồng ra đầu thú để được khoan hồng, nhưng người vợ vẫn không nghe mà cố tình bao che, phản đối:

- Y Trăng nó có làm gì sai đâu, nó bỏ nhà đi đâu tôi không biết.

- Tội của nó đã rõ ràng thế mà chị còn nói không biết, chúng tôi yêu cầu chị khuyên chồng ra đầu thú để được khoan hồng, chị mà che giấu, cho Y Trăng là vi phạm pháp luật đó.

 - Y Trăng nó bỏ nhà đi đâu lâu rồi tôi không biết.

- Chị đừng cố tình che giấu, yêu cầu chị cho chúng tôi kiểm tra phòng ngủ của Y Trăng.

Nghe nói đến kiểm tra phòng ngủ, vợ Y Trăng bỗng lo lắng, lưỡng lự một hồi lâu, khiến Đại úy Y Tá Êban phải hối thúc khá lâu vợ Y Trăng mới ra mở cửa. Khi cánh cửa phòng vừa được mở ra, lập tức tổ công tác ập vào đứng chặn ngoài cửa chính, cửa phụ, còn Đại úy Y Tá Êban và ba đồng chí khác bước vào trong phòng kiểm tra khắp lượt, thậm chí cả gầm giường mà vẫn không thấy Y Trăng. Đại úy Y Tá Êban thở dài, mở điện thoại nhìn đồng hồ, lúc này đã hơn một giờ sáng. Anh lẩm bẩm trong bụng: Lẽ nào tin của quần chúng lại cung cấp sai… Y Tá Êban đã rồi định thu quân trở về, chợt linh cảm trong anh như có điều mách bảo, mình phải kiểm tra kỹ lại một lần nữa cho chắc, trước khi trở về. Trong lúc vợ Y Trăng thầm mừng chồng mình đã thoát nạn, nào ngờ nỗi mừng đó chưa được bao lâu đã bị dập tắt, khi thấy Thiếu úy Văn Hiếu, tay đang lật chiếc chiếu ra khỏi giường, tiếp theo là ánh đèn pin của Đại úy Y Tá Êban rọi xuyên qua vạt giường. Anh như không thể tin vào mắt mình, một người đàn ông cao to lực lưỡng, hai tay đang gồng lên bám chắc vào thanh giường, hai chân choãi ra như con ếch, hai bàn chân như hút vào hai má giường suốt hơn nửa tiếng đồng hồ mà vẫn không mỏi.

Giờ thì đã rõ, không có gì phải bàn cãi, Đại úy Y Tá kêu gọi đối tượng ra đầu thú, nhưng gọi mãi Y Trăng vẫn lặng câm như hến, buộc anh phải cho người tháo dỡ hẳn tấm vạt ra khỏi giường, khi đó Y Trăng HĐớk mới chịu lộ diện. Trước khi chui ra khỏi gầm giường, trong tay Y Trăng thủ sẵn một con dao Thái sắc nhọn hòng để chống trả, nếu có cơ hội là chạy trốn ngay.

Không để cho Y Trăng thực hiện ý đồ đó, Đại úy Y Tá Êban ra lệnh cho Y Trăng bỏ ngay con dao xuống, nhưng Y Trăng vẫn cố tình cần dao, buộc Đại úy Y Tá Êban phải nổ súng. Phát súng chỉ thiên làm Y Trăng giật nảy người, vội bỏ con dao rơi tự do xuống đất.

Giờ thì Y Trăng H đớk bỗng trở nên im lặng, chẳng phải cần ai to tiếng hắn cũng ngoan ngoãn chấp hành theo lệnh của Đại úy Y Tá Êban bước lên xe ô tô về thẳng trụ sở Công an huyện Krông Ana, trong lúc phía đông mặt trời trời đang rạng. Cuộc truy bắt đối tượng Y Trăng, tên cầm đầu băng nhóm trộm cướp liên tỉnh ròng rã suốt hơn 45 ngày đêm đã khép lại, trả lại sự bình yên cho nhân dân trên địa bàn.