PHÍA BÊN NGOÀI CỬA SỔ tác giả HỒNG NGỌC - CHƯ YANG SIN SỐ 334 THÁNG 6 NĂM 2020

  

Nắng chuyển đi vào một ngày trời âm u. Tôi ngỡ rằng Nắng đã kéo mặt trời đi hẳn, vì sau khi Nắng đi, thành phố luôn ngập trong màn mưa trắng xóa, mãi mà chẳng ngớt! Tôi vẫn thường ló đầu ra cửa sổ, nhìn sang ban công nhà Nắng như một thói quen. Ngày Nắng còn ở đây, ban công nhà cậu bao giờ cũng tràn ngập sắc hoa. Nắng yêu nhất là những sợi nắng mơ màng của mùa hạ và những bông hoa nở bung trên ban công vào ngày ngập nắng.

Từ căn nhà đối diện, tôi ngồi ngẩn ngơ ngắm Nắng cần mẫn chăm sóc những chậu hoa của mình. Sự dịu dàng của Nắng như xua đi tiết trời rát bỏng ngày hè. Cậu làm tôi quyến luyến mãi, tôi chỉ muốn ở lì trong phòng, nhìn về phía cậu và thầm ước thời gian sẽ ngừng trôi, ngay khoảnh khắc này. Nắng cũng thích đi dạo phố vào những ngày như vậy. Chúng tôi chỉ đạp xe vòng vòng bên bờ hồ hóng mát rồi nhâm nhi cây kem Tràng Tiền mát lịm, tiếp là ghé đến tiệm hoa Nắng thích. Tôi và cậu ấy ngồi hàng giờ trong đó, chú tâm nghe chị chủ quán giới thiệu về các loài hoa. Nhà tôi không có ban công, nhưng tôi vẫn muốn trồng và ngắm hoa mỗi ngày. Thỉnh thoảng khi đến tiệm hoa Cá Vàng cùng Nắng, tôi sẽ mua vài chậu thủy tiên, cánh hoa màu trắng muốt dịu dàng ôm lấy lớp nhị vàng. Mặc dù thích hoa nhưng tôi không chăm sóc chúng mà ủy thác trọng trách này cho Nắng. Bởi tôi tin cậu sẽ làm tốt hơn mình. Nắng vẫn thường trách tôi sao mà vô tâm thế? Vì chẳng bao giờ tôi chịu sang tưới hay tỉa cành cho chậu hoa của mình, mọi việc đều do Nắng làm. Thật ra tôi muốn tặng nó cho Nắng nhưng vì ngại nên mới viện lý do như vậy. Hoa thủy tiên biểu tượng cho tình yêu đơn phương, Nắng yêu hoa như thế, không biết rằng cậu có hiểu những gì tôi muốn gửi cho cậu không nhỉ?

Mỗi lần đi dạo về, hai chúng tôi đi trên con đường ngược nắng, những cơn gió tinh nghịch len qua mái tóc để xõa bay phất phơ. Nắng mặc váy vàng, ôm chậu hoa màu vàng và đứng dưới nắng vàng đượm. Trông cậu rạng rỡ hơn bao giờ hết. Cậu chính là ánh sáng của cuộc đời tôi!

Bởi thế khi Nắng đi, tôi mãi thấy trời luôn âm u. Người chủ mới cũng chưa dọn đến, những loài hoa trồng trong chậu sứ to mà Nắng không thể mang hết đi được cứ thế bị bỏ mặc ngoài ban công ngập nước. Chậu thủy tiên của tôi cũng dần bị ngập úng mà chẳng thể tìm thấy lối thoát cho bản thân. Nó chẳng thể di chuyển, chẳng thể theo đuổi người ta đến mảnh đất mới và chẳng thể thổ lộ được lòng mình. Ngày Nắng đi, tôi tự nhốt mình trong phòng, chậu thủy tiên mà Nắng gửi lại, tôi từ chối không nhận. Tình đơn phương của tôi, sao Nắng không giữ lấy? Tôi chỉ có thể đứng trong phòng nhìn ra phía ngoài cửa sổ, bên ban công nhà Nắng rồi thở dài. Lòng tôi buồn man mác, nỗi buồn thả rơi theo tiếng mưa rơi.

***

Những ngày mưa cuối cùng cũng đi qua, tôi mừng rỡ vì được gặp lại Nắng. Tôi vội đạp xe ra quán net gần nhà vào một buổi tối khá oi bức. Sống ở hai thành phố khác nhau, thời gian biểu của chúng tôi cũng khác hẳn. Nắng học sáng còn tôi học chiều, bởi thế chỉ có tối đến chúng tôi mới có nhiều thời gian trò chuyện với nhau. Tôi lên Facebook tìm nick Nắng, nick cậu sáng. Tôi gửi một icon mặt cười, Nắng trả lời lại, cậu hí hửng khoe rằng:

“Thành phố mới đẹp lắm, nhiều nắng hơn chỗ chúng mình ở nhiều! Dù mới đến nhưng tớ đã thích mê rồi!”.

“Thế cậu có nhớ ban công ngập nắng ngày nào không?”.

“Nhớ chứ! Nhớ cả cậu bạn chống cằm nhìn lên bầu trời của cửa sổ nhà bên nữa!”.

Suốt thời gian sau đó, mỗi khi đi học về sớm tôi đều tranh thủ ra quán net chat với Nắng. Tôi đến vào những buổi chiều nắng nhạt, những ngày trời âm u xuất hiện mưa bất chợt. Bất cứ khi nào có thể là tôi lại đến.

Ở thành phố mới, Nắng có nhiều thứ để kể cho tôi nghe hơn là ở khu phố nhỏ này. Chỗ Nắng ở trồng rất nhiều loại hoa với đầy màu sắc sặc sỡ, thành phố thì lúc nào cũng ngập ánh nắng. Nhà mới của Nắng có một cái sân thượng rất rộng, rộng hơn ban công cũ trước đây rất nhiều. Nhưng Nắng bảo cậu không thích nó lắm vì những chậu hoa Nắng mang đến chỉ trưng vừa một góc nhỏ. Khoảng sân còn lại trống hoác! Tôi hỏi Nắng sao cậu không mua thêm mấy chậu hoa nữa để đặt ở đó thì Nắng bảo: “Chẳng có ai đi cùng!”. Ừ, người mới đến bao giờ cũng cảm thấy lạc lõng. Cũng như tôi của nhiều năm về trước khi vừa chuyển đến đây, chẳng quen ai biết ai. Nhưng nhờ có cô bạn nhà bên mà tôi thấy rằng cuộc sống thật tươi đẹp.

Tôi thì chẳng có gì, ngoài việc kể cho Nắng nghe về bầu trời bên ngoài cửa sổ mà tôi nhìn thấy thay đổi như thế nào. Tôi cũng không quên động viên Nắng đừng buồn. Thời gian sẽ làm thay đổi tất cả, cậu sẽ nhanh hòa nhập cuộc sống mới và có thêm những người bạn tri kỉ của đời mình.

***

Thời gian đúng là có sức mạnh vạn năng làm mọi thứ thay đổi. Mới ngày nào chiếc giường ngủ vẫn đủ để tôi lăn vài vòng khi mẹ gọi dậy đi học mà giờ đây nó ngắn đi trông rõ hẳn. Người tôi đã dài hơn giường! Đôi bàn chân tự lúc nào đã chui ra khỏi cái màn để trở thành mục tiêu cho những con muỗi lao vào hút máu. Nắng cũng thay đổi, cậu có nhiều người bạn hơn và đã có cả anh-lớp-trên ấy. Nắng kể về họ với một niềm say mê, tôi cũng thấy mừng thay cho Nắng, vì cậu không còn buồn như trước nữa. Chỉ có điều mỗi khi cậu nhắc đến anh-lớp-trên, tôi lại chẳng muốn nghe, chỉ ậm ừ trả lời Nắng cho qua chuyện. 

Chiều hôm ấy tan học sớm, tôi dắt xe ra cổng trường khi nắng vẫn còn rền rĩ trên bầu trời và nhả xuống tán phượng già những ánh vàng chói chang. Tôi hí hửng ghé vào quán net, như mọi khi, Nắng vẫn kể cho tôi nghe nhiều điều, cùng cả cái tin dữ ấy:

“Hôm nay tớ nhận được lời tỏ tình của anh lớp trên!”.

“Cậu có thích anh ấy không?”.

 “Cũng có”.

Tôi chẳng hiểu mình đã nghĩ gì mà cảm thấy giận Nắng nhiều vô kể. Tôi giận cậu ấy và cả anh-lớp-trên kia nữa. Sự thật là chúng ta luôn cảm thấy khó chịu khi ai đó giành lấy người mà ta yêu thương, ngay cả khi họ không thuộc về ta. Tôi tắt máy, đứng phắt dậy ra về, anh chủ tiệm net ngạc nhiên nhìn tôi:

- Sao nay về sớm thế? Anh thấy mọi khi mày cứ ngồi lì mãi không chịu về, có lúc còn cười ngẩn ngơ nữa cơ mà? Chia tay bạn gái à?

Tôi lắc đầu, cười buồn rồi dắt xe đạp ra về. Tôi vẫn đi trên con đường ngược chiều với nắng năm nào khi mà tôi đi mua hoa cùng cậu. Nắng ngược lối về chiếu vào mắt tôi. Cay xè!

***

Sau hôm ấy tôi không thường xuyên đến quán net sau giờ tan trường nữa. Trống vừa đánh tôi đã đạp xe đi thẳng về nhà, đóng cửa phòng, nằm trên giường, rồi hướng mắt ra phía ngoài cửa sổ. Hình như nhìn sang ban công nhà bên đã là một thói quen khó bỏ của tôi. Trước kia tôi hay quan sát nó vì ở đó có hình bóng của một người con gái. Nhưng bây giờ Nắng đã không còn sống ở đây nữa, và cậu cũng đã có chàng hoàng tử của đời mình. Nhưng chẳng hiểu sao tôi vẫn luôn ngó sang để chờ đợi một ngày nào đó Nắng về, mặc dù biết rằng nó không thể xảy ra.

Vừa thấy nick tôi bật sáng, Nắng đã gửi tin nhắn:

“Dạo này cậu bận hả? Vì tớ không thấy cậu trả lời tin nhắn”.

“Ừ. Bận học”.

Dần dà tôi tự tìm kiếm cho bản thân mình những lí do để bận nhiều hơn. Tan trường tôi đi đá bóng, tối đến tôi đi dạo quanh phố, ngồi ăn kem một mình ở bờ hồ,... Về đến nhà thì tôi ngồi học bài cho thời gian trôi qua hết ngày. Buồn nhất là những ngày trời đổ mưa, nó làm tôi không đi đâu ra khỏi nhà được. Tôi ở lì trong phòng và ánh mắt lại vô tình hướng về phía ban công nhà đối diện. Ban công cũng thay đổi thật nhiều. Mấy chậu hoa của Nắng đã bị họ dọn đi. Người mới đến là cặp vợ chồng trung niên. Họ sửa sang lại lầu một của căn nhà để mở một lò rèn tại gia nhỏ. Cái ban công ở tầng hai cũng bị họ chất chứa đống đồ đạc lỉnh kỉnh. Tiếng sắt thép va vào nhau làm ồn cả khu phố, nó gây ảnh hưởng đến mọi người xung quanh. Tôi không thích điều đó nên khó chịu đóng chặt cửa sổ và kéo rèm lại để âm thanh không thể chui tọt vào phòng mình.

Nhưng tôi đã quen nhìn sang bên đấy rồi, mặc dù Nắng không còn ở đây. Nắng ghét nhất ngày mưa vì những ngày đó cậu không thể ra ban công ngắm chậu hoa yêu thích của mình ngập trong sắc nắng. Lúc ấy cậu sẽ ngồi ủ rũ, tay chống cằm nhìn ra xa màn mưa, và ánh mắt hai chúng tôi giao nhau ở đó. Hoặc là Nắng sẽ ngại ngùng quay đi chỗ khác, hoặc là tôi sẽ vờ ngước lên bầu trời, tay thì mân mê ô cửa kính viết mấy chữ linh tinh. Cả hai chúng tôi đều mong ngày nắng lên để được tung tăng dưới phố. Giờ đây tôi cũng thèm khát cái nắng ấy, tôi muốn trốn tránh cơn mưa như trốn tránh cậu.

***

Thời gian trôi qua nhanh thật, mới đây mà một mùa nắng hạ nữa đã đến. Hôm nay là một ngày nắng đẹp. Ở trong phòng, tôi chồm người ra, nửa thân phía trên như lọt hẳn ra ngoài khung cửa. Mọi thứ có vẻ dễ chịu hơn khi được đón nắng vừa lên sau cơn mưa. Tôi bật nhạc từ chiếc máy nghe nhạc cũ, nhạc chạy rè rè hết bài này qua bài khác. Đó là những bản nhạc mà tôi và Nắng cùng yêu thích. Mỗi lần vào quán net tôi đều tải nó về thẻ nhớ, đem về nhà bỏ vào cái máy này. Tôi không dùng máy tính hay điện thoại ở nhà nên lúc nào không được trò chuyện với Nắng, tôi lại mở lên nghe để cảm nhận rằng chúng tôi đang ở gần nhau.

“…Khi yêu ai rồi
Chẳng cần biết bên ngoài nắng to hay là mưa rào
Chỉ cần biết phải chạy rất nhanh tới nơi có người mình thương…”.

Mùa nắng hạ năm nay, nắng đẹp quá! Nắng cứ lung linh, rực rỡ sống. Có thể nắng hạ không được người ta thương nhiều như nàng nắng xuân trong trẻo, cô nắng thu dịu dàng, được người người khao khát mỗi độ đông về nhưng nắng hạ có nét đẹp riêng của nó và không gì có thể thay thế được. Tôi yêu màu nắng ấy, nhìn bầu trời vàng ươm sắc nắng, tôi càng nhớ về cậu hơn. Nỗi nhớ cứ gặm nhấm trái tim tôi làm nó hao mòn theo tháng năm và cứ ngày một dâng lên tận mí mắt. Lúc này nếu ra đường mà bắt gặp cô gái nào mặc váy màu vàng, có lẽ tôi sẽ nhận là Nắng mà chạy tới và ôm chầm lấy họ mất!

Tôi thích nắng, điều đó là sự thật. Nhưng tôi không thể ép buộc nắng phải thích mình. Nắng không chỉ của riêng ai, nắng hào phóng lắm, nàng nắng ấy trải rộng khắp cả không gian, bao trùm cả vạn vật và luôn đi bên cuộc đời của mỗi người. Và cô bạn Nắng của tôi, chúng tôi có thể sẽ không bên nhau như tôi hằng mong ước, nhưng vẫn mãi là bạn của nhau mà nhỉ? Cậu sẽ cũng như màu nắng, sẽ luôn đến bên cuộc sống của tôi.

Tôi đạp xe ra quan net ngay sau đấy, nick Facebook của Nắng đang sáng. Tôi mở hộp thư lên, có rất nhiều tin nhắn Nắng đã gửi cho tôi trong thời gian tôi đã trốn tránh cậu. Tôi soạn tin nhắn đến cậu, trong lòng lo rằng không biết Nắng có trách cứ tôi hay không:

“Nắng này, trời hôm nay đẹp lắm! Nhìn ra bên ngoài cửa sổ, tớ luôn nhớ về cậu da diết. Tớ thật ích kỉ quá nhỉ, khi mà cứ muốn giữ mãi màu Nắng cho của riêng mình. Tớ chỉ biết nghĩ cho bản thân, chỉ mong những điều tốt đẹp thuộc về mình nhưng chẳng chịu suy nghĩ tới cảm xúc và tương lai của ai khác. Nhưng mà ngày hôm nay tớ nhận ra rằng Nắng luôn luôn bên tớ. Thật lòng xin lỗi cậu - Nắng nhé! Nếu được gặp lại cậu, tớ sẽ sẵn sàng dạo phố với cậu. Ta sẽ cùng ghé vào tiệm hoa Cá Vàng và mua những chậu hoa màu mà cậu thích nhất. Được không Nắng?”.

Tôi nhấn nút gửi, ngay lập tức đã thấy Nắng seen. Như thể Nắng luôn bật sáng nick để chờ tin nhắn của tôi.

Ngoài kia, nắng vẫn lan tỏa cả nền trời. Tình đơn phương của tôi, xin gửi lại qua ô cửa sổ ngập nắng hôm nào!

LÀNG CỦA CHA TÔI tác giả NIÊ THANH MAI - CHƯ YANG SIN SỐ 334 THÁNG 6 NĂM 2020

 

 

Mẹ không muốn tôi về làng của cha. Nhưng mẹ không thể ngăn cản. Đó là ước nguyện của cha lúc ông nằm trên băng ca của bệnh viện.

…

Tôi quay về làng, nơi cha sinh ra. Và là nguồn gốc của tôi. Một mình. Ba lô màu rêu có nhiều dây nhợ chằng chịt, phéc ma tuya. Tôi mang một đôi giày thể thao đắt tiền, giày không làm đau chân. Nhưng chắc chắn sau chuyến đi này tôi không thể mang chúng khi ra phố và ngạo nghễ trên chiếc xe trắng to uỳnh và đắt tiền của mình nữa.

Tôi lên một chiếc ô tô trắng cũ kỹ và xộc xệch. Khi xe ôm cua, ghế xô vào nhau sòng sọc. Tôi suýt ngã vào người gã thanh niên ngồi cạnh. Gã hơi nhíu mày và so vai lấy lại tư thế ban đầu.

Tôi hỏi người lái máy cày có về làng Bun của cha tôi không. Gã lái xe gật đầu. Ánh mắt thiện cảm và ngưỡng mộ. Tôi nổi bật giữa người khác về làng. Họ có vẻ nhếch nhác. Những bà già vấn những chiếc khăn sặc sỡ trên đầu, da mốc thếch, đi chân đất. Hai ba cô gái áo vàng áo xanh. Vài đứa trẻ con nhìn tôi e dè. Mắt chúng trong nhưng áo quần lại bẩn và quăn queo với hàng vạn nếp gấp. Tôi nhìn thấy những ngón chân họ bám chặt xuống sàn xe như bám chặt trên nền đất ướt. Những chiếc gùi để ngổn ngang. Tôi nhìn thấy cái lược màu hồng ló ra từ bịch ni lông màu đen, cả gói băng vệ sinh rẻ tiền. Họ có vẻ nâng niu chúng. Hình như họ đi chợ phố về. Tôi nép người đứng tựa vào thành xe. Lạc lõng. Trở về đây là tôi đã lạc lõng rồi. Cha tôi từ bỏ chốn này mà không hề tiếc nuối đấy thôi.

Những người xung quanh tôi nói chuyện rôm rả. Tôi chẳng hiểu gì về thứ tiếng địa phương ấy. Tự dưng tôi thấy xấu hổ. Vì cũng mang dòng máu của họ. Nhưng tôi chẳng biết gì. Một chữ cũng không mường tượng được. Bọn bạn vẫn cười vào mũi tôi. Tôi cũng cười thầm vì thấy sao mình kém cỏi đến thế.

Không ai hỏi tôi về đâu. Không ai hỏi tôi đến nhà ai.

Nhưng tất cả bọn họ đều nhìn tôi.

Những cái nhìn hiếu kỳ và tò mò. Nhưng khi tôi nhìn thẳng vào mắt họ thì tất thảy đều quay sang nơi khác.

Tôi thấy lẻ loi khi tìm về nơi cha đã ra đi.

***

Tôi đến nhà bà dì của cha.

Bà dì đón tôi bằng nụ cười. Có vẻ như nụ cười ấy gượng gạo. Bà chưa bao giờ gặp tôi. Nhưng có lẽ nhìn thấy tôi là bà nhận ra ngay. Tất cả mọi người đều bảo tôi giống cha như tạc. Bà kéo tôi vào nhà và ấn vai ngồi xuống. Trong nhà có sẵn vài người già. Họ hút thuốc bằng cái tẩu xám đen. Từ trong chiếc tẩu ấy những lọn khói mờ mờ tuôn ra và hơi khét. Khi tôi ngồi xuống chiếc chiếu trải giữa nhà, giữa đám đông, bà nắm lấy bàn tay mềm và trắng của tôi, giấu chúng giữa những ngón tay run run nhăn nheo, cáu bẩn. Kỳ lạ thay, tôi cảm nhận được chúng ấm áp!

Tôi nhìn thấy sự tò mò trong đáy mắt có nhiều nếp nhăn của mọi người xung quanh. Bà dì nói một tràng tiếng Êđê. Có lẽ bà giới thiệu tôI (Tôi thấy họ gật đầu lần nữa. Nhưng có người trong số họ lắc đầu, xua tay).

Cha tôi không được đón nhận ở nơi đây. Bà dì bảo thế.

***

 Cha đi bộ đội khi 17 tuổi.

 Tất cả những người trong nhà đều khấp khởi chờ ông trở về. Họ để dành cho ông một cô gái xinh đẹp và giỏi giang. Cô ấy đến nấu cơm ở cái bếp lửa giữa nhà. Giã gạo dưới gầm sàn cùng những đứa em của cha.

Nhiều năm sau, cha trở về làng và dắt theo mẹ của tôi.

Mẹ gót chân trắng. Áo dài. Mẹ hét lên ôm cứng lấy cha khi con heo thả rông chạy xồ tới và dúi cái đầu lấm đất vào mông. Cô gái của dòng họ chọn lựa khóc ròng khi cha dìu mẹ bước lên cầu thang bảy bậc. Cô ấy bỏ chạy. Mẹ theo cha vào nhà, không ai ra mời người con gái lạ ngồi xuống chiếu.

Mẹ ở nhà cha hai ngày. Hai ngày ra vào như cái bóng. Không ai nói chuyện. Họ chỉ nhìn mẹ bằng ánh mắt trách hờn.

Rồi ba ngày, cha dắt mẹ rời khỏi làng. Đi mãi. Chừng ấy năm và không quay lại lần nào.

Bà dì nhìn vào mắt tôi. Tôi dám chắc rằng bà ấy tìm trong mắt tôi có chút gì còn mùi rừng núi để nhận làm cháu hay không. May. Tôi vẫn được bọn bạn khen có đôi mắt đẹp, rất đặc trưng. Cô em gái kéo tay tôi. Thì thầm bằng giọng lơ lớ. Tôi không hỏi han gì, cứ thế theo chân nó. Tôi không muốn ngồi đối diện với bà dì và nghe bà ấy trách móc người cha bạc bẽo của mình.

Din đưa tôi xuống suối. Nước suối mát và ngọt. Tôi cởi khuy áo và khoát nước lên cổ, lên ngực. Khi ngẩng lên thấy con bé nhìn tôi chăm chú.

- Sao? Ngạc nhiên à.

- Không, em không ngạc nhiên. Chị trắng quá.

- Thì sao? Mẹ tao là người Kinh. Tao giống mẹ. Tao mang dòng máu của cha. Thế thôi. Nhưng mày cũng trắng đấy thôi.(Tôi nhận ra nó còn trắng hơn cả tôi. Mịn màng và xinh đẹp hơn tôi).

- Mẹ chị có hạnh phúc không?

- Có. Mày hỏi làm gì? Hay mày giống những người trong làng muốn gia đình tao bất hạnh.

Din yên lặng. Tôi nhận ra mình hơi nặng lời. Tôi xin lỗi nó. Con bé cười. Bảo không sao. Nó hiền lành thật. Nếu là tôi, tôi sẽ nhảy xổ vào và túm tóc đứa nào nói với mình bằng cái giọng như thế.

Nó đi lên đồi một mình. Đất trên đồi sục đỏ. Dưới chân lạo xạo lá mục. Tôi nhìn thấy cả cánh đồng bông lau trắng phất phơ trên triền đồi. Tôi bảo con bé:

- Đẹp nhỉ!

- Khô khan và cằn cỗi thế mà chị bảo là đẹp. Sớm muộn gì người ta cũng đốt nơi này. Tất cả mọi thứ đều thành tro thôi.

Tôi ngơ ngác:

- Sao người ta lại đốt thành tro?

- Người ta trồng cây ở đây. Nguồn sống của người làng mình đấy.

Băng qua đồi, Din dắt tôi đến vùng cây rậm rạp. Những cành mây dài khẳng khiu, gai chi chít. Con bé lách người khéo léo vít cành và ngắt ngọn mây cho vào gùi. Vẻ mặt hớn hở. Tôi hỏi bâng quơ:

- Hái về làm gì?

- Về đãi chị chứ làm gì. Quý lắm đấy nhé. Ngon. Nhưng không biết chị có ăn được không, hơi đắng.

Bất giác tôi nhận ra lâu lắm rồi mình không có cái vẻ hớn hở như thế.

Từ trên đồi cao, tôi thấy mình lạ lẫm. Cảm giác rất lạ. Hình như đứng ở đây, tôi gần với bầu trời, những đám mây bồng bềnh và trắng xốp dường như với lên là chạm được. Sống giữa thành phố, quanh quẩn với những con phố đông, những con đường tràn ngập xe cộ, lúc nào kín mít với khẩu trang, tôi không biết rằng khi làn gió mơn man trên da mặt lại dịu dàng đến thế.

Con bé đưa tôi vào một quán trên đường về nhà. Quán gỗ xập xệ ở bên đường. Vài túi bánh, bịch bột ngọt nằm chơ vơ trong góc tủ cáu bẩn và cũ kỹ. Mọi thứ trong quán đều rất cũ như thể của mười năm về trước. Cả người đàn bà ngồi ở bậc cửa đang hút thuốc trong chiếc tẩu đen. Người đàn bà ngước lên khi chúng tôi bước vào quán. Nhưng chỉ nhìn chứ không đứng lên.

Din mua hai cái bánh tráng và mười ngàn rượu trắng. Hai người nói chuyện bằng tiếng Êđê. Líu ríu như chim hót. Con bé bật cười khanh khách. Cái cách của nó không phải với người dưng mà như kiểu nói chuyện với người nhà. Người đàn bà lướt mắt qua tôi. Tôi nhận ra đó là một đôi mắt sũng nước và khá đẹp.

- Hồi trước bà ấy đẹp đúng không?

Tôi hỏi Din khi đi khỏi quán cũ kỹ chừng hai mươi bước chân. Con bé đứng lại, mỉm cười:

- Nếu hồi trước không có mẹ chị, bà ấy đã là vợ của ba chị đấy.

- Ra thế.

Tôi gật gù. Thì ra người phụ nữ dòng họ dành cho cha tôi vẫn còn ở làng. Nhưng già nua và cũ kỹ quá. Vẻ lam lũ của người đàn bà ấy làm tôi thấy chạnh lòng.

Khi cha tôi bỏ làng đi. Cả dòng họ đều thấp thỏm sợ người nhà cô gái đã chọn bắt vạ. Gì thì gì, ai cũng biết nhà mình ưng bụng. Chân đã bước lên cầu thang, tay đã nấu cơm, chặt củi, con nít khóc thì bế, người già đau thì chăm. Người ở xa đến chơi cứ tưởng con gái lớn trong nhà. Vậy mà người về nhà, làm vợ lại là cô gái người Kinh lạ hoắc.

Chỉ có điều nhà cô gái không bắt vạ. Cô xin làm con nuôi trong nhà. Ngủ chung với mí của cha trên chiếc giường chật, mùng mền treo tòng teng. Sáng dậy từ lúc trời còn tờ mờ tối, lục cục nấu cơm, đun ấm chè xanh. Khi trời hơi hửng sáng đã mang gùi, dắt bò lên rẫy. Đến tối mịt mới về. Lúc nào cũng cun cút.

Người đàn bà ấy không bắt chồng.

Cả dòng họ không nhìn. Sao lại không bắt chồng. Sao lại ở nuôi bà già và hai đứa em gái nhỏ của người từ chối mình. Người đó sẽ không về làng nữa. Mà dù có về cũng không bao giờ là người của mình. Nhưng chẳng ai làm người đàn bà ấy nhíu mày. Chỉ cười. Lầm lũi đi từ nhà trước ra nhà sau, thoáng là mất hút sau rặng cây xa tít.

Tôi tự đến quán cũ kỹ bên đường một mình.

Hai cái bánh tráng. Mười ngàn rượu. Bà dì dặn thế. Người đàn bà lướt qua mặt tôi, hơi dừng lại ở đôi mắt đang tò mò.

- Ngày xưa bác biết cha cháu đúng không ạ? Cháu là con gái Y Thuyn.

Tôi bắt chuyện, bà chỉ hơi lắc đầu. Rất khẽ. Bà đưa cho tôi những thứ đã mua và nhận tiền bằng bàn tay nhăn nheo. Tự dưng tôi thấy lòng dâng lên thứ cảm giác rất lạ, như với một người trong ngôi nhà có cầu thang bảy bậc của bà dì tôi.

Khi về đến nhà, tôi nhìn thấy Din đang nói chuyện với một anh chàng trạc tuổi. Con bé thật lạ, lúc nào cũng ríu ran như chim rồi cười khanh khách. Nếu có một mình nó sẽ hát. Thậm chí có lúc tôi thấy nó nhún nhảy, kể cả khi dắt bò vào chuồng. Tiếng hát nó cứ lanh lảnh khắp nhà.

Vừa thoáng thấy tôi, Din reo ầm lên:

- Chị, anh Y Thiên. Bạn em. Anh ấy hỏi thăm chị.

Tôi hơi gật, ngạc nhiên vì sao anh chàng lạ hoắc có nước da nâu sẫm lại hỏi thăm mình. Tôi chỉ mới đến làng được hai ngày. Chàng trai lạ nhìn tôi chăm chú bằng cái nhìn thiện cảm.

- Chị đẹp thật. Có lẽ chị giống mẹ chị hơn đúng không?

Din bật cười khi thấy mặt tôi ửng đỏ và bối rối.

- Chị đừng ngạc nhiên, anh ấy con trai bác H’Lun chỗ quán mình mua rượu.

Ra thế, Mọi người ở buôn hình như biết tôi. Chỉ có tôi là không biết ai cả. Mọi người vẫn chăm chú nhìn về phía tôi khi tôi theo Din ra khỏi nhà. Din kể miên man về anh chàng ban chiều. Kể chán nó lại mơ màng nhìn ra cửa sổ. Tôi nghĩ nó đang yêu. Thì ra Y Thiên là đứa con trai được người đàn bà nhận nuôi trong một lần lên bệnh viện tỉnh chăm mí. (Chỉ có điều là không bao giờ cha được thông báo về những cuộc đau ốm của mí mình. Phải chăng đó là sự trừng phạt của dòng họ cho cha vì đã rũ bỏ quê hương).

…

Y Thiên đến lúc tôi vừa tỉnh dậy, anh ta đưa tôi một chiếc túi thổ cẩm dệt tên tôi bằng nụ cười lấp lánh:

- Của mí em gửi cho chị. Mí em dệt đấy. Biết đến khi nào chị sẽ quay lại buôn mình đâu nên mí em dệt suốt mấy ngày nay.

Tôi không nghĩ mình sẽ dùng đến chiếc túi thổ cẩm đeo chéo có dệt tên mình. Nhưng bỗng nhiên tôi thấy mắt mình ngấn ngấn nước. Tự dưng nhớ bàn tay chằng chịt vết nhăn ở quán bên đường sặc sụa bụi, đôi mắt lơ đãng và sũng buồn của người đàn bà ấy.

Bất chợt, tôi thấy giận cha.

Ông đã vô tình tước mất cả tuổi xuân của người đàn bà ấy. Nếu là tôi, mà cũng có thể là mẹ, mọi việc có thể đã khác. Bao nhiêu năm cha không có chút tin tức nào về buôn và người làng. Ông không về làng suốt bao nhiêu năm. Tôi đã nhìn thấy những hôm ông thẫn thờ ngồi bên bậc thềm, nhìn mông lung phía xa lắc. Mẹ không bao giờ nhắc đến quê nhà của cha, bất cứ ai hỏi thăm về nơi ấy, mẹ đều gạt phắt. Mỗi khi cha nhắc về vùng đất xa xôi ấy, mẹ lại bỏ cơm, nước mắt ngắn dài. Mẹ sợ nếu để ông quay về, bùa ngải sẽ níu cha lại, bỏ mặc mẹ và đứa con gái duy nhất.

Bà dì siết nhẹ tôi trong lòng bàn tay nhăn nheo. Ấm hơn hôm nào tôi vừa ngồi xuống chiếu. Bà dặn tôi nhớ thỉnh thoảng quay về thăm. Din nhét vào giỏ tôi đủ thứ, thậm chí nó cẩn thận cột theo túi đọt mây vừa hái lúc sáng. Din bảo, đọt mây mới ăn thì đắng và nhẫn nhẫn nhưng vào miệng rồi thì ngọt đến đầu lưỡi. Chị không quen ăn đồ ăn miền núi dân dã nhưng biết đâu ăn vài lần sẽ nghiện như Din thì sao.

Din chở tôi ra thị trấn để bắt xe về thành phố. Nó gửi gắm tôi trên chiếc xe trắng cũ kỹ dạo nọ. Đã có ba bà già đội khăn sặc sỡ ngồi sẵn. Họ nhìn tôi với ánh mắt tò mò, bàn tán bằng ngôn ngữ bản địa. Tôi thấy mắt Din ngấn nước.

Tôi quay về thành phố. Ồn ã. Chợt bần thần. Cha quay về với đất, nhưng linh hồn cha sẽ về chốn nào? Ở lại thành phố ồn ào với mẹ và tôi. Hay linh hồn cha vượt qua những con đường rập rờn hoa quỳ vàng rực, quay về nơi này. Tôi cũng không rõ nữa.

 

BUỔI CHIỀU VỚI TIẾNG THỦY TINH VỠ tác giả QUỲNH NHI - CHƯ YANG SIN SỐ 334 THÁNG 6 NĂM 2020

 

Ly thủy tinh trên bàn rơi.

Tiếng rơi vang như tiếng chuông, đánh bật lên sàn bếp, vỡ. Từng mảnh vụn văng ra to nhỏ không đều, vài mẩu li ti lấp lánh trong nước. Vệt nước chảy dài đến tận chân Huyên, buôn buốt. Ly nước Huyên vừa nhấp môi.

Cánh cửa đánh sầm, tiếng bước chân vội vã. Huyên lặng lẽ nhìn những mẩu thủy tinh đang sáng lên trong ánh nắng chiều, lung linh huyền ảo. Huyên đứng yên lặng bên bồn rửa bát, hai tay vẫn trắng bọt xà phòng, nghe tiếng bước chân xa dần, tiếng xe lên ga, nổ máy. Huyên tiếp tục cọ những bát đĩa bẩn, nhặt từng mầu thức ăn thừa, bữa trưa của người đàn ông còn dang dở, chắc Huyên nấu không vừa miệng. Huyên nhìn mấy lá xà lách cong queo co lại trong nước sốt thịt, nhăn nhúm như mảng da bị lột. Huyên chậm rãi ăn.

Một ít bã cà phê rơi xuống mẩu thủy tinh vỡ. Huyên nhặt mẩu be bé ấy lên, nếm vị bã cà phê, hơi đắng. Huyên rửa sạch mẩu thủy tinh, giơ lên ánh sáng của buổi chiều tà, bầu trời hình tam giác qua mảnh vỡ ấy đỏ ối hoàng hôn, mặt trời như trái táo rơi cuối chân trời, trái táo đỏ mà nàng Eva đã dụ dỗ Adam, trái táo mầu nhiệm. Mảnh thủy tinh có cạnh sắc mỏng, Huyên di di thử đầu ngón tau lên cạnh mảnh vỡ, rồi với tay lấy một trái táo trên bàn, dùng mảnh vỡ cứa nhẹ, một đường sắc lẻm chạy quanh trái táo. Huyên cắn trái táo đỏ, ngập nước qua kẽ răng, chảy dài xuống cổ. Huyên đứng nhìn đêm buông với vị táo ngấu nghiến, ứa nước.

Ăn xong trái táo chiều vừa tàn, Huyên rửa sạch mẩu nhỏ thủy tinh đặt riêng cạnh chậu hồng tú cầu trên tủ bếp.

Huyên nhìn đồng hồ, chuẩn bị bữa tối. Trong võng mạc Huyên hiện ra hình ảnh ngày đầu tiên hẹn hò, họ đã có một bữa tối thịnh soạn trên sân thượng một nhà hàng giữa trung tâm thành phố. Có phải Huyên chọn người đàn ông này vì anh ta dẫn Huyên lên khách sạn chứ không ngồi lề đường với hàng quán khói bay mù mịt tiếng xe ồn ào? Chắc chắn không, vậy tại sao Huyên chấp nhận cuộc sống này chừng ấy tháng năm? Huyên không biết, không muốn biết, vì có biết nguyên nhân cũng chẳng thay đổi được kết quả, như buổi chiều nay, chiếc cốc vỡ vụn, tan tành dưới chân Huyên.

Âm thanh của gian bếp luôn là những giai điệu an ủi Huyên, như những bữa cơm giản đơn của ngoại bên chái bếp nơi khu tập thể ngày Huyên còn bé. Chỉ với mấy cọng rau dại và vài cây nấm mối mọc nhu nhú sau mưa, ngoại đã có bữa cơm ngon ngọt mát lành nhất mùa hè. Chính vì thế mà Huyên yêu gian bếp nhỏ, nên sau bữa ăn trên sân thượng lấp lánh ánh đèn, Huyên đã vào bếp nấu cơm cho người đàn ông mới dẫn Huyên đi ăn một lần, leo tận tầng ba. Mọi sự kết nối giữa đàn ông và đàn bà trên thế gian này đều không thể lý giải, như cảm giác muốn bao bọc người đàn ông ấy vào gian bếp thơm gia vị của mình, Huyên không biết là lẽ tại sao. Chỉ đơn giản Huyên muốn bước vào một gian bếp, một không gian an toàn dành cho người đàn bà, một nơi chốn ấp ôm che chở.

Khi những thanh âm nhỏ dần thì hương vị thoảng lên, Huyên hít thật sâu những chua cay mặn ngọt, tắt bếp, lau sạch bát đũa, không một tiếng động. Với Huyên, gian bếp nên chỉ có tiếng thức ăn sôi ùng ục, tiếng rau dưa va quyệt vào nhau, tiếng thịt săn tái trên mặt chảo. Và nhất là trong gian bếp của Huyên, không hề có tiếng đổ vỡ, như chiều nay.

Huyên dọn bàn, một bữa cơm ấm cúng sắc màu hài hòa, một chai rượu đỏ.

Huyên nhìn đồng hồ, bước vào nhà tắm xả nước trong bồn, ngâm mình giữa đám bọt bồng bềnh. Bọt xà phòng vỡ bung từng hạt nước lên da mặt. Huyên chà sạch cổ tay, cứa nhẹ. Vết cứa ban đầu màu hồng hồng, rồi chuyển dần sang đỏ, màu đỏ di chuyển từ cơ thể huyên ra ngoài không khí, bò trườn trên da. Huyên mút sạch, và cứa, những động tác nhẹ nhàng như cắt những miếng táo mỏng, và Huyên nếm vị máu như nhai táo, ngon lành.

Bọt xà phòng chuyển dần sang màu đỏ, trào ra sàn nhà tắm. Huyên nhìn đám bọt qua mẩu thủy tinh, đỏ như ánh chiều, thấy mình đang bay về phía tà dương, màu máu và màu mặt trời cùng cuộn thành hình xoắn ốc vần vũ như một cơn lốc cuốn Huyên trôi vào một khoảng không rất nhỏ, một khoảng hình tam giác trong veo của mẩu thủy tinh vỡ, rồi chúng lại rơi, vỡ ra li ti từng tinh thể nhỏ như tuyết. Huyên cười trong veo như tiếng đá lanh canh trong ly cà phê mỗi sáng, Huyên vẫn tự hỏi mình tại sao chỉ thích uống cà phê trong ly thủy tinh, nhưng mãi rồi vẫn không có câu trả lời, cho đến chiều nay. Khi nghe thanh âm của chiếc ly rơi vỡ, riếng từng mảnh thủy tinh nảy trên san nhà, một điều gì đó như vỡ òa, như bật tách một công tắc trong căn phòng tối mà bao lâu nay Huyên mò mẫm. Huyên tự hỏi, nếu chiếc ly làm bằng gốm, bằng sành hay nhựa hay bất cứ một vật liệu nào khác, sẽ không có được sự sinh động để báo hiệu một cuộc rơi chạm đất, một đường bay hạ cánh, một sự nguyên lành bị cào xé toang hoang. Có lẽ, từ giây phút đầu tiên chuẩn bị những vật phẩm cho cuộc sống chung, Huyên đã chọn ngay chiếc ly ấy như dè dặt một sự dự báo mơ hồ, như sẽ có một tiếng rơi vang của buổi chiều nay, âm thanh trong veo mới lộng lẫy làm sao.

Huyên nhắm dần đôi mắt dịu dàng, nhớ lại dòng nước quấn lấy đôi bàn chân cùng tiếng ly thủy tinh vỡ toang trong nắng chiều.

Gian bếp ấm còn nồng hương vị bữa ăn, Huyên chọn nấu những món người đàn ông rất thích. Người đàn ông mở cửa bước vào tươi cười với bó hồng nhung đỏ ôm trong tay.

Vẫn phải ăn bữa tối mà.

 

PHÁT HIỆN, BỒI DƯỠNG CÁC MẦM NON VĂN CHƯƠNG ĐẮK LẮK tác giả BÙI MINH VŨ - CHƯ YANG SIN SỐ 334 THÁNG 6 NĂM 2020

Gần 30 năm qua, Hội Văn học - Nghệ thuật Đắk Lắk đã tích cực, chủ động phối hợp với Sở Giáo dục - Đào tạo và Tỉnh Đoàn thường xuyên mở lớp bồi dưỡng sáng tác cho lứa tuổi thiếu nhi qua các trại Hạ Xanh; đặc biệt hơn là Trại  Hương Rừng dành cho thiếu nhi các dân tộc thiểu số. Trên bình diện cả nước, chưa có huyện nào duy trì tổ chức trại sáng tác thơ văn cho các mầm non văn chương ở lứa tuổi Trung học cơ sở và Trung học phổ thông như huyện Chư M’gar. Các trại sáng tác này đích thực là sân chơi tinh thần lành mạnh, bổ ích, nơi ươm mầm các tài năng trẻ văn học ở địa phương.

Các trại sáng tác trên đã thu hút hàng trăm em đam mê văn chương trong dịp nghỉ hè hàng năm, được các văn nghệ sĩ có tên tuổi ở tỉnh nhà truyền cảm hứng sáng tạo, hướng dẫn các em sáng tác, tạo điều kiện tốt nhất cho các em thâm nhập thực tế, tập viết (thơ, văn…); sau đó tập hợp, biên tập, chọn những tác phẩm tiêu biểu in thành sách. Trong môi trường ươm mầm vừa qua, nhiều tên tuổi đã để lại dấu ấn qua tác phẩm văn học đã công bố của các  tác giả Niê Thanh Mai, H’Siêu Byă, H’Xíu Hmok…

Có lẽ, điều dễ nhận ra là thời gian tổ chức trại quá ngắn, bình quân từ 5 đến 7 ngày, ví thử ngày thứ nhất, các em nghe và trao đổi về thơ, làm thế nào để viết một bài thơ hay; ngày thứ hai về văn xuôi (truyện ngắn, tùy bút, đoản văn); ngày thứ ba trao đổi về các phương pháp cơ bản sưu tầm văn hóa dân gian Tây Nguyên, ngày thứ tư các em đi thâm nhập thực tế (trong tỉnh, nếu đi ngoài tỉnh như Đà Lạt, Nha Trang... ít nhất phải hai ngày); thời gian còn lại dành cho các em ngồi sáng tác hoặc sửa bài tại chỗ, các văn nghệ sĩ trao đổi những bài mẫu, chưa kể đến việc tổ chức lễ khai mạc, tổng kết, liên hoan chia tay. Chừng ấy thời gian là rất ngắn, không đủ để các em hình dung, viết và hoàn thiện một truyện ngắn!

Trại sáng tác tạm thời kết thúc, các em lại trở về với việc học tập ở trường và lao động chân tay, thời gian dành cho văn chương ngỡ chừng bỏ ngỏ. Vậy, việc phát hiện, thu hút và bồi dưỡng các tài năng trẻ như thế nào để các em gắn bó và đam mê văn chương là điều không thể nói là tuần này, tháng kia.

Có thể khẳng định rằng, phát hiện, bồi dưỡng các tài năng trẻ trong lĩnh vực văn chương không thuộc chuyên môn, nghiệp vụ của tổ chức Đoàn và ngành Giáo dục - Đào tạo, mà trước hết và cuối cùng chắc chắn Hội Văn học Nghệ thuật phải đảm đương nhiệm vụ này.

Vậy, phát hiện các tài năng trẻ bằng cách nào và tìm các em ở đâu? Đương nhiên, thông qua các lớp chuyên văn, các cuộc thi giỏi văn, các bài văn đoạt điểm cao trong lớp; thông qua các trại sáng tác Hạ Xanh, Hương Rừng, Núi Hoa, các sáng tác của tài năng trẻ thường xuyên được giới thiệu trên tạp chí Chư Yang Sin để bồi đắp đam mê lâu dài. Nên chăng, trước khi mở trại, Hội Văn học Nghệ thuật cần có thông báo, thăm dò, hoặc tổ chức một cuộc vận động sáng tác, một cuộc thi ở quy mô hẹp hoặc rộng (tùy điều kiện, hoàn cảnh…, có thể phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Đài Phát thanh và Truyền hình, Báo Đắk Lắk, Tỉnh Đoàn) để tận mắt nhìn thấy sản phẩm của các em cần truyền ngọn lửa đam mê. Thậm chí, có thể mở một cuộc điều tra xã hội học trong nhà trường về cách phát hiện những tài năng trẻ văn chương bằng cách nào; tìm các em ở đâu; bao nhiêu tuổi thì mời tham dự trại viết, cách thức bồi dưỡng các em ra sao cho hấp dẫn và thu hút, nhằm hướng tới cái đích phải đạt được là có nhiều sáng tác hay, bổ ích.

Độ tuổi của các tài năng trẻ văn chương là bao nhiêu, có nhất thiết các em là học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông? Thực tế, nhà thơ Trần Đăng Khoa khi sáng tác tập “Góc sân và khoảng trời” lúc mười tuổi. Năm 2019, Báo Khăn Quàng Đỏ và Nhà Thiếu nhi thành phố Hồ Chí Minh tổ chức cuộc thi sáng tác văn học dành cho thiếu nhi, chủ đề “Thành phố của em”, đối tượng tham gia là học sinh tiểu học và trung học cơ sở. Giải “Cây bút tuổi hồng” lần thứ VII do TW Đoàn, Hội Nhà văn Việt Nam, Hội đồng Đội Trung ương, Báo Thiếu niên Tiền phong tổ chức dành cho lứa tuổi từ 7 đến 16 tuổi. Như vậy, độ tuổi tham gia các trại sáng tác Hạ Xanh, Hương Rừng, Núi Hoa có thể xác định nhỏ hơn thường niên được không?

Bồi dưỡng tài năng trẻ văn chương ở tỉnh ta phải được quan tâm, thường xuyên, phải xác định đó là một trong những hoạt động cốt lõi, lâu dài. Nơi ươm mầm văn chương, thật sự là nhà trường, bởi thế, Hội Văn học Nghệ thuật phải phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, tạo điều kiện tốt nhất cho các văn nghệ sĩ địa phương tiếp cận với các em, thông qua ngày Văn hóa đọc, ngày Sách, ngày Thơ Việt Nam, và các buổi sinh hoạt ngoại khóa do các văn nghệ sĩ nói chuyện nhằm truyền cảm hứng sáng tạo đến các em một cách thường xuyên hơn, gợi cho các em đọc những tác phẩm thiếu nhi bổ ích.