CHƯ YANG SIN SỐ 276 - tác giả TRẦN BĂNG KHUÊ

MẮT CŨ

Truyện ngắn

Nỗi buồn lạ lẫm này lặp đi lặp lại rất nhiều lần. Chúng níu lấy nàng một cách tha thiết. Có khi chúng mãnh liệt đến mức bao vây tất thảy mọi không gian riêng biệt của nàng ở bất cứ chốn nào mà nàng trú ngụ, hoặc tạm thời dừng chân. Nàng cụp mắt lại, hé môi cười gắng tránh né và đánh lừa chúng bằng thứ hân hoan giả tạo, nhưng chẳng thể nào làm được. Chúng vẫn lì lợm như thế. Chúng vồ vập rồi lại bông đùa ba lơn trên màu mắt của nàng ngay lúc này. Trong một căn phòng tối. Trong một khu phố tối. Trong một vùng ánh sáng tối.

Chúng đánh lừa rất giỏi. Nàng đã hé mắt nhìn ra khe sắt. Nỗi buồn đọng lại trên ngọn cây dừa. Một ngọn cây dừa duy nhất ở bên ngoài khe sắt kia. Chẳng ai biết, tại sao chỉ có một cây dừa đứng chỏng chơ phía sau lưng nhà nàng. Cha nàng vẫn chưa về. Cha nàng của ngày xưa vẫn chưa về. Mẹ nàng mắt nhắm mắt mở, khêu ngọn đèn dầu cũ kĩ từ thời nghèo khổ. Mẹ bảo, phải giữ nó lại để nhớ. Mẹ còn lẩm bẩm, mỗi khi mất điện: "Phải khêu cái tim đèn cho nó nở hoa, cho nó bừng cháy và tràn ngập ánh sáng trong đêm sâu này". Mẹ nàng văn vẻ bóng bẩy quá chừng. Nàng giống mẹ. Từ thời lọt lòng. Nàng đã giống mẹ. Ở đôi mắt. Đôi mắt hoang hoải. Đôi mắt lọt lòng mở to nhìn thế giới bằng nỗi buồn không thể nào giải thích nổi.

Nàng nghe mẹ kể về đôi mắt sâu thăm thẳm của nàng ngày xưa. Nàng nghe các dì kể về đôi mắt màu vàng chanh của nàng ngày xưa. Bây giờ mắt nàng màu nâu. Trừ phi, nàng nhìn vào khe sắt để mời mọc thế giới bên ngoài kia lượn lờ vào phòng mình thì nó chuyển sang màu đen sẫm và hẳn nhiên rất tối. Nàng phát hiện ra rằng, sau khi ngắm nghía ngọn cây dừa bên ngoài khe sắt, nàng thường quay sang tấm gương treo ngay vách tường, chỉ để nhìn đôi mắt của mình. Nàng tìm kiếm đôi mắt sâu như vực thẳm, nàng tò mò về đôi mắt màu vàng chanh ngày xưa.

Đầu tuần hay cuối tuần, tất thảy những không gian nàng thấy đều như nhau. Chúng giống nhau đến hững hờ đầy nỗi nghi hoặc. Chúng nhàm chán và buồn tẻ như ngàn năm trước đến nay vẫn thế. Nàng luôn luôn bị thả rơi một cách tự do trong khối không gian này. Nàng chưa bao giờ chạm đáy. Đáy của không gian ở đâu, làm sao nàng biết được.

Đêm nay, nàng nhốt mình trong căn phòng và khóa kín cửa. Một vài âm thanh vang vọng từ đâu đó bên ngoài kia vẫn cố tình lọt vào tai nàng. Chúng bám vào màng nhĩ nàng, nhúc nhích như sợi dây chuông đồng hồ. Nhắc tới đồng hồ nàng mới nhớ ra, mẹ nàng còn giữ gìn nhiều thứ cũ kĩ lắm. Chúng vây xung quanh mẹ. Từ xó bếp, đến nhà kho. Từ góc phòng cho đến những cây kim cuộn chỉ nằm trong hộc tủ đã được mấy mươi năm gần bằng số tuổi của nàng bây giờ. Chiều qua, nàng thấy mẹ mang chiếc đồng hồ vặn dây cót Liên Xô của ông ngoại, để lên mặt bàn và ngắm nghía. Mẹ lau chùi cho nó hàng ngày, đến mức sáng bóng soi gương được. Ông ngoại nàng mất lâu lắm rồi. Nhưng, một vài vật dụng của ông, mẹ nàng vẫn gìn giữ cẩn thận lắm. Tất cả những vật dụng đó được mẹ xếp đặt ở các góc phòng ngủ. Chiếc tủ gỗ nhỏ. Chiếc đồng hồ vặn dây cót. Và kể cả sắc màu đã hoen ố từ cuốn nhật kí nhòe mực ngày xưa ông ngoại vẫn thường len lén giấu mình trong căn phòng kín để viết. Mẹ vẫn thường thì thào về màu vàng chanh nào đó mà nàng không thể biết được. Chúng mờ ảo, hoang hoải như nỗi buồn vây bủa nàng trong từng phút giây hoặc kể cả sau thời khắc này đi nữa.

Chiều thời gian đã được sắp xếp lại. Nàng bị ám ảnh bởi đôi mắt màu vàng chanh của mình trong quá khứ mà nàng không hề lưu nhớ. Phía sau căn nhà của nàng, ngọn cây dừa đong đưa giữa màu đen sâu hun hút. Nàng vẫn đóng kín cửa và nghĩ về khe cửa sắt. Mắt nàng mơ màng về màu vàng chanh trong một cốc rượu. Nàng cầm chiếc điện thoại màu đen của hãng Blackberry lên và nhắn đi vài dòng kí tự hững hờ cho ai đó: "Hay là uống rượu nhỉ?".

Nỗi buồn cực kì lạ lẫm nhưng cũng rất quen thuộc đang cố tình vùi nàng trong cõi hoang vắng đến rợn ngợp. Thỉnh thoảng, nàng cần và thèm được khóc. Người ta khóc bằng củ hành củ tỏi quá nhiều rồi. Dễ gì nàng tìm được giọt nước mắt thật sự trong vắt rơi ra từ những thăm thẳm của đêm sâu.

Tối nay, nàng vẫn bị nỗi buồn từ màu vàng chanh trong cốc rượu đó quyến rũ. Nàng quyết định uống rượu. Nàng chỉ uống hết cốc rượu này thôi, để mơ về đôi mắt màu vàng chanh của mình ngày xưa. Mẹ sẽ không cần phải kể về nó nữa. Mẹ nàng vẫn loay hoay trong phòng cùng với hộp kim chỉ bằng thiếc. Chúng cũng đã xỉn màu. Như thời gian vậy. Trên bức tường ở phòng nàng, có một đôi mắt. Hẳn là màu vàng chanh rồi. Nàng nghĩ thế. Có vẻ màu vàng chanh sẽ mãi mãi chơi trò quyến rũ đối với nàng trong căn phòng tối này.

CHƯ YANG SIN SỐ 276 - tác giả NGUYỄN DUY XUÂN

Tác giả Nguyễn Duy Xuân

MỘT THOÁNG ĐẮK NÔNG

Ghi chép

Chuyến xe buýt đầu tiên trong ngày đưa tôi vượt chặng đường dài 120 km từ Ban Mê xuống Gia Nghĩa – tỉnh lị của Đắc Nông.

Xe chạy bon bon trên con đường thảm nhựa phẳng lì tạo cảm giác thoải mái cho du khách. Đường tốt, rộng rãi, khách dường như không còn phải chứng kiến cảnh thắng gấp vẫn thường thấy ở những chuyến xe buýt đường dài. Hay có lẽ vì tay lái lụa của bác tài mà tôi không còn được “thưởng thức” những màn xóc như đảo ruột mà cánh lái xe đôi khi muốn thử sức chịu đựng của hành khách mỗi khi có ổ gà hay dừng lại đón trả khách? Dù sao thì nỗi ám ảnh xe buýt chật chội, chen chúc, chạy ẩu đã tan biến trong tôi từ khi bước chân lên chiếc xe này.

Dự án nâng cấp, mở rộng đường Hồ Chí Minh (quốc lộ 14) đoạn đi qua các tỉnh Tây Nguyên đã bước sang giai đoạn hoàn thiện và chuẩn bị khánh thành trong nay mai. Dân tình dọc hai bên đường không còn phải hứng chịu cảnh bụi bặm, đất đá ngổn ngang đã từng hành hạ họ suốt một thời gian dài. Chỉ sau một năm tăng tốc, quốc lộ 14 đã thay hình đổi dạng, tôi không còn nhận ra con đường cũ bé nhỏ, đầy ổ trâu, ổ gà mà mỗi lần đi xe giường nằm từ Ban Mê xuống thành phố Hồ Chí Minh thăm con thăm cháu, người cứ như treo trên võng! Tuyến đường giờ đây được nâng cấp, mở rộng đạt tiêu chuẩn đường cấp III đồng bằng với 2 làn xe cơ giới trải thảm bê tông nhựa phẳng lì. Cảm giác không còn bị nghiêng xóc khi ngồi trên xe đã chứng minh cho chất lượng của con đường, ít nhất cũng là ở thời điểm hiện tại. Phải rào đón thế bởi vì, dường như không còn là chuyện lạ nữa, khi hầu như bất cứ công trình xây dựng nào ở xứ ta, sau khi đưa vào sử dụng, thậm chí chưa kịp khánh thành đã xuống cấp. Ví như “ruộng bậc thang” trên đại lộ nghìn tỷ Mai Chí Thọ (TP. Hồ Chí Minh) hay đường sống trâu trên quốc lộ 5, quốc lộ 51 đang gây bức xúc dư luận. Hi vọng quốc lộ 14 sẽ không xảy ra tình trạng như thế.

Gần ba tiếng đồng hồ xe mới tới Gia Nghĩa. Tốc độ như thế là nhanh đối với xe buýt vì phải luôn luôn dừng lại dọc đường để đón trả khách. Thời gian chậm cũng có cái hay của nó, tôi được dịp ngắm nhìn kĩ hơn phong cảnh hai bên đường. Cảm nhận đầu tiên vẫn là khung cảnh quang quẽ đến tận chân trời của núi đồi Tây Nguyên. Tôi không gọi là núi rừng nữa, vì rừng ngày nay đã thành cổ tích như nhà thơ Đặng Bá Tiến đã từng gọi thế trong một trường ca tâm huyết của mình. Gần ba mươi năm trước, khi quốc lộ 14 từ Ban Mê đi Sài Gòn chưa được khôi phục, tôi cũng đã vài ba lần đi qua đoạn đường này khi thì bằng xe đò, khi thì bằng xe U-oát của cơ quan. Những chuyến xe thời ấy đúng là những chuyến xe “bão táp” bởi khi bước chân ra khỏi xe, người nào người ấy phủ đầy bụi đỏ, chỉ mỗi đôi mắt còn trong veo.

Hồi đó, từ Ban Mê xuống Đắc Nông (lúc ấy đang còn là huyện “miền biên ải” của Đắk Lắk) quốc lộ 14 xuyên qua những cánh rừng già, có đoạn chạy dài như lẫn trong cái bạt ngàn của núi rừng cao nguyên. Trời đang nắng chang chang bỗng dưng tối lại như buổi hoàng hôn, nhiệt độ hạ xuống đột ngột khiến du khách thoáng rùng mình. Bây giờ cảm giác ấy đã gửi lại “miền cổ tích” của những ai ở lứa tuổi U50 trở lên đã từng đi qua nơi đây. Ngay cả “rừng lạnh” nổi tiếng ở ngã ba Đắk Song giờ cũng chỉ còn “vang bóng một thời”. Tất cả đã thành hoài niệm – hoài niệm về một thời thiên nhiên còn hoang dã trước khi bị hủy hoại bởi sức tàn phá ghê gớm của con người.

Mỗi lần xe qua Đắc Min, du khách mỏi mắt bởi những cánh rừng cao su xếp hàng ngang dọc tít tắp như bàn cờ khổng lồ. Con người đã không tiếc công sức, thời gian chăm chút cho thứ cây được gọi là “vàng trắng” của miền đất đỏ cao nguyên. Những năm trước, người làm cao su hể hả vì mủ cao su có giá, đời sống nhờ thế được nâng cao. Thế mà, đùng một cái, ba năm nay thứ vàng quí hiếm ấy bỗng dưng xuống dốc không phanh, từ chỗ 50.000 đồng một ki lô thì nay tụt đáy chỉ còn 5.000 đồng mà vẫn kén người mua. Người làm cao su chóng mặt, choáng váng. Vì đâu nên nỗi? Mấy ngày qua ở chỗ tôi, loa phường cứ chiều chiều, cuối bản tin lại phát đi lời cảnh báo người dân hãy cảnh giác với một số đối tượng thương lái đang thao túng thị trường, dùng mọi thủ đoạn ép giá, đẩy giá và cuối cùng là phá hoại sản xuất ở địa phương. Sau cao su, đến lượt hồ tiêu trong thời gian gần đây cũng đang hứng chịu hậu quả đê tiện đó. Làm sao những kẻ ngoại bang ấy lại có thể qua mặt những rào chắn an ninh, thuế quan để rồi mặc sức tung hoành trên xứ sở của chúng ta như chốn không người? Câu trả lời dường như còn bỏ ngỏ.

Bây giờ, những hàng cao su vẫn thẳng tắp nhưng trên thân cây không còn thấy chiếc bát sành nhẫn nại hứng từng giọt trắng như sữa chắt ra từ gan ruột của cây. Những vết cạo trên thân cây đã liền sẹo, bạc phếch. Đâu đấy du khách bắt gặp những vạt rừng trống hoác, còn trơ gốc cây bị cắt sát đất. Hình như người ta đang phá cao su để trồng mắc ca, thứ cây đang gây sốt trên mảnh đất này. Tôi cứ nghĩ vẩn vơ, liệu dăm bảy năm sau, mắc ca có cùng chung cảnh ngộ như cao su bây giờ?

Gần đến Gia Nghĩa, hình như xe đã sang đất Trường Xuân, xã giáp ranh Đắk Song và Gia Nghĩa. Nhìn ra hai bên đường, thỉnh thoảng bỗng gặp những tấm biển lạ: “Đoạn đường được bảo hành bởi tập đoàn…”. Lâu nay chỉ thấy có bảo hành sản phẩm hàng hóa. Giờ người ta bảo hành cả đường sá? Ờ nhỉ, đường sá suy cho cùng cũng là sản phẩm do con người làm ra, sao lại không bảo hành cơ chứ. Có lẽ lâu nay chúng ta không đặt ra yêu cầu này cho nên nhiều con đường vừa khánh thành xong đã xuống cấp, ngân sách lại phải chi ra và thế là giá thành đội lên gấp ba, gấp bốn. Hèn gì, suốt chặng đường đi từ sáng đến giờ, tôi chú ý quan sát dọc hai bên đường, hệ thống thoát nước, mương máng, ta luy… được xây dựng bài bản đâu ra đấy.

Đang thả hồn theo những ý nghĩ miên man thì bất chợt cậu thanh niên ngồi ghế sau nhắc: Tới cầu vượt rồi chú! Tôi bừng tỉnh, vội đứng dậy để xuống xe. Nhìn đồng hồ đúng 8 giờ rưỡi. Còn sớm chán.

Thế là tôi đã đặt chân lên đất Gia Nghĩa. Mười ba năm trước, khi tôi xuống đây dạy lớp chuẩn hóa giáo viên tiểu học đặt tại trường Võ Thị Sáu, Gia Nghĩa vẫn còn là thị trấn huyện lị của Đắk Nông. Thị trấn bé bằng bàn tay, đường sá toàn đèo dốc, chỉ xe máy mới “chơi” nổi. Những năm chín mươi thế kỉ trước, toàn thấy simson, minsk tung hoành trên đất này bởi máy khỏe dè cao.

Thấm thoắt mới đó mà đã mười ba năm trôi qua, hôm nay mới trở lại miền đất nhớ, nơi ghi dấu những kỉ niệm đẹp của cuộc đời. Đâu rồi “Phố nhỏ chập chờn em vội bước/ Cánh dù hoa tím gió chao nghiêng”? Đâu rồi những buổi “Chiều mưa! Chiều mưa! Ôi Đắk Nông/ Mà nghe xao xuyến dậy trong lòng/ Một chút tâm tình nơi đất nhớ/ Thả hồn phiêu đãng với mưa giăng”?

Từ khi Đắk Nông tách khỏi Đắk Lắk lập thành tỉnh mới năm 2004 và Gia Nghĩa được nâng cấp lên thị xã rồi trở thành đô thị loại 3, bộ mặt vùng đất “biên ải” một thời của tỉnh Đắk Lắk cũ thay đổi nhanh chóng. Tôi ngỡ ngàng, không còn nhận ra cái thị trấn bé nhỏ nghèo nàn năm xưa nữa. Với Gia Nghĩa bây giờ tôi như kẻ xa lạ. Để không bị “hớ” trước người “bạn” cố tri lâu ngày gặp lại ấy, tôi bèn lên mạng “sợt” tìm thông tin về Gia Nghĩa.

Thị xã đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống giao thông cùng nhiều dự án lớn về hạ tầng đô thị, du lịch sinh thái - nghỉ dưỡng và các dự án về thương mại, khách sạn - nhà hàng. Cùng với ưu thế của một nền văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc Tây Nguyên, trong một tương lai gần, Gia Nghĩa sẽ là địa điểm du lịch thú vị và hấp dẫn du khách muôn phương.

Chiếc xe máy của cô cháu gái đưa tôi dạo một vòng quanh thị xã. Những con phố mới mở khang trang với nhiều nhà cao tầng, đường phố rộng rãi, thoáng đãng. Đấy là hai điểm nhấn nổi bật tạo nên gương mặt mới của Gia Nghĩa mà hơn mười năm trước chỉ có trong mơ. Địa hình Gia Nghĩa phức tạp, nhiều đồi núi mấp mô lại bị chia cắt bởi các khe suối tự nhiên. Trong con mắt nhà kinh tế, địa hình ấy quả là bất lợi cho sự phát triển hạ tầng kĩ thuật. Nhưng ở một góc nhìn khác, địa hình ấy lại đem đến cho Gia Nghĩa những lợi thế có lẽ chỉ sau Đà Lạt. Sự mấp mô của núi đồi cùng với nhiều khe suối tạo nên cảnh quan sinh động và thơ mộng khiến cho thị xã non trẻ này mang đậm nét đặc trưng của miền núi Tây Nguyên. Khai thác những lợi thế vô giá ấy đến đâu để đem lại hiệu quả tích cực cho sự phát triển của địa phương là tùy thuộc vào tầm nhìn và tâm huyết của các nhà quản lí. Được biết, Gia Nghĩa sẽ phát triển lên thành phố trước năm 2020, trở thành điểm kết nối giữa Tây Nguyên với vùng Đông Nam bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ. Thời gian không còn nhiều nhưng với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, những 20,05% năm, tôi tin Gia Nghĩa – Đắk Nông sẽ thành công.

Còn tôi, trở lại Gia Nghĩa lần này, lòng vẫn khôn nguôi nỗi ngỡ ngàng. Tôi thả hồn theo những con đường mượt mà như dải lụa, vắt ngang qua hết quả đồi này đến quả đồi khác, tạo nên những nét vẽ độc đáo trên bức tranh sống động sắc màu của một Gia Nghĩa thân thương đang chuyển mình cùng đất nước, để rồi chân bước lên xe mà vẫn “Nặng lòng bao nỗi vấn vương/ Hồn tôi lạc giữa phố phường phồn hoa”.

Gia Nghĩa, 24-5/ Buôn Ma Thuột, 1-6-2015

ĐI LÊN TỪ SỰ ĐỒNG THUẬN CỦA XÃ HỘI bút ký của HỒNG CHIẾN - CHƯ YANG SIN SỐ: 241 tháng 9 năm 2012

          Tháng 8 năm 1998, Trường Tiểu học Tô Hiệu được thành lập trên cơ sở tách ra từ trường Phổ thông cơ sở Tô Hiệu, đóng trên địa bàn xã Ea Tyh, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk. Xã Ea Tyh nằm ở phía đông huyện Ea Kar, tiếp giáp với huyện M’Đrăk; đây là vùng đất trước kia chỉ có cỏ gianh mọc thành rừng, còn các loại cây khác không thể mọc được. Tháng 10 năm 1987, thực hiện chính sách di dân đi xây dựng kinh tế mới, vùng đất hoang vu này mới có người đến dựng nhà làm rẫy. Cùng với năm tháng, dân số ngày một tăng, đa phần là dân các nơi di cư tự do đến tìm cơ hội kiếm sống. Tuy diện tích đất hoang hóa còn nhiều vì ít người khai phá, nhưng do điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt, đất đai khô cằn nên đại đa số những người dân định cư nơi đây chỉ mới đủ ăn. Bước qua thế kỷ XXI do chính sách mở cửa của Đảng và Nhà nước ta, một số nhà máy được xây dựng trên địa phương như: nhà máy Đường 333, nhà máy Tinh bột sắn Ea Sô, nhà máy Chế biến hạt điều 722... đã góp phần nâng cao mức sống người dân, nhiều hộ nông dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng nên đã giàu lên. Kinh tế phát triển kéo theo các mặt hoạt động văn hóa – giáo dục cũng có những chuyển biến tích cực. Từ một ngôi trường trước đây được báo chí địa phương nhắc đến như là một điển hình của sự tạm bợ, xuống cấp của cơ sở vật chất giáo dục, đến nay đã có những bước tiến vượt bậc.

Sự đi lên của phong trào giáo dục xã Ea Tyh nói chung và trường Tiểu học Tô Hiệu nói riêng có dấu ấn đậm nét của người hiệu trưởng mẫu mực, giàu nghị lực, cô giáo Phạm Thị Khang. Tháng 8 năm 2005 cô Phạm Thị Khang được điều về làm Hiệu trưởng trường Tiểu học Tô Hiệu. Vốn là một Hiệu trưởng lâu năm, có nhiều kinh nghiệm quản lý và cũng là một trong những hiệu trưởng đầu tiên xây dựng trường đạt chuẩn Quốc gia ở huyện Ea Kar. Khi về nhận công tác ở một trường khó khăn như trường Tiểu học Tô Hiệu, không ít người hoài nghi và cho rằng ở vùng đất “khỉ ho, cò gáy” này vận động được học sinh đến lớp đã khó chứ mong gì xây dựng được trường tiên tiến như các trường thị trấn! Trong “cái khó ló cái khôn”, Hiệu trưởng mới về biết dựa vào Chi bộ, Công đoàn, Đoàn thanh niên, Ban Nữ công nhà trường, động viên mọi người phát huy hết năng lực của mình trong các hoạt động. Điều quan trọng nhất mà nhiều năm qua tập thể nhà trường chưa làm được là xây dựng một tập thể đoàn kết, biết thương yêu giúp đỡ lẫn nhau trong công tác cũng như trong cuộc sống đời thường, thì nay đã làm được. Muốn đoàn kết phải thực sự dân chủ. Nghị quyết của Chi bộ đưa ra cùng bàn bạc, thảo luận tìm biện pháp thực hiện rồi mới triển khai đến nhà trường. Chính phương pháp làm việc mới này của Ban Giám hiệu làm mọi người xem công việc của trường cũng chính là công việc của mình nên phát huy mọi sáng kiến, làm thật tốt công việc được giao; vì thế tất cả các chỉ tiêu, định mức đề ra đều được hoàn thành vượt mức. Bên cạnh đó Ban Giám hiệu cùng với Hội đồng sư phạm nhà trường kết hợp với Công đoàn vận động công đoàn viên xây dựng quỹ Đồng nghiệp, hàng tháng tất cả cán bộ công nhân viên của trường trích một trăm nghìn đồng tiền lương góp vào quỹ. Ban chấp hành Công đoàn họp xét, ưu tiên cho những giáo viên có hoàn cảnh khó khăn mượn để ổn đinh cuộc sống hoặc mua sắm những tài sản có giá trị cao. Nhờ sáng kiến này mà nhiều gia đình giáo viên khắc phục khó khăn về kinh tế, an tâm công tác lâu dài ở trường và còn tự nguyện tham gia các khóa học nâng cao tay nghề (đến nay 100% cán bộ giáo viên đạt chuẩn, trong đó 88% trên chuẩn). Chi bộ Đảng trong trường được cũng cố và phát triển, những người đảng viên thật sự là hạt nhân trong mọi hoạt động của nhà trường; vì thế liên tục từ năm học 2005- 2006 đến nay năm nào trường cũng có giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, học sinh đạt học sinh giỏi cấp tỉnh và cấp quốc gia. Theo quy luật tất yếu, tay nghề giáo viên được nâng cao, chất lượng giáo dục cũng sẽ có những bước tiến vượt bậc. Các bậc phụ huynh là những người đánh giá chính xác nhất sự chuyển biến trong học tập và rèn luyện đạo đức của con em mình. Từ thực tế chất lượng học tập của con em, phụ huynh đã có cách nhìn thầy cô giáo khác hẳn với trước đây, mọi người quan tâm hơn đến việc học tập của con cái cũng như các công việc của nhà trường.

            Thực hiện phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, mọi công việc liên quan đến phụ huynh, Chi bộ và Ban Giám hiệu kết hợp với các đoàn thể trong nhà trường họp bàn bạc thống nhất rồi tổ chức họp phụ huynh xin ý kiến. Được các thầy cô giải thích thấu đáo đến từng phụ huynh, Ban Đại diện cha mẹ học sinh tự đứng ra thu tiền, tổ chức thi công các công trình phục vụ cho việc dạy và học, nhà trường làm chức năng tham mưu và giám sát. Vì vậy chỉ sau 2 năm vận động (2005 – 2006), được sự giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi của Ủy ban nhân dân huyện Ea Kar, Phòng Giáo dục huyện cũng như Đảng ủy - Ủy ban nhân dân xã Ea Tyh, trường Tiểu học Tô Hiệu đã xây dựng được hơn 400 m tường rào, đổ bê tông 1237 m² sân trường, xây nhà công vụ có diện tích 45 m^2, xây dựng công trình vệ sinh đạt chuẩn quy định của ngành, xây phòng học bộ môn, nhà hiệu bộ... Đầu năm học 2006 – 2007, trường Tiểu học Tô Hiệu huyện Ea Kar tỉnh Đắk Lắk vinh dự đón bằng công nhận “Trường tiểu học đạt chuẩn Quốc gia mức độ một” và con chim đầu đàn, người Hiệu trưởng nhiệt tình, năng động Phạm Thị Khang còn có vinh dự là người đầu tiên ở huyện EaKar trên cương vị hiệu trưởng đã góp phần xây dựng hai trường đạt chuẩn Quốc gia: trường Tiểu học Nguyễn Huệ và trường Tiểu học Tô Hiệu.

 Mục tiêu ban đầu đặt ra đã hoàn thành, công việc tiếp theo là phải làm thế nào giữ vững phong trào vì: “xây dựng phong trào đã khó, giữ được phong trào lại càng khó hơn”, xác định như vậy nên Chi bộ nhà trường hết sức chú trọng phát triển đảng viên, xem đó là ưu tiên hàng đầu để tiếp tục phát triển; đầu năm học 2007 – 2008 toàn trường có 16 đảng viên, đạt tỷ lệ 73%; đến cuối năm học 2010 – 2011 chi bộ nhà trường có số đảng viên là 20 người, đạt tỷ lệ 86% trên tổng số cán bộ công nhân viên toàn trường. Có thể thấy việc “đỏ” hóa đội ngũ, chú trọng phát triển đảng viên là bước đi đột phá của Chi bộ nhà trường. Chi bộ lãnh đạo bằng nghị quyết, Ban Giám hiệu và cán bộ công nhân viên hợp sức chung tay thực hiện, kết quả học sinh lên lớp năm học 2010-2011 đạt 100 % (trong đó khá giỏi chiếm 66,6%), hoàn thành chương trình tiểu học 100%. Riêng đối với đội ngũ giáo viên và tập thể Hội đồng sư phạm nhà trường cũng gặt hái được những kết quả đáng mừng; xếp loại thi đua cuối năm tập thể trường được công nhận tiên tiến xuất sắc, Chi bộ trường đạt trong sạch vững mạnh, Công đoàn vững mạnh, 2 giáo viên được công nhận Chiến sỹ thi đua, 2 giáo viên được công nhận Giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh,10 giáo viên được công nhận dạy giỏi cấp huyện, còn lại là giáo viên dạy giỏi cấp trường; cuối năm 2010, trường được công nhận Cơ quan văn hóa xuất sắc của tỉnh.

            Năm học 2011 – 2012 trường Tiểu học Tô Hiệu có 13 lớp với 333 học sinh. Tất cả các em đều học hai buổi trên ngày, học sinh từ lớp 3 trở lên được học thêm môn Tin học, Ngoại ngữ. Trường Tiểu học Tô Hiệu đang tiếp tục thực hiện cuộc các vận động: “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ chí Minh” và  “mỗi thầy cô giáo là  tấm gương sáng về đạo đức, tự học và sáng tạo”; đồng thời phát động phong trào thi đua: “trường học thân thiện, học sinh tích cực”; không những thầy trò nhà trường tích cực hưởng ứng, mà còn được cha mẹ học sinh và dư luận xã hội quan tâm, ủng hộ. Với sự cố gắng không ngừng vươn lên của tập thể cán bộ, giáo viên và công nhân viên trường Tiểu học Tô Hiệu, một vinh dự lớn lại đến với nhà trường: Ngày 03 tháng 9 năm 2012, trường vinh dự được đón bằng công nhận Trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ II.

Vì sao một trường đóng trên địa bàn ở địa phương điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt, kinh tế xã hội còn nhiều khó khăn mà nhà trường lại thực hiện tốt công tác Xã hội hóa giáo dục như vậy? Trả lời câu hỏi này, cô Phạm Thị Khang – Bí thư chi bộ, Hiệu trưởng trường vui vẻ cho chúng tôi biết: Cái quan trọng nhất là phải xây dựng được một tập thể đoàn kết, vì đoàn kết đưa ta đến mọi thành công; từ đó tổ chức các đợt thi đua nhằm nâng cao tay nghề cho cán bộ giáo viên. Nói gì thì nói, đã làm nghề dạy học phải dạy giỏi, sống thật sự mẫu mực mới chiếm được lòng tin của phụ huynh học sinh. Đã được phụ huynh học sinh tin tưởng thì công việc có khó khăn đến mấy cũng khắc phục được. Bên cạnh đó chúng tôi còn có thuận lợi cơ bản là các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương từ huyện đến xã, cũng như Phòng Giáo dục rất quan tâm, thường xuyên góp ý để nhà trường kịp thời điều chỉnh kế hoạch phù hợp với tình hình thực tế. Kế hoạch nhà trường đề ra được Ban Đại diện cha mẹ học sinh đồng thuận thì mọi việc sẽ trôi chảy. Chúng tôi đã và đang thực hiện lời dạy của Bác: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Đó chính là bí quyết thành công của trường chúng tôi!

Bà Lâm Phúc Dung, Trưởng phòng Giáo dục & Đào tạo huyện Ea Kar nhận xét: Chị Phạm Thị Khang không những là người có thâm niên làm cán bộ quản lý lâu năm, đã từng xây dựng được hai trường đạt chuẩn Quốc gia và đây là lần thứ ba chị có vinh dự trên cương vị Hiệu trưởng được đón nhận danh hiệu Trường đạt chuẩn Quốc gia. Cái quý ở chị - luôn luôn mẫu mực trong công tác, gần gũi anh em, đồng nghiệp, bạn bè cũng như nhân dân nơi mình công tác,  khiêm tốn và ham học hỏi, biết tập hợp anh chị em trên tinh thần dân chủ, phê và và tự phê nghiêm túc từ đó xây dựng được khối đoàn kết nội bộ; chính đức tính tốt ấy giúp chị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trên cương vị người hiệu trưởng dù ở bất cứ trường nào. Tháng ba vừa qua chị là một trong ba cán bộ quản lý xuất sắc của ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh nhà được cử đi tham gia giao lưu Cán bộ quản lý giỏi Quốc gia tại Hà Nội.

Với một tập thể đoàn kết lại có sự quan tâm, lãnh đạo sâu sát của Đảng và chính quyền các cấp cũng như sự đồng thuận của nhân dân, trường Tiểu học Tô Hiệu sẽ còn gặt hái được những thành công rực rỡ hơn nữa trong thời gian tới.

CHƯ YANG SIN SỐ 276 - tác giả TRẦN THỊ ÁNH NGUYỆT

HOA HƯỚNG DƯƠNG

Truyện ngắn

Kết thúc buổi bảo vệ luận văn với tiếng vỗ tay vang dội tán dương, Hân nhận được tin ông ngoại mất. Ông mất vì căn bệnh hiểm nghèo mà bấy lâu nay ông giấu vì sợ ảnh hưởng đến việc học tập của Hân nên âm thầm chịu đựng.  Những cơn đau quằn quại hành hạ tấm thân khô gầy của ông từng ngày. Hai chân Hân khuỵu xuống trong đám tang. Nỗi đau mất đi người thân duy nhất làm Hân thấy đau đớn và hụt hẫng .

Đón chuyến xe đêm để trở lại trường, Hân không về ký túc xá, cô tìm đến nơi nhà trọ của Sang. Gặp Sang cô sẽ dựa vào anh mà khóc để vơi phần nào nỗi mất mát. Vừa đến cửa phòng, Hân thấy Sang tay trong tay tình tứ với cô bạn thân của mình và đang nói với cô ta.

- Anh không thể đến với Hân, xuất thân của cô ấy quá phức tạp. Gia đình anh sẽ không chấp nhận cô ấy. Chỉ có em là…

Nghe đến đó, tai Hân ù đi. Cô lẳng lặng lê bước. Hân đã cố gắng quên nỗi đau của thời thơ ấu. Thế mà, những lời của người cô trao trọn trái tim lại tiếp tục làm tổn thương nặng nề. Toàn thân Hân như không có trọng lượng, trái tim như đang bị xâu xé, tương lai và quá khứ vỡ từng mảnh. Nỗi đau này chưa kịp lắng đọng thì nỗi đau khác ập đến khiến trái tim Hân tan nát.

Trong sự đau đớn chồng chất, Hân không còn chỗ bám víu, mất niềm tin vào cuộc sống. Hân muốn chôn vùi tất cả để chấm dứt những nỗi đau trần thế. Chân Hân bước về phía biển hi vọng những con sóng bình yên kia sẽ cuốn cô đi thật xa, nỗi đau sẽ hòa vào biển cả để tan biến. Hân chuẩn bị vào một thế giới không có nỗi đau, không có quá khứ. Sóng biển đang dập dờn trên đôi vai gầy của Hân.

Hân ơi…!

Tiếng gọi như mơ như thực ở đằng sau, càng lúc càng rõ. Tiếng gọi quen thuộc và thân thương đã níu giữ chân cô,  ngoảnh lại cô thấy hình ảnh khắc khổ của ông ngoại đang ẩn hiện trong màn đêm mờ ảo, đôi mắt đau đáu của ông đang chảy hai dòng nước mắt. Hân òa khóc.

- Ông ơi, bao nhiêu bất hạnh đổ lên đầu cháu, cháu không thể chịu nổi.

- Sau cơn mưa những đám mây u ám tan đi nhường chỗ cho ánh dương rực rỡ. Hãy dũng cảm lên, hạnh phúc sẽ mỉm cười với cháu. Đối với ông cháu là tất cả.

Hân lao đến ôm chầm lấy ông nhưng bóng ông đã biến mất khiến cô ngã nhoài trên bãi cát. Hân khóc tức tưởi. Quá khứ như một thước phim quay chậm hiện hữu trong tâm trí cô.

Ông trời khiến cô phải mang mệnh khổ. Mới ra đời đã nghe tiếng cãi vã triền miên của cha mẹ. Trong ký ức còn non nớt của Hân, cảnh tượng cha luôn đắm chìm triền miên trong những cơn say và mỗi lần say là thượng cẳng chân, hạ cẳng tay với mẹ. Chính vì thế, Hân luôn run sợ mỗi khi nghe tiếng bước chân thình thịch của cha. Lên 5 tuổi phải chúng kiến một cảnh tượng hãi hùng, ám ảnh suốt cuộc đời Hân. Nó như một vết thương hằn sâu không thể xóa nhòa trong tâm trí cô. Cha đã ngộ sát mẹ trong một lần say rượu. Mẹ nằm bất động trong vũng máu, cha treo cổ tự vẫn. Sau đó, bà ngoại mất vì không chịu được cảnh mất đi đứa con duy nhất của mình.

Hân lớn lên trong sự kỳ thị của những người xung quanh, trẻ con hàng xóm bị bố mẹ cấm không cho đến gần nên Hân lúc nào cũng lầm lũi chơi một mình. Hân chỉ dám len lén đứng ở một góc khuất nào đó thích thú nhìn các bạn chơi đùa với nhau. Nếu chúng phát hiện ra sự có mặt của Hân sẽ láo nháo điệp khúc mà mỗi lần thấy Hân chúng không bỏ qua.

- Ê, con của kẻ giết người kìa bây ơi. Rau nào sâu nấy, cây đắng không sinh trái ngọt...

Những lúc như thế, Hân chỉ biết chạy thật nhanh để thoát khỏi đám đông. Bởi mỗi lần nghe là những lần Hân như đang bị ai tra tấn. Hân xuất hiện đến đâu là ở đó có những lời thầm thì bàn tán nên cô luôn né tránh mọi người. Hân cô đơn, một nỗi cô đơn miên man đến từng ngày. Hân khát khao vòng tay ấm áp của mẹ trong những đêm đông giá buốt, thèm cái dắt tay vững chãi của cha đưa cô đi trên những con đường đầy nắng và hoa để bước chân của Hân reo vang theo những đốm nắng lung linh trên hoa lá. Những cảnh đó chỉ đến trong những giấc mơ, giấc mơ đẹp đẽ và ngọt ngào nhưng tiếc rằng Hân không thể nằm mơ mãi được.

Hàng ngày, sau tiếng trống tan học là Hân phải chạy như bay, tách nhanh ra khỏi các bạn về với ông ngoại. Bởi Hân biết trên khắp thế gian này vẫn còn một người thương cô đó là ông ngoại nhưng ông lại trao cho Hân một tình thương khắc kỷ và lập dị. Nhất nhất mọi việc bắt buộc Hân phải nghe theo ông, không được trái lời.

Một lần, Hân được một cậu bạn học cùng lớp cho hớp một hũ Yomost, vị ngọt thanh chưa bao giờ cô bé được thưởng thức. Hân nhất định mua một hộp để ông uống. Vừa đi, vừa nhảy chân sáo với tâm trạng như quả bóng căng tròn, một niềm vui đang dâng tràn trong tâm hồn Hân. Hân thầm nghĩ “Mình chuẩn bị làm một việc quan tâm đến ông nên mình rất vui”. Đến cổng, cô bé đã hí hửng gọi.

- Ông ơi! Cháu có cái này cho ông nè.

Cô bé chìa ra cho ông một hộp Yomost, Hân chắc mẩm rằng ông ngoại sẽ rất vui khi đón nhận nó. Nhưng trái lại, gương mặt lạnh băng, ông gằn giọng.

- À, mày tiểu tư sản thế đấy hả, đi trả ngay cho quán và mang tiền về đây. Mày tưởng kiếm đồng tiền dễ lắm hay sao mà hưởng thụ những thứ phù phiếm thế.

Đôi mắt tròn xoe như hai viên bi ve bỗng chùng xuống chảy ra hai dòng nước mắt.

Đi học phải về đúng giờ. Hân nhớ có một lần đến bữa ăn Hân chưa về kịp. Đến nhà, ông quắc mắt lên.

- Mày đi đâu mà bây giờ mới về, đến bữa cơm cũng không nhớ về mà ăn hả.

Nói xong, không chờ Hân giải thích ông đổ toẹt phần cơm cho chó rồi dặn:

- Lần sau rút kinh nghiệm nghe chưa nếu không muốn nhịn đói.

Cây xoài trước nhà trái lúc la lúc lỉu, Hân hái mấy quả để ăn, ông biết được mắng xa xả.

- Mày không biết phân biệt trái chín hay trái xanh hả. Tại sao chưa chín mà đã hái ăn nếu mà bị đau bụng lại đày ai ?

Nói xong, ông liền đưa cái rựa sắc lẹm ra phang lấy phang để đến khi cây xoài chỉ còn trơ lại cái gốc. Những lúc như thế, Hân tìm một góc nào đó để khóc cho đỡ tủi. Hân biết từ trong sâu thẳm, ông luôn yêu thương đứa cháu bé bỏng nhưng tình thương của ông chỉ hơi khác người một chút. Hân không bao giờ dám trách hay giận ông ngoại, một người ông khắc khổ. Mới hơn 50 tuổi mà tóc đã trắng bạc đầu, lưng còng như con tôm khô, suốt ngày dầm mưa dãi nắng với mấy sào ruộng cằn cỗi nên da ông nhuộm màu bùn đen. Tâm hồn ông như một khu rừng thâm u và lạnh lẽo. Một ngày đi qua là lưng ông lại còng thêm bởi nỗi cực nhọc, vất vả và hằn thêm nỗi đau mất vợ, mất con năm xưa. Hân biết điều đó nên nhất nhất nghe theo lời ông cố gắng học thật giỏi cho ông vui. 

Lần đầu tiên, Hân thấy ông nở nụ cười tươi và mắt ông sáng rực lên như ánh sao trong đêm đen, đó là lúc cô cầm giấy báo trúng tuyển vào Khoa Sư phạm Ngữ văn của một trường Đại học Sư phạm danh tiếng thuộc miền Trung. Ông rơm rớm nước mắt và bảo:

- Khá lắm. Bao nhiêu vất vả của ông đã được cháu đền đáp xứng đáng. Chặng đường phía trước của ông cháu ta còn nhiều gian lao. Cháu thì cố gắng học, ông thì cố gắng làm để lo cho cháu.

Hân xúc động quá!

- Ông ơi, ông già rồi. Sau khi nhập học, cháu sẽ tìm việc đi làm thêm để đỡ gánh nặng cho ông.

- Không được, ông cấm. Phải tập trung vào học tập để tránh vết xe đổ của mẹ. Ông còn lo được cho cháu.

- Nhưng…

- Không nhưng gì cả. Ông đã quyết rồi.

- Ông quyết là trời quyết mà.

Biết cháu đang dỗi, ông đăm chiêu nhìn Hân và nói:

- Chắc trong lòng cháu luôn giận bởi sự hà khắc của ông phải không? Cháu thử nghĩ nếu không rèn luyện cho cháu một bản lĩnh sống thì sau này ông mất đi cháu phải đối mặt như thế nào trước cuộc sống.

- Vâng, cháu hiểu nên cháu luôn yêu thương ông vô hạn.

Năm đó, Hân vừa tròn mười tám tuổi, cô thanh nữ tuổi mấp mé đôi mươi có một đôi mắt buồn sâu thẳm bảng lảng áng sương sa đã hút hồn bao chàng trai. Nhưng trái tim nguyên trinh của cô chỉ thổn thức và rung lên từng nhịp đập khi ở bên Sang, một sinh viên khoa Toán. Tình yêu của Sang đã sưởi ấm trái tim Hân, làm cho cô thấy tình yêu thật ngọt ngào, con tim Hân như hồ nước mùa xuân gợn lên con sóng lấp lánh ánh vàng. Từ nhỏ Hân luôn phải sống thiếu thốn tình cảm, Sang như là cơn mưa xóa tan cơn hạn khát khao trong tâm hồn Hân. Trong những lần hai đứa ở bên nhau, Sang luôn nói về tương lai, nơi đó có một ngôi nhà ấm áp và những đứa trẻ làm cô chất ngất trong hạnh phúc

Thế mà giờ đây sự thật phũ phàng quá. Sang đã gạt bỏ đi tình yêu sâu nặng của Hân dành cho anh ta. Không, Hân không thể vì sự bội bạc của anh ta mà hủy hoại cuộc sống của mình. Cuộc sống của cô là một sự hi sinh, vất vả cả cuộc đời của ông ngoại. Dù cuộc đời có nghiệt ngã thì Hân cũng phải như cây phong ba trước giông bão. Cơn mưa có dài bao nhiêu rồi cũng đến lúc tạnh. Cô sẽ giống như đóa hoa hướng dương luôn hướng về phía mặt trời. Hân quyết định sẽ đem tất cả con tim và khối óc của mình để dâng cho đời. Trên thiên đường ông ngoại sẽ nở một nụ cười mãn nguyện.

Hân đứng dậy và bước đi, những bước chân vững chãi hơn khi đã bước qua những mất mát, buồn đau.

GIỚI THIỆU CHƯ YANG SIN SỐ 276 - tác giả LÊ VĂN TRƯỜNG

MÙA VU LAN NGHĨ VỀ MẸ

                         Tản văn

1. Sinh ra trên đời ai mà không có mẹ. Và sự chăm sóc yêu thương để cho chúng ta được lớn khôn, có tương lai sự nghiệp. Đó là công lao cao cả mà phận làm con một đời đền đáp không bao giờ hết!

Tháng bảy Vu lan - mùa báo hiếu của những đứa con dành cho người mẹ của mình. Nhắc đến Vu lan mà để chạnh lòng khi nghĩ về chữ “hiếu”. Bởi đôi khi có người suốt cả năm dài cứ mải mê kiếm tìm tương lai sự nghiệp nơi đất khách quê người nên đâu có thời giờ mà nghĩ đến người mẹ đang ở quê nhà nhớ thương con đến đứt từng đoạn ruột.

Lòng mẹ bao giờ cũng thiêng liêng và mênh mông như trời biển. Con thương mẹ một, mẹ thương con đến mười. Nhưng đâu phải ai cũng hiểu được điều ấy. Có những người con chỉ biết nghĩ cho riêng mình chứ không dành thời gian để quan tâm đến người mẹ già đang mỏi mắt ngóng trông con từng ngày từng giờ. Đó là điều thật có lỗi với mẹ.

Tháng bảy lại về. Ở đâu đó ta lại bắt gặp những bông hồng màu đỏ, màu trắng. Ai đang còn có mẹ trên đời thì thật là hạnh phúc để cài  cho mình bông hồng màu đỏ thắm. Còn ai chẳng may không còn có mẹ thì lặng lẽ tự cài lên ngực mình một bông hồng màu trắng buồn thiu…

Mùa Vu lan để cho những ai đang còn mẹ hãy nghĩ đến mẹ của mình nhiều hơn nữa. Bởi khi mẹ mất rồi thì biết tìm ở đâu ra?

2. Tôi tập tành viết văn, làm thơ là đi tìm những cái hay cái đẹp của giá trị văn chương nhằm làm phong phú thêm ý nghĩa trang viết của mình. Không ít lần tôi ngồi suốt đêm bên trang giấy để viết những gì xa xôi, mơ hồ… mà đôi khi đề tài bị khô khan, lạc lối… Nhưng tôi lại quên bên cạnh cạnh mình là một tấm lòng bao dung quảng đại cả đời cơ cực vì con – đáng để tôi phải luôn nghĩ đến!

Ở nông thôn thì đa phần là những gia đình nghèo. Và gia đình của tôi cũng vậy. Nên cảnh sống cứ luôn vất vả. Già yếu như mẹ tôi vậy mà vẫn chưa được nghỉ ngơi. Thật ra tôi biết sức khỏe của mẹ ngày càng yếu đi. Tôi còn nhớ có lần vì làm việc quá sức nên mẹ ngã bệnh, cứ nghĩ không qua khỏi, lúc ấy chị em tôi ai cũng sợ, nhưng nhờ sự chăm sóc tận tình của bác sĩ mà mẹ tôi tai qua nạn khỏi.

Giờ ngồi ngẫm lại những năm tháng đã qua tôi thấy thương mẹ nhiều lắm! Mẹ tôi vất vả một đời vì con, vậy mà đôi khi tôi tiêu tiền phung phí. Hết tiền tôi lại xòe tay xin mẹ, mẹ tôi bảo: “Kiếm được đồng tiền cực khổ lắm, tại sao con không biết tiết kiệm?”.

Bây giờ tôi đã trưởng thành, tự biết bươn chải để kiếm được đồng tiền bằng chính mồ hôi sức lực của mình mới thấy nó thật đáng quý! Và tôi cũng hiểu được câu nói của mẹ về giá trị của sự cực khổ.

Mẹ tôi bây giờ tuổi cao, súc yếu, tóc trắng, chân run… Mẹ cũng giống như tia nắng của buổi hoàng hôn. Thương mẹ lắm, nhưng làm sao ngăn được vòng xoay quy luật. Thôi đành tự nói với lòng rằng, mình đang là người hạnh phúc vì vẫn còn có mẹ bên đời. 

Nghĩ về mẹ đâu phải đợi đến mùa Vu lan, mà hãy luôn thương yêu và quý trọng mẹ khi ta còn có mẹ trên đời. Đừng vì những lý do gì đó mà vô tình hay hờ hững với mẹ. Bởi một mai kia khi mẹ đã xa rồi thì ta biết tìm mẹ nơi đâu?

GIỚI THIỆU CHƯ YANG SIN SỐ 276 - THÁNG 8 NĂM 2015 tác giả VŨ HƯƠNG NAM

TUẦN CỦA CHỊ, TUẦN CỦA EM

Truyện ngắn

Cái lợi của làm em là tôi có thể nhõng nhẽo chị Hà. Cái lợi của làm chị là chị Hà có thể bắt nạt tôi. Vậy nên mỗi khi bố mẹ sai làm gì thì phải cò kè người mè nheo người lên giọng quyền uy một lúc trước khi việc đó được thực hiện.

Nhưng bây giờ thì khác rồi. Chị Hà và tôi phân ra lần lượt mỗi người một tuần. Vào Tuần Của Chị, tất tần tật việc nhà tôi phải làm hết. Bố mẹ có sai chị làm gì thì người đứng lên vẫn là tôi. Chị Hà thích gì tôi cũng phải chiều. Đang ngồi học mà chị Hà sai rót nước, lấy cây bút, bật cái quạt… khiến tôi cứ đứng lên ngồi xuống miết mệt ơi là mệt thì cũng chỉ biết nghe theo rồi đợi tuần sau, Tuần Của Em, lúc mà tôi là vua còn chị Hà là người hầu.

Để tận dụng tối đa “quyền hành” trong tuần của mình, chị em tôi bắt chước nhà giàu ngày xưa làm chuông kêu người phục vụ. Tụi tôi lấy hai cái chuông treo trong dịp lễ Giáng sinh vừa rồi, nối vào sợi dây thòng qua lỗ thông giữa hai phòng. Chỉ cần giật dây là có thể bắt “người hầu” của mình phục vụ bất kể giờ giấc.

Việc nhà ớn nhất là dọn vệ sinh mèo. Nhà tôi không có tro bếp nên phải làm một cái hộp đựng cát cho mèo đi vệ sinh. Công việc của hai chị em tôi là đổ cát cũ đi và thay cát mới. Hồi con mèo còn nhỏ, mỗi ngày chỉ phải thay cát một lần. Bây giờ nó lớn hơn, có ngày phải thay đến hai, ba lần.

Nghe thì đơn giản nhưng mùi hôi bốc lên lúc đổ cát cũ đi và cái cảm giác ghê ghê khiến chị Hà và tôi suốt ngày đùn đẩy nhau. Vậy nên mới sinh ra vụ Tuần Của Chị, Tuần Của Em đó.

***

- Mỹ, sao giờ này mà chưa thay cát cho mèo hả con? - Mẹ tôi hỏi.

Tôi nhướng mắt sang nhìn chị Hà rồi lại dán vào màn hình ti vi. Điềm nhiên khoan khoái. Đang là Tuần Của Em mà.

- Mỹ, thay cát đi con.

Ơ. Tôi quay sang, trời ơi, chị Hà vẫn thản nhiên cầm quyển sách. Chẳng thèm nhúc nhích động đậy gì.

- Chị Hà, Tuần-Của-Em – Tôi nhấn từng chữ.

Mặc kệ, chị Hà chăm chú đọc tiếp. Làm như không nghe thấy.

- Tuần chị với chả tuần em. Chị đang học còn con ngồi coi ti vi còn tị nạnh gì. Nhanh lên nào – Mẹ tôi giục.

Hừ! Làm em muôn thuở vẫn chịu thiệt vậy đó. Khi vui thì không nói gì, còn khi chị bực mình thì bất chấp quy định.

Đã thế mình giận luôn.

Con mèo mon men tới chân chị Hà bị đá hất ra xa.

Tôi cúi xuống vuốt ve con mèo rồi cố ý nựng con mèo thật to. Nó kêu eo éo như kể tội.  Chị Hà mắt không rời trang giấy, lầm bầm:

- Gớm, làm như yêu thương lắm! Đã thương nó vậy thì ngày nào cũng dọn cát coi!

Rồi chị Hà bỏ lên phòng. Tôi ngồi xổm nhìn con mèo rồi ngán ngẩm nhìn hộp cát. Rồi tôi hất mạnh con mèo ra:

- Tại mày mà mới có mấy vụ dọn dọn dẹp dẹp này đó!

Con mèo kêu “éo” rồi chạy quắn xuống gầm tủ như sợ tôi tức giận sẽ đạp nó một cái.

***

Ai đó đang lay mạnh tôi. Là chị Hà. Tôi hỏi, giọng ngái ngủ:

- Nửa đêm chị gọi em dậy làm gì?

- Gớm, còn làm bộ nữa. Muốn gì thì nói mau lên? -  Chị Hà nói rồi cúi xuống con mèo. Nó đang nhảy tưng tưng quanh cái chuông tôi mắc ở thành giường -  Ngoan nào mèo!

Hả. Gì vậy nè?

- Nhanh nào, chị cũng buồn ngủ lắm đây. Chỉ tại chị thấy áy náy việc hồi chiều nên  mới bù bằng cách nửa đêm lò mò xuống đây. Chứ bình thường là chị mặc kệ chuông réo luôn nghe chưa.

- Em đâu có kéo chuông.

Con mèo liên tục kêu ầm ĩ và cuốn quanh hết chân chị Hà đến chân tôi. Chị Hà nhìn con mèo rồi lắc đầu cười phì:

- Con mèo đòi ăn đây mà. Bữa nay biết bắt chước em mà kéo chuông gọi chị hả? Hôm nay là Tuần Của Em, thôi đi ngủ đi để chị xuống bếp trộn cơm cho nó ăn.

Con mèo phóng xuống bếp, theo sau là chị Hà. Tôi vừa nằm xuống ngủ lại thì chị Hai lại xuất hiện, lay lay tôi rồi nói bằng giọng hớt hải:

- Trời ơi Mỹ ơi, dưới nhà bếp mùi gas nồng nặc luôn kìa. Chị phải mở hết các cửa sổ ra đó. Nãy lúc nấu mì ăn khuya chị tưởng em còn nấu tiếp nên chị không tắt bếp.

- Em lại nghĩ chị còn nấu nữa nên cũng...

Chị Hà và tôi cùng nhìn con mèo. Nó hết kêu, nằm cuộn tròn trên tấm thảm nhìn hai chị em tôi, rừ rừ như tự hào vì vừa lập công lớn.

***

- Hà đi thay cát cho mèo đi con – mẹ tôi gọi.

- Để đó con làm cho – Tôi chạy từ trên phòng xuống. Con mèo đang nằm ngủ trên tấm thảm chùi chân giật mình ngẩng dậy kêu meo một tiếng thật to.

- Thôi em học bài đi chị làm cho – Chị Hà nói nhanh.

- Đã nói em làm rồi mà – Tôi xoa đầu con mèo rồi tiến lại chỗ chị Hà.

- Thôi tụi mình cùng làm ha – Chị Hà cười rồi hai chúng tôi cùng cười rồi vội ngậm miệng nín thở vì cái mùi từ hộp cát bốc lên. Miệng dù ngậm nhưng vẫn cười tươi rói.

Lúc chúng tôi thay cát xong thấy mẹ đang đứng cười:

- Đang là Tuần Chị hay Tuần Em đây?

***

Tuần Của Chị và Tuần Của Em dần trôi vào quên lãng từ lúc nào, nhưng hai cái chuông thì chúng tôi vẫn không gỡ xuống mà vẫn treo đó, như nhắc về một buổi tối nhà bếp nồng nặc mùi gas,  nhờ con mèo nên chúng tôi phát hiện kịp thời. Chị Hà nói mẹ thay bếp gas mới, loại tự động khóa cho an toàn, còn chuyện hôm nọ thì cả hai đứa tôi đều không kể ai cả. Một bí mật giữa hai chị em tôi thôi.

À, của cả con mèo nữa chứ.

SỐ 276 - THÁNG 8 NĂM 2015

TẠO BƯỚC CHUYỂN MỚI TRONG TUYÊN TRUYỀN

VĂN NGHỆ TRÊN CÁC BÁO, ĐÀI, TẠP CHÍ

PGS, TS. NGUYỄN HỒNG VINH

Chủ tịch Hội đồng lý luận, phê bình

văn học, nghệ thuật Trung ương

Năm qua, trong tình hình suy thoái kinh tế vẫn tác động xấu tới nhiều lĩnh vực đời sống xã hội; trước sự phát triển ào ạt của Internet, các blog, mạng xã hội…, hệ thống báo viết, đặc biệt là các báo văn nghệ gặp nhiều khó khăn về kinh tế, về phát hành… Song, nhiều báo, đài, tạp chí văn nghệ đã có nhiều cố gắng, sáng tạo, tìm cách bươn chải trong cơ chế thị trường, do vậy, nhìn chung đã trụ vững.

Điều đáng mừng là, số lượng các tờ báo văn nghệ ở các hội văn học, nghệ thuật vẫn duy trì được số lượng; một số tạp chí đã chú ý nâng cao chất lượng. Nội dung tuyên truyền của các tạp chí văn nghệ trong cả nước, các tờ báo có chuyên trang văn nghệ, các chương trình phát thanh, truyền hình… đã tuân thủ tôn chỉ, mục đích, bám sát thực tiễn đời sống sôi động của đất nước ta, đặc biệt là những sự kiện lớn như: Hoạt động trái phép của giàn khoan 981 của Trung Quốc; 40 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; kỷ niệm 125 ngày sinh Bác Hồ…, để tuyên truyền đậm nét và sinh động, có tác dụng giáo dục, cổ vũ lớn. Bám sát các hoạt động đối ngoại quan trọng của Đảng và Nhà nước, các báo, đài đã phản ánh kịp thời bằng nhiều hình thức phong phú, có sức thu hút bạn đọc. Một số báo, đài cố gắng đổi mới nội dung đề cập và hình thức thể hiện, mở thêm các chương trình mới, các chuyên trang, chuyên mục để chuyển tải những nội dung mới. Trong cuộc đấu tranh chống những biểu hiện lệch lạc, những quan điểm sai trái trong văn học, nghệ thuật, báo chí văn nghệ đã có những cố gắng, đóng góp tích cực, nhất là việc phê phán  những nội dung sai trái trong luận văn thạc sĩ của Nhã Thuyên; một số tác phẩm biểu diễn trái với thuần phong, mỹ tục của dân tộc… Mảng lý luận, phê bình trong một số báo, đài, đã có bước chuyển mới, mặc dù còn chậm và chưa được nhiều.

Về phương hướng, nhiệm vụ:

Để tạo bước chuyển mới trong cải tiến nội dung, hình thức trên các báo, đài, tạp chí văn nghệ…, cần tập trung sức giải quyết tốt bốn mối quan hệ cơ bản sau: Quan hệ giữa dân trí ngày càng được nâng cao, nhất là công chúng yêu văn học, nghệ thuật đòi hỏi phải có nhiều ấn phẩm có chất lượng tốt, nhưng nhìn chung còn không ít sản phẩm văn học, nghệ thuật vẫn ở mức “bình bình”, còn ít những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao; quan hệ giữa hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nhưng không để đánh mất nền văn học, nghệ thuật Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; quan hệ giữa tuyên truyền, quảng bá những sáng tác mới ngày càng có số lượng lớn của đội ngũ văn nghệ sĩ chuyên nghiệp và không chuyên, nhưng hoạt động lý luận, phê bình chuyển biến còn chậm, chưa có nhiều bài có tính định hướng dư luận và định hướng sáng tác; quan hệ giữa yêu cầu phải đẩy mạnh tuyên truyền, tạo không khí phấn chấn trong toàn Đảng, toàn dân trước thềm Đại hội XII với sự tích lũy tri thức, vốn sống, kinh nghiệm nghiệp vụ, đặc biệt là bản lĩnh chính trị của người cầm bút còn hạn chế…

Về một số giải pháp trọng tâm:

a. Vai trò các cơ quan báo chí cần phải được đề cao.

+ Lãnh đạo cơ quan báo chí cần coi trọng việc xây dựng kế hoạch tuyên truyền hằng tháng, hằng quý, hằng tuần, đáp ứng đúng và trúng thị hiếu của bạn đọc và công chúng yêu văn học, nghệ thuật. Công chúng hiện nay mong có nhiều tác phẩm, nhiều bài báo, nhiều chương trình phản ánh những con người Việt Nam với lòng yêu nước nồng nàn, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, đã và đang tận tâm, tận lực lao động sáng tạo, vượt lên mọi khó khăn, thách thức, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, tất cả vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”; đồng thời phản ánh tinh thần yêu hòa bình của dân tộc ta, luôn luôn mong muốn hợp tác, hữu nghị với tất cả các dân tộc, các quốc gia.

+ Công chúng cũng mong đón nhân những bài báo thể hiện khát vọng của nhân dân ta trong quá trình giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để tiếp tục đổi mới và hội nhập, mở rộng dân chủ, tăng cường đấu tranh chống lãng phí, quan liêu, tham nhũng và các tệ nạn xã hội khác.

+ Cơ quan báo chí cần chăm lo, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ phóng viên nâng cao trình độ tác chiến chuyên nghiệp, thể hiện tính đặc thù, chuyên sâu của báo chí văn nghệ, vừa bảo đảm tính thời sự, tính định hướng, vừa bảo đảm tính thuyết phục, tính hấp dẫn.

+ Hoạt động lý luận, phê bình tuy có bước chuyển mới, nhưng nhìn tổng thể còn xa yêu cầu. Cần coi trọng việc xây dựng và nâng cao chất lượng các chương trình, chuyên trang, chuyên mục lý luận, phê bình ở tất cả các báo, tạp chí, đài phát thanh - truyền hình cả ở Trung ương và địa phương. Trước mắt, các tạp chí, báo, đài ở địa phương nên chú ý sử dụng bài viết của các cây bút ở trung ương, hoặc trích dẫn các bài lý luận, phê bình trên các báo, tạp chí lớn khi đề cập các vấn đề liên quan địa phương;

+ Các báo, đài cần chủ động, tích cực hơn nữa tham gia cuộc đấu tranh chống quan điểm sai trái, thù địch.

b. Đề cao vai trò của các cơ quan chủ quản:

+ Lãnh đạo các Hội văn học, nghệ thuật các cấp cần quan tâm, tạo điều kiện cần thiết cho các hoạt động của báo, tạp chí, coi trọng việc lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng tuyên truyền từng quý, từng năm.

c. Tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý của các cơ quan Đảng và Nhà nước.

+ Cố gắng duy trì hằng năm mở Hội nghị báo chí Văn nghệ toàn quốc

+ Coi trọng hơn nữa việc định hướng, biểu dương những cố gắng của báo chí văn nghệ trong Giao ban hằng tuần ở Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông cùng Hội Nhà báo Việt Nam.

+ Nghiên cứu, hoàn thiện, nâng mức nhuận bút các tác phẩm, đặc biệt là các bài viết lý luận, phê bình trên báo chí văn nghệ, nhất là ở địa phương.

+ Hội đồng lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương duy trì thường xuyên hằng năm mở các lớp tập huấn về lý luận, phê bình. Đây là việc làm thiết thực, bổ ích, được đông đảo các cơ quan báo chí ở Trung ương và địa phương đồng tình và đánh giá cao.